ebook Zmiany klimatu a ryzyko gospodarcze Aneta Kosztowniak, Sylwester Kozak

Stopniowe podnoszenie się temperatury, ulewne i nieregularne opady, silne wiatry, powodzie oraz inne skutki zmieniającego się klimatu w zróżnicowany sposób oddziałują na działalność przedsiębiorstw i sytuację gospodarstw domowych. W przypadku temperatury jej dynamiczny wzrost wpływa na zbiory zbóż i hodowlę zwierząt, stan zdrowia społeczeństwa, warunki pracy i wydajność pracowników. Badania wskazują, że po przekroczeniu pewnych progowych temperatur osłabieniu ulega nie tylko produktywność, lecz także wartość kapitału ludzkiego narażonego na urazy i choroby. Istotną konsekwencją ocieplenia klimatycznego jest przemieszczanie się społeczeństw z Afryki i innych regionów dotkniętych suszą do krajów Unii Europejskiej, Ameryki Północnej oraz z obszarów wiejskich do miast. Klimatyczna migracja ludności przynosi w tych krajach zróżnicowane skutki. Z jednej strony zwiększa zasoby kapitału ludzkiego i poprawia sytuację na rynku pracy państw przyjmujących, z drugiej natomiast napływ znacznej liczby osób okresowo pogarsza stan finansów publicznych, obciążając je nadmierną liczbą świadczeń społecznych. Narastająca ilość zgromadzonego w atmosferze ziemskiej CO2 i innych gazów cieplarnianych oraz wzrastająca temperatura zwiększają ryzyko poniesienia strat – zarówno w sposób bezpośredni, jak i pośredni – przez gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa oraz instytucje sektora finansowego i publicznego. Oddziaływanie zmian klimatycznych ma charakter zróżnicowany sektorowo i geograficznie. Największe negatywne skutki odczuwają kraje i regiony o niskim poziomie rozwoju technologicznego oraz mniejszych zasobach finansowych, które mogłyby zostać wykorzystane dla dostosowania się do pogarszających się warunków klimatycznych i zaostrzonych norm środowiskowych. Na ryzyko poniesienia strat gospodarczych najbardziej narażone są regiony południowe charakteryzujące się wyższą średnią temperaturą, podczas gdy część chłodniejszych północnych regionów może być nawet beneficjentem podniesienia temperatury – dzięki zwiększeniu terenów uprawnych i ustanowieniu bardziej komfortowych dla człowieka warunków klimatycznych.
Raporty organizacji rządowych i międzynarodowych, a także badania naukowe wskazują jednak, że doświadczane obecnie zmiany klimatyczne mają destrukcyjny charakter. Prowadzą one zazwyczaj do obniżenia dochodów i dobrobytu gospodarstw domowych, zmniejszenia zysków przedsiębiorstw, zwiększenia liczby i wartości kredytów nieregularnych w portfelach banków, spadku wartości nieruchomości zabezpieczających kredyty oraz powiększenia luki między dochodami a wydatkami budżetowymi. W nadzwyczajnych sytuacjach zagrożenia te mogą wywołać niebezpieczny efekt domina w gospodarce lokalnej lub krajowej oraz nasilenie ryzyka społecznego, ujawniającego się protestami, konfliktami społecznymi i bojkotami konsumenckimi.