Pełnomocnictwo procesowe w postępowaniu cywilnym

„W prawie procesowym cywilnym pełnomocnictwo ma bardzo istotny wpływ na kształt przepisów o pismach procesowych, doręczeniach, kosztach procesu, posiedzeniach sądowych, dowodach, orzeczeniach i środkach zaskarżenia, jak też odgrywa istotną rolę w postępowaniu mediacyjnym (ugodowym) oraz egzekucyjnym. Większość przepisów dotyczących w swej warstwie językowej stron procesu dotyczy również pełnomocników, gdyż ich czynności podejmowane w ramach udzielonego pełnomocnictwa procesowego „są czynnościami strony”. Z tego względu w opis pełnomocnictwa wplata się stosowanie niemal wszystkich przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących stron, np. o nadużyciu prawa procesowego, o przywróceniu terminu, o odraczaniu posiedzeń, o dowodach, o środkach zaskarżenia itd.”. Z wprowadzenia Pełnomocnictwo procesowe – obok spełniania swojej pierwotnej, naturalnej funkcji pomocy stronom i ich zastępowania przed sądem – urzeczywistnia konstytucyjne prawo do sądu we wszystkich jego przejawach, wspierając skuteczność ochrony sądowej oraz umacniając i w znacznym stopniu legitymizując międzynarodowe gwarancje prawa do sprawiedliwego i rzetelnego procesu. Ustanawianie pełnomocnika i udzielanie pełnomocnictwa procesowego to czynności procesowe „dnia codziennego”, a funkcje pełnomocnictwa, zarówno w samym postępowaniu, jak i w ramach szeroko rozumianej ochrony prawnej, mają bardzo istotne znaczenie. Autor przedstawia tę instytucję, poddając analizie konstrukcję pełnomocnictwa procesowego oraz jego miejsce w porządku prawnym wraz ze szczegółowymi odniesieniami do źródeł kształtujących polską tradycję prawno-procesową, a także – z intencją prawnoporównawczą – do unormowań prawa procesowego cywilnego (sądowego) obowiązującego w wielu krajach europejskich. Publikację kończą liczne postulaty de lege ferenda, które mogą stanowić dla ustawodawcy użyteczny przewodnik w celu dokonania niezbędnych zmian w instytucji pełnomocnictwa procesowego. W książce uwzględniono zmiany wprowadzone ustawą z 9.03.2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 614) dotyczące: rozszerzenia zakresu pełnomocnictwa procesowego ustanowionego przez sąd w postępowaniu przed sądem powszechnym – umocowanie pełnomocnika ustanowionego przez sąd obecnie obejmuje uprawnienie i – ewentualnie – obowiązek wniesienia skargi kasacyjnej oraz udziału w postępowaniu zainicjowanym jej wniesieniem, a także uprawnienie (obowiązek) do wniesienia skargi o wznowienie postępowania; utworzenia instytucji pełnomocnictwa do doręczeń, które wyparło z Kodeksu postępowania cywilnego upoważnienie do odbioru pism oraz pojęcie osoby upoważnionej do odbioru pism sądowych. Publikacja zawiera bardzo obszerny materiał bibliograficzny, obejmujący także najdawniejsze dzieła polskiego piśmiennictwa z dziedziny szeroko rozumianego prawa procesowego. Autor doskonale korzysta z bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego. „Dysertacja służy zwalczaniu pewnych przyzwyczajeń stereotypów, eksponując pełną autonomię i niezależność norm procesowych (tzw. koncepcja postklasyczna) - ukazuje pełnomocnictwo (stosunek wielostronny, horyzontalno-wertykalny) jako instytucję prawa publicznego, akt autonomiczny, samodzielny, powstający oraz gasnący na forum sądowym. Cenne są refleksje ukazujące osadzenie pełnomocnictwa w ustroju sądów jako warunku sprawiedliwego i rzetelnego procesu, a także funkcji wspierającej skuteczność postępowania sądowego. Autor odwołuje się do praktyki sądowej oraz sposobu stosowania i wykładni przepisów o pełnomocnictwie, z ukazaniem perspektywy skuteczności podejmowanych czynności procesowych”. Z recenzji dra hab. Tadeusza Zembrzuskiego, profesora Uniwersytetu Warszawskiego

Wykaz skrótów | str. 11 Wykaz powoływanych w tekście europejskich ustaw (kodeksów) normujących postępowanie cywilne (sądowe) | str. 15 Wprowadzenie | str. 17 Rozdział I Rys historyczny | str. 25 Rozdział II Konstrukcja pełnomocnictwa procesowego | str. 51 Uwagi wstępne | str. 51 Konstrukcja pełnomocnictwa w prawie prywatnym | str. 56 Konstrukcja pełnomocnictwa procesowego | str. 61 Wnioski | str. 90 Rozdział III Udzielenie i forma pełnomocnictwa | str. 95 Uwagi wstępne | str. 95 Pisemna (ustna) forma pełnomocnictwa | str. 100 Elektroniczna forma pełnomocnictwa | str. 113 Inne wymagania formalne pełnomocnictwa | str. 115 Dołączenie pełnomocnictwa do akt sprawy | str. 121 Ustanowienie pełnomocnika przez sąd | str. 126 Tymczasowe dopuszczenie pełnomocnika | str. 126 Rozdział IV Rodzaje pełnomocnictwa procesowego | str. 135 Uwagi wstępne | str. 135 Pełnomocnictwo procesowe ogólne | str. 149 Pełnomocnictwo do niektórych czynności procesowych | str. 185 Pełnomocnictwo do doręczeń | str. 187 Pełnomocnictwo procesowe szczególne | str. 193 Szczególne rodzaje pełnomocnictwa | str. 193 Rozdział V Mocodawca | str. 199 Uwagi wstępne | str. 199 Mocodawca | str. 201 Zdolność postulacyjna | str. 206 Rozdział VI Pełnomocnicy | str. 211 Uwagi ogólne | str. 211 Pełnomocnicy zawodowi | str. 222 2.1. Adwokaci | str. 222 2.2. Radcy prawni | str. 223 2.3. Prawnicy zagraniczni | str. 225 2.4. Rzecznicy patentowi | str. 230 2.5. Doradcy restrukturyzacyjni | str. 232 2.6. Zastępcy adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego | str. 233 Osoby sprawujące zarząd majątkiem lub interesami strony albo pozostające w stałym stosunku zlecenia | str. 235 3.1. Uwaga ogólna | str. 235 3.2. Osoby sprawujące zarząd majątkiem lub interesami strony | str. 237 3.3. Osoby pozostające w stałym stosunku zlecenia | str. 239 Współuczestnicy sporu | str. 241 Osoby połączone więzami rodzinnymi lub innym węzłem bliskości | str. 242 Pracownicy | str. 245 Przedstawiciele określonych organizacji pozarządowych lub zrzeszających rolników indywidualnych | str. 250 Pełnomocnicy do doręczeń i podejmowania innych czynności | str. 255 Rozdział VII Przymus zawodowego zastępstwa | str. 257 Uwagi wstępne | str. 257 Przymus zawodowego zastępstwa przed Sądem Najwyższym | str. 267 Zwolnienia podmiotowe z przymusu zawodowego zastępstwa | str. 274 Przedmiotowe zwolnienia z przymusu zawodowego zastępstwa | str. 280 Przymus zawodowego zastępstwa w sprawach własności intelektualnej oraz w sprawach o odebranie osoby | str. 281 Wnioski | str. 287 Rozdział VIII Wygaśnięcie pełnomocnictwa procesowego | str. 291 Wygaśnięcie pełnomocnictwa z mocy prawa lub z woli stron | str. 291 Wypowiedzenie pełnomocnictwa | str. 302 Wygaśnięcie pełnomocnictwa a przymus zawodowego zastępstwa | str. 312 Wygaśnięcie pełnomocnictwa a podmiotowe przekształcenia postępowania | str. 313 Rozdział IX Pomoc prawna z urzędu | str. 315 Uwagi wstępne | str. 315 Podmioty uprawnione do otrzymania pomocy prawnej z urzędu | str. 321 Podstawy udzielenia pomocy prawnej z urzędu | str. 323 Wniosek o udzielenie pomocy prawnej z urzędu | str. 329 Ponowne złożenie wniosku o udzielenie pomocy prawnej z urzędu | str. 341 Pełnomocnicy uprawnieni do udzielania pomocy prawnej z urzędu | str. 344 Wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego ustanowionego przez sąd | str. 345 Status pełnomocnika ustanowionego przez sąd i zakres pełnomocnictwa | str. 349 Odmowa wniesienia skargi kasacyjnej oraz skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia | str. 357 Zwolnienie z obowiązku udzielania pomocy prawnej | str. 362 Cofnięcie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego | str. 364 Wygaśnięcie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego | str. 367 Podsumowanie | str. 371 Bibliografia | str. 389 Przeglądy orzecznictwa | str. 433 Opracowania historyczne | str. 435