Przesłanki dopuszczalności wykonywania jurysdykcji przez Międzynarodowy Trybunał Karny

Prezentowana monografia dotyczy przesłanek dopuszczalności wykonywania jurysdykcji przez Międzynarodowy Trybunał Karny, czyli określonych w obowiązujących przepisach warunków, od których uzależniona jest możliwość prowadzenia sprawy przed tym Trybunałem. Szczegółowej analizie poddano przesłanki wymienione w art. 17 Statutu MTK: – brak działania państwa, – brak woli, – niezdolność do prowadzenia postępowania, – wystarczającą wagę sprawy oraz – zakaz ne bis in idem. Opracowanie wypełnia lukę w polskim piśmiennictwie oraz weryfikuje tezy postawione przez autorów zagranicznych. W żadnej z pozycji literatury zagranicznej czy polskiej nie przedstawiono pełnego standardu zachowania państwa w odniesieniu do postępowań przed MTK. W tym zakresie niniejsza monografia stanowi wkład do dyskusji nad międzynarodowym prawem karnym. dr Karolina Wierczyńska – adiunkt w Instytucie Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, sekretarz redakcji periodyku Polish Yearbook of International Law. Jej zainteresowania naukowe oscylują wokół szeroko pojmowanego międzynarodowego prawa karnego, a także praw człowieka i odpowiedzialności międzynarodowej państwa i jednostki.

Spis treści Lista skrótów 9 Uwagi wprowadzające 11 1. Problem badawczy i struktura pracy 11 2. Terminologia 17 3. Założenia metodologiczne 27 Rozdział 1 Jurysdykcja i dopuszczalność w pracach nad Statutem Międzynarodowego Trybunału Karnego 30 Wprowadzenie 30 1.1. Jurysdykcja i dopuszczalność w pracach przygotowawczych KPM… i Zgromadzenia Ogólnego w okresie powojennym 39 1.2. Wznowienie prac nad statutem w latach dziewięćdziesiątych XX wieku 47 1.3. Pierwsze projekty statutu 52 1.4. Projekt z 1994 roku 54 1.5. Dalsze prace nad statutem 60 1.6. Powołanie i prace Komitetu Przygotowawczego 64 1.7. Konferencja w Rzymie 67 Podsumowanie 73 Rozdział 2 Jurysdykcja i przesłanki dopuszczalności jej wykonywania w postanowieniach Statutu MTK. Uwagi wprowadzające 74 Wprowadzenie 74 2.1. Jurysdykcja Trybunału 75 2.2. Dopuszczalność sprawy przed MTK 86 Podsumowanie 115 Rozdział 3 Brak działania ze strony państwa (inaction) 117 Wprowadzenie 117 3.1. Pierwsze orzeczenia MTK 118 3.2. Niewypowiedziana przesłanka? 120 3.3. Co można zakwalifikować jako brak działania?… Brak działania a priori i brak działania a posteriori 122 3.4. Ograniczenia reakcji karnej – uwagi wprowadzające 130 3.5. Ograniczenie reakcji karnej przez władze krajowe w świetle praktyki i opinii doktryny 137 Podsumowanie 148 Rozdział 4 Brak woli osądzenia jako przesłanka dopuszczalności wykonywania jurysdykcji przez MTK 150 Wprowadzenie 150 4.1. Przejawy braku woli 150 4.2. Zasady due process jako element oceny braku woli 152 4.3. Przedmiot oceny MTK 156 4.4. Nieusprawiedliwiona zwłoka jako przejaw braku woli 167 4.5. Niezawisłe i bezstronne postępowanie prowadzone z zamiarem wymierzenia sprawiedliwości 170 Podsumowanie 176 Rozdział 5 Niezdolność państwa do prowadzenia postępowania jako przesłanka dopuszczalności wykonywania jurysdykcji przez MTK 177 Wprowadzenie 177 5.1. Niezdolność, brak chęci, brak działania 179 5.2. Ocena niezdolności do przeprowadzenia postępowania w praktyce 185 Podsumowanie 192 Rozdział 6 Zasada ne bis in idem a postępowanie przed MTK 195 Wprowadzenie 195 6.1. Zasada ne bis in idem jako gwarancja procesowa 195 6.2. Zasada ne bis in idem w międzynarodowym prawie karnym 198 Podsumowanie 214 Rozdział 7 Waga sprawy 216 Wprowadzenie 216 7.1. Jak zmierzyć wagę sprawy? Kryteria oceny wagi sprawy 218 7.2. Waga sprawy w pracach Prokuratora MTK 220 7.3. Waga sprawy w pracach Izb 232 Podsumowanie 240 Rozdział 8 Proceduralne aspekty badania dopuszczalności sprawy 242 Wprowadzenie 242 8.1. Procedury związane ze składaniem sprzeciwów wobec dopuszczalności 243 8.2. Efektywność postępowań krajowych 245 8.3. Dynamiczna ocena dopuszczalności przez MTK 247 8.4. Warunkowe orzeczenie o dopuszczalności wykonywania jurysdykcji 250 Podsumowanie 251 Rozdział 9 Zasada komplementarności w perspektywie suwerenności państw 254 Wprowadzenie 254 9.1. Komplementarność jako zagrożenie dla suwerenności? 255 9.2. Komplementarność jako próba zrównoważenia interesów państw… i globalnego wymiaru sprawiedliwości 265 9.3. Konieczna zmiana paradygmatu? 269 Zakończenie 271 1. Obowiązkiem każdego państwa jest wykonywanie jurysdykcji karnej wobec sprawców zbrodni międzynarodowych 272 2. Trybunał nie bada woli i zdolności państwa do prowadzenia postępowania, jeśli pozostaje ono nieaktywne 273 3. Działanie państwa musi wypełnić standard określony przez Trybunał . 274 4. Sąd krajowy musi skazać sprawcę zbrodni 276 5. Stosowanie ograniczeń sankcji karnej przez państwo nie jest zakazane 277 6. Naruszanie przez państwo praw człowieka a zasada komplementarności 278 7. Ustalenie wagi sprawy spoczywa na Prokuratorze MTK 279 8. Czas jest istotnym elementem, jeśli chodzi o postępowanie państwa 280 9. MTK nie zagraża suwerenności państw 281 Załącznik 1. Porównanie przepisów dotyczących dopuszczalności sprawy w projekcie z 1994 r., projekcie Komitetu Przygotowawczego oraz Statucie Rzymskim MTK 283 Summary 285 Bibliografia 301 Indeks spraw i dokumentów 315 Indeks nazwisk 326