Środki obrony pozwanego w postępowaniu przed sądem I instancji

Zagadnienie prawem dozwolonych form obrony pozwanego jest niezwykle doniosłe praktycznie, ponieważ od przyjętej in concreto linii obrony procesowej zależeć będzie nie tylko czas trwania i przebieg postępowania, ale także efekt finalny w postaci rozstrzygnięcia sądowego kończącego postępowanie w sprawie. W publikacji omówiono różnego rodzaju zarzuty: materialne, procesowe i mieszane; zaprzeczenie procesowe i powództwo wzajemne, a także przedstawiono konsekwencje prawne biernej postawy pozwanego i uznanie przez niego powództwa. Przytoczono również orzecznictwo sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i zaprezentowano dorobek nauki postępowania cywilnego. Uwzględniono ostatnią dużą nowelizację Kodeksu postępowania cywilnego z 4 lipca 2019 r., a także inne zmiany wynikające m.in. z tzw. tarcz antykryzysowych. Książka zainteresuje przede wszystkim prawników praktyków: sędziów, adwokatów, radców prawnych. Może również posłużyć jako literatura uzupełniająca na potrzeby przygotowania do egzaminu z postępowania cywilnego nie tylko dla studentów prawa, lecz także aplikantów wszystkich zawodów prawniczych.

Wykaz skrótów | str. 13 Wprowadzenie | str. 17 Rozdział I Brak obrony | str. 21 Magdalena Skibińska | str. Uwagi wprowadzające | str. 21 | str. Klasyfikacja skutków procesowych niepodjęcia obrony przez pozwanego | str. 23 | str. Skutki procesowe niepodjęcia obrony przez pozwanego | str. 25 3.1. | str. Sporządzenie planu rozprawy bez udziału pozwanego i obciążenie pozwanego kosztami | str. 25 3.2. | str. Uznanie faktów za przyznane | str. 27 3.3. | str. Zawieszenie postępowania | str. 29 3.4. | str. Zwrot odpowiedzi na pozew i wydanie wyroku zaocznego | str. 31 3.5. | str. Obciążenie pozwanego obowiązkiem zwrotu kosztów procesu | str. 39 3.6. | str. Skazanie pozwanego na grzywnę | str. 41 | str. Podsumowanie | str. 43 Rozdział II Uznanie powództwa | str. 45 Andrzej Olaś | str. Uwagi wprowadzające | str. 45 | str. Charakter prawny uznania powództwa | str. 46 2.1. | str. Uznanie powództwa jako oświadczenie woli i wiedzy | str. 46 2.2. | str. Uznanie powództwa jako czynność procesowa | str. 48 2.2.1. | str. Uznanie powództwa a uznanie długu (roszczenia) | str. 48 2.2.2. | str. Uznanie powództwa a zrzeczenie się korzystania z zarzutu przedawnienia | str. 50 2.2.3. | str. Uznanie powództwa a spełnienie świadczenia | str. 50 | str. Legitymacja do uznania powództwa i zakres podmiotowy uznania powództwa | str. 51 | str. Zakres przedmiotowy uznania powództwa | str. 53 | str. Forma i treść oświadczenia o uznaniu powództwa | str. 54 | str. Uznanie powództwa przez pełnomocnika procesowego | str. 55 | str. Granice czasowe uznania powództwa | str. 56 | str. Związanie sądu uznaniem powództwa i jego granice | str. 56 | str. Skutki uznania powództwa | str. 59 | str. Odwołalność uznania powództwa | str. 60 | str. Uznanie powództwa a inne środki obrony pozwanego w procesie | str. 62 | str. Uznanie powództwa a koszty procesu | str. 63 | str. Podsumowanie | str. 66 Rozdział III Zaprzeczenie procesowe | str. 67 Maciej Rzewuski | str. Uwagi wprowadzające | str. 67 | str. Istota i przedmiot zaprzeczenia procesowego | str. 67 | str. Rodzaje zaprzeczenia procesowego | str. 69 | str. Skutki procesowe zaprzeczenia i braku zaprzeczenia | str. 73 | str. Zaprzeczenie w świetle nowelizacji k.p.c. z 4.07.2019 r. | str. 75 5.1. | str. Stan prawny sprzed nowelizacji | str. 75 5.2. | str. Cel nowelizacji | str. 76 5.3. | str. Ocena wprowadzonych zmian | str. 77 5.4. | str. Wątpliwości praktyczne | str. 78 | str. Podsumowanie | str. 81 Rozdział IV Zarzut niedopuszczalności drogi sądowej w sprawach cywilnych | str. 83 Ireneusz Wolwiak | str. Uwagi wprowadzające | str. 83 | str. Zarzut niedopuszczalności drogi sądowej jako przesłanki procesowej | str. 87 | str. Bezwzględna niedopuszczalność drogi sądowej | str. 92 | str. Pojęcie sprawy cywilnej | str. 93 | str. Względna niedopuszczalność drogi sądowej | str. 97 | str. Zarzut niedopuszczalności drogi sądowej jako następstwo porozumienia | str. 105 | str. Podsumowanie | str. 105 Rozdział V Zarzut braku zdolności sądowej lub zdolności procesowej | str. 107 Magdalena Rzewuska | str. Uwagi wprowadzające | str. 107 | str. Pojęcia zdolności sądowej i zdolności procesowej | str. 107 | str. Skutki braku zdolności sądowej lub zdolności procesowej | str. 112 4. | str. Istota zarzutu braku zdolności sądowej lub braku zdolności procesowej | str. 121 | str. Podsumowanie | str. 122 Rozdział VI Zarzut niewłaściwości sądu | str. 125 Magdalena Skibińska | str. Uwagi wprowadzające | str. 125 | str. Niewłaściwość usuwalna i nieusuwalna a stwierdzenie niewłaściwości sądu | str. 128 | str. Klasyfikacja zarzutu niewłaściwości sądu | str. 130 | str. Zgłoszenie przez pozwanego zarzutu niewłaściwości sądu | str. 132 | str. Konsekwencje podniesienia zarzutu niewłaściwości sądu | str. 138 | str. Dopuszczalność odwołania zarzutu niewłaściwości sądu | str. 141 | str. Podsumowanie | str. 143 Rozdział VII Zarzut niewłaściwego określenia wartości przedmiotu sporu | str. 145 Andrzej Zielony | str. Uwagi wprowadzające | str. 145 | str. Sądowa weryfikacja wartości przedmiotu sporu | str. 146 | str. Chwila podniesienia zarzutu | str. 147 | str. Charakter i treść zarzutu | str. 149 | str. Postępowanie wywołane zgłoszeniem zarzutu | str. 149 | str. Skutki sprawdzenia wartości przedmiotu sporu | str. 151 | str. Podsumowanie | str. 152 Rozdział VIII Zarzut niewłaściwego trybu postępowania | str. 153 Joanna Derlatka | str. Uwagi wprowadzające | str. 153 | str. Niejednolitość pojęcia trybu postępowania | str. 154 | str. Niewłaściwość trybu postępowania w świetle art. 202 k.p.c. | str. 156 | str. Istota i skutki zarzutu niewłaściwości trybu postępowania | str. 158 5. | str. Niewłaściwość trybu jako okoliczność uwzględniana przez sąd z urzędu | str. 163 | str. Niewłaściwość trybu postępowania a kontrola instancyjna | str. 165 | str. Podsumowanie | str. 169 Rozdział IX Zarzut stanu zawisłości sprawy | str. 171 Joanna May | str. Uwagi wprowadzające | str. 171 | str. Istota i charakter prawny zawisłości sprawy | str. 172 | str. Granice zawisłości sprawy | str. 175 | str. Zarzut zawisłości sprawy jako środek obrony | str. 178 | str. Skutki prawne podniesienia zarzutu zawisłości sprawy | str. 180 | str. Podsumowanie | str. 180 Rozdział X Zarzut powagi rzeczy osądzonej | str. 183 Magdalena Rzewuska | str. Uwagi wprowadzające | str. 183 | str. Pojęcie i istota powagi rzeczy osądzonej | str. 184 | str. Exceptio rei iudicatae | str. 186 | str. Granice powagi rzeczy osądzonej | str. 188 | str. Skutki res iudicata | str. 192 | str. Podsumowanie | str. 197 Rozdział XI Zarzut rzeczy ugodzonej | str. 199 Aleksandra Partyk | str. Uwagi wprowadzające | str. 199 1.1. | str. Ugodowe zakończenie sporu | str. 199 1.2. | str. Ugoda sądowa | str. 201 1.3. | str. Ugoda zawarta przed mediatorem | str. 203 1.4. | str. Ugoda pozasądowa | str. 204 | str. Powołanie się na rem transactam w toku postępowania sądowego | str. 205 | str. Skutki stwierdzenia stanu powagi rzeczy ugodzonej | str. 207 | str. Res transacta ares iudicata | str. 211 | str. Podsumowanie | str. 212 Rozdział XII Zarzut zawarcia umowy o mediację | str. 213 Arkadiusz Bieliński | str. Uwagi wprowadzające | str. 213 | str. Umowa o mediację i skutki jej zawarcia | str. 215 | str. Zarzut zawarcia umowy o mediację – moment zgłoszenia i skutki jego podniesienia | str. 217 | str. Podsumowanie | str. 220 Rozdział XIII Zarzut naruszenia reguł prekluzji dowodowej | str. 223 Maciej Rzewuski | str. Uwagi wprowadzające | str. 223 | str. Istota prekluzji dowodowej | str. 224 | str. Podstawy prekluzji dowodowej | str. 226 3.1. | str. Przepis art. 2053 k.p.c. | str. 226 3.2. | str. Przepis art. 20512 k.p.c. | str. 230 3.3. | str. Przepis art. 4585 k.p.c. | str. 231 | str. Następstwa naruszenia reguł prekluzji dowodowej | str. 237 | str. Reakcja pozwanego na wadliwe (nie)zastosowanie reguł prekluzyjnych przez sąd pierwszej instancji | str. 241 | str. Podsumowanie | str. 244 Rozdział XIV Zarzuty zawarcia, ważności i skuteczności umowy dowodowej | str. 247 Joanna Derlatka | str. Uwagi wprowadzające | str. 247 | str. Zarzut nieważności i bezskuteczności umowy dowodowej | str. 251 | str. Zawarcie umowy w sprawie z określonego stosunku prawnego – uwagi szczegółowe | str. 260 4. | str. Cezura czasowa zarzutów wynikających z zawarcia umowy dowodowej | str. 263 | str. Skutek podniesienia zarzutu zawarcia umowy dowodowej | str. 264 | str. Zgłoszenie zarzutu na etapie instancyjnej kontroli orzeczenia | str. 267 | str. Podsumowanie | str. 271 Rozdział XV Zarzut nadużycia prawa procesowego | str. 273 Bartłomiej Kowalczyk | str. Uwagi wprowadzające | str. 273 | str. Kodeksowa regulacja nadużycia prawa procesowego | str. 274 2.1. | str. Klauzula generalna | str. 274 2.2. | str. Stypizowane w Kodeksie postępowania cywilnego przypadki nadużycia prawa procesowego | str. 278 | str. Zarzut nadużycia prawa procesowego | str. 279 | str. Podsumowanie | str. 282 Rozdział XVI Zarzut braku jurysdykcji krajowej | str. 283 Ireneusz Wolwiak | str. Uwagi wprowadzające | str. 283 | str. Jurysdykcja krajowa jako przesłanka procesowa | str. 284 | str. Badanie jurysdykcji krajowej | str. 289 | str. Umowy jurysdykcyjne | str. 296 | str. Wdanie się w spór | str. 300 | str. Środki obrony pozwanego wobec podziału jurysdykcji | str. 302 | str. Środki zaskarżenia | str. 305 | str. Podsumowanie | str. 307 Rozdział XVII Zarzut istnienia zapisu na sąd polubowny | str. 309 Arkadiusz Bieliński | str. Uwagi wprowadzające | str. 309 | str. Moment podniesienia zarzutu istnienia zapisu na sąd polubowny | str. 310 | str. Zakres kognicji sądu przy ocenie zarzutu istnienia zapisu na sąd polubowny | str. 313 | str. Przesłanki skutkujące nieuwzględnieniem zarzutu istnienia zapisu na sąd polubowny | str. 314 | str. Podsumowanie | str. 318 Rozdział XVIII Zarzut przedwczesności powództwa | str. 319 Bartosz Trocha | str. Uwagi wprowadzające | str. 319 | str. Uwagi pojęciowe | str. 319 | str. Istota zarzutu przedwczesności powództwa | str. 324 3.1. | str. Założenia ogólne | str. 324 3.2. | str. Zagadnienie wymagalności | str. 325 3.3. | str. Dopuszczalność zarzutu przedwczesności powództwa w kontekście rodzaju powództwa | str. 327 3.4. | str. Przedwczesność powództwa a inne przypadki wytoczenia powództwa w niewłaściwym czasie | str. 329 | str. Charakter zarzutu przedwczesności powództwa | str. 335 | str. Zgłoszenie zarzutu przedwczesności powództwa | str. 340 | str. Kontekst kolizyjny | str. 346 | str. Podsumowanie | str. 346 Rozdział XIX Zarzut przedawnienia roszczenia | str. 347 Bartłomiej Kowalczyk | str. Uwagi wprowadzające | str. 347 | str. Ogólna charakterystyka instytucji przedawnienia | str. 347 | str. Bezpośredni skutek upływu terminu przedawnienia | str. 352 | str. Zarzut przedawnienia i jego podniesienie w procesie | str. 354 | str. Skutki podniesienia skutecznego zarzutu przedawnienia | str. 362 | str. Obrona powoda przed zarzutem przedawnienia | str. 363 | str. Przedawnienie roszczeń przeciwko konsumentom | str. 364 | str. Podsumowanie | str. 367 Rozdział XX Zarzut wygaśnięcia roszczenia | str. 369 Bartosz Trocha | str. Uwagi wprowadzające | str. 369 | str. Uwagi pojęciowe | str. 369 | str. Istota zarzutu wygaśnięcia roszczenia | str. 375 | str. Charakter zarzutu wygaśnięcia roszczenia | str. 382 | str. Zgłoszenie zarzutu wygaśnięcia roszczenia | str. 385 | str. Kontekst kolizyjny i egzekucyjny | str. 391 | str. Podsumowanie | str. 392 Rozdział XXI Zarzut potrącenia | str. 393 Andrzej Olaś | str. Uwagi wprowadzające | str. 393 | str. Podstawa zarzutu potrącenia | str. 394 2.1. | str. Potrącenie ustawowe | str. 394 2.2. | str. Potrącenie umowne | str. 397 | str. Charakter prawny zarzutu potrącenia | str. 399 3.1. | str. Relacja pomiędzy zarzutem potrącenia w procesie a potrąceniem jako czynnością prawa materialnego | str. 399 3.2. | str. Zarzut potrącenia jako czysty środek obronny | str. 402 | str. Postacie zarzutu potrącenia | str. 403 | str. Podstawa faktyczna i dowodowa zarzutu potrącenia | str. 405 5.1. | str. Istota oraz cel ograniczeń zawartych w art. 2031 § 1 k.p.c. | str. 405 5.2. | str. Wymogi dotyczące wierzytelności | str. 405 5.3. | str. Podstawa faktyczna i dowodowa zarzutu potrącenia w wybranych postępowaniach odrębnych | str. 408 5.4. | str. Skutki uchybienia wymogom co do podstawy faktycznej i dowodowej potrącenia | str. 411 | str. Granice temporalne zgłoszenia zarzutu potrącenia | str. 412 | str. Forma i treść zarzutu potrącenia | str. 415 | str. Zarzut potrącenia a ciężar przytoczenia i ciężar dowodu | str. 418 | str. Podsumowanie | str. 418 Rozdział XXII Zarzut braku interesu prawnego | str. 421 Joanna May | str. Uwagi wprowadzające | str. 421 | str. Pojęcie interesu prawnego | str. 422 | str. Zarzut braku interesu prawnego w powództwie o świadczenie | str. 424 | str. Zarzut braku interesu prawnego w powództwie o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa | str. 426 | str. Zarzut braku interesu prawnego w powództwie o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa | str. 429 | str. Skutki prawne podniesienia zarzutu braku interesu prawnego | str. 430 | str. Podsumowanie | str. 432 Rozdział XXIII Zarzut nadużycia prawa podmiotowego | str. 435 Aleksandra Partyk | str. Uwagi wprowadzające | str. 435 | str. Domniemanie korzystania z praw podmiotowych zgodnie z prawem | str. 437 | str. Próba definicji pojęcia „zasady współżycia społecznego” | str. 439 | str. Specyfika zarzutu nadużycia prawa podmiotowego | str. 441 | str. Uwzględnienie stanu nadużycia prawa podmiotowego z urzędu | str. 443 | str. Formułowanie konkretnej zasady współżycia społecznego | str. 443 | str. Zasada czystych rąk | str. 445 | str. Zarzut przedawnienia jako nadużycie prawa podmiotowego | str. 446 | str. Sądowa ocena zarzutu nadużycia prawa podmiotowego | str. 447 | str. Podsumowanie | str. 449 Rozdział XXIV Powództwo wzajemne | str. 451 Andrzej Zielony | str. Uwagi wprowadzające | str. 451 | str. Charakter prawny powództwa wzajemnego | str. 455 | str. Warunki dopuszczalności powództwa wzajemnego | str. 458 3.1. | str. Uwagi wstępne | str. 458 3.2. | str. Stan sprawy w toku | str. 460 3.3. | str. Identyczność (tożsamość) stron | str. 461 3.4. | str. Wystąpienie z powództwem wzajemnym na odpowiednim etapie postępowania | str. 463 3.5. | str. Związek z powództwem głównym albo zdatność roszczenia wzajemnego do potrącenia z roszczeniem głównym | str. 466 3.5.1. | str. Związek z powództwem głównym | str. 466 3.5.2. | str. Zdatność roszczenia wzajemnego do potrącenia z roszczeniem głównym | str. 469 | str. Właściwość sądu | str. 472 | str. Wniesienie i rozpoznanie powództwa wzajemnego | str. 473 | str. Przekazanie sprawy na podstawie art. 205 k.p.c. | str. 478 | str. Podsumowanie | str. 480 Bibliografia | str. 483 O autorach | str. 511