Podstawy kasacyjne w procesie cywilnym

Tematyka skargi kasacyjnej w procesie cywilnym jest niezwykle istotna ze względu na swoją złożoność oraz znaczenie dla możliwości usuwania z obrotu prawnego prawomocnych orzeczeń sądowych. W książce przedstawiono sposoby korzystania z procesowo dopuszczalnych środków obrony przed niekorzystnymi skutkami rozstrzygnięcia wydanego przez sąd drugiej instancji. Oceniono najczęściej występujące w praktyce pod­stawy kasacyjne służące obronie interesów stron w obecnej rzeczywistości prawnej oraz przedstawiono te okoliczności, które taką podstawą nie mogą być ze względu na ograniczenia ustawowe. Argumentację poparto licznymi odesła­niami do ugruntowanych poglądów, ale także najnowszych trendów prezento­wanych w doktrynie i orzecznictwie. W opracowaniu uwzględniono zmiany procedury cywilnej wprowadzone bar­dzo obszernymi nowelizacjami Kodeksu postępowania cywilnego z 4 lipca 2019 r. i z 7 lipca 2023 r., jak również – w założeniu tymczasowe – rozwiązania przyjęte w tzw. tarczach antycovidowych. Książka zainteresuje przede wszystkim praktyków stosujących prawo cywilne, w tym zwłaszcza sędziów, adwokatów i radców prawnych. Może przyczynić się do standaryzacji praktyk prawniczych w zakresie konstruowania skarg kasa­cyjnych, zapewniając tym samym jednolitość interpretacji przepisów prawnych.

Wykaz skrótów | str. 11 Wprowadzenie | str. 15 Rozdział I Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię (Ireneusz Wolwiak) | str. 19 Uwagi wprowadzające | str. 19 Wykładnia przepisów prawa materialnego | str. 22 2.1. Uwagi wstępne | str. 22 2.2. Koncepcje wykładni | str. 26 2.2.1. Wykładnia klaryfikacyjna | str. 31 2.2.2. Wykładnia derywacyjna | str. 37 2.2.3. Analiza dalszych postulatów w zakresie wykładni | str. 42 2.2.4. Reguły wnioskowania | str. 49 Błędna wykładnia prawa materialnego jako podstawa skargi kasacyjnej | str. 56 3.1. Istota zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego | str. 56 3.2. Stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie wykładni prawa materialnego | str. 68 3.3. Sporządzenie zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego | str. 72 Podsumowanie | str. 76 Rozdział II Naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie (Aneta Mendrek) | str. 79 Uwagi wprowadzające | str. 79 Pojęcie prawa materialnego w rozumieniu pierwszej podstawy kasacyjnej | str. 81 Naruszenie prawa materialnego – zagadnienia szczegółowe | str. 83 3.1. Naruszenie lex contractus z perspektywy pierwszej podstawy kasacyjnej | str. 83 3.2. Charakter autonomicznych źródeł prawa pracy | str. 85 3.3. Odróżnienie prawa materialnego i procesowego | str. 86 3.4. Prawo kolizyjne i prawo obce | str. 92 3.5. Naruszenie przepisów regulujących warunki uznania orzeczenia sądu państwa obcego lub wyroku sądu polubownego | str. 94 3.6. Rozgraniczenie sfery faktów od sfery prawa | str. 95 3.7. Poprawne sformułowanie skargi kasacyjnej | str. 98 3.8. Objęcie pierwszą z podstaw kasacyjnych naruszenia prawa materialnego niewytkniętego w postępowaniu apelacyjnym | str. 101 Wzajemna relacja podstaw kasacyjnych | str. 102 Wzajemna relacja obu postaci naruszenia prawa materialnego | str. 105 Niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego | str. 107 Skutki niewłaściwego określenia postaci naruszenia prawa materialnego | str. 115 Braki w ustaleniach faktycznych jako niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego (błąd subsumcji) | str. 121 Podsumowanie | str. 124 Rozdział III Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (Maciej Rzewuski) | str. 127 Uwagi wprowadzające | str. 127 Naruszenie przepisów postępowania | str. 128 2.1. Przepisy postępowania a przepisy prawa materialnego | str. 128 2.2. Zarzut naruszenia przepisów postępowania | str. 131 2.3. Ograniczenie naruszenia przepisów postępowania do sądu drugiej instancji | str. 135 Związek kauzalny między naruszeniem przepisów postępowania a kształtem zaskarżonego rozstrzygnięcia | str. 137 Istotność naruszenia przepisów postępowania | str. 142 Nieważność postępowania jako podstawa kasacyjna | str. 148 Wybrane zagadnienia szczegółowe | str. 152 6.1. Wady uzasadnienia orzeczenia jako podstawa kasacyjna | str. 152 6.2. Zarzut naruszenia art. 382 k.p.c. | str. 156 6.3. Naruszenie przepisów postępowania w ujęciu transgranicznym | str. 159 Podsumowanie | str. 159 Rozdział IV Naruszenie podstawowych zasad porządku prawnego (udział w postępowaniu kasacyjnym Prokuratora Generalnego) (Arkadiusz Bieliński) | str. 161 Uwagi wprowadzające | str. 161 Podmioty szczególnie uprawnione | str. 163 Status prokuratora na gruncie postępowania kasacyjnego | str. 166 Możliwość wniesienia kilku skarg kasacyjnych w tożsamej sprawie | str. 170 Podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej przez Prokuratora Generalnego | str. 172 Weryfikacja spełnienia przesłanki kwalifikowanej przez Prokuratora Generalnego | str. 177 Podsumowanie | str. 179 Rozdział V Naruszenie konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (udział w postępowaniu kasacyjnym Rzecznika Praw Obywatelskich) (Joanna May) | str. 181 Uwagi wprowadzające | str. 181 Status i uprawnienia Rzecznika Praw Obywatelskich | str. 183 Legitymacja Rzecznika Praw Obywatelskich | str. 186 Wniesienie skargi kasacyjnej przez Rzecznika Praw Obywatelskich | str. 189 Prymat interesu prywatnego nad interesem publicznym | str. 191 Kwalifikowana podstawa skargi kasacyjnej | str. 192 Konstytucyjne wolności oraz prawa człowieka i obywatela | str. 195 Podsumowanie | str. 199 Rozdział VI Naruszenie praw dziecka (udział w postępowaniu kasacyjnym Rzecznika Praw Dziecka) (Magdalena Rzewuska) | str. 201 Uwagi wprowadzające | str. 201 Kompetencje Rzecznika Praw Dziecka | str. 202 Wniesienie skargi kasacyjnej przez Rzecznika Praw Dziecka | str. 206 Podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej przez Rzecznika Praw Dziecka | str. 209 Istota praw dziecka | str. 215 Pojęcie „dziecko” | str. 219 Zasada dobra dziecka | str. 223 Przykłady skarg kasacyjnych wniesionych przez Rzecznika Praw Dziecka | str. 226 Podsumowanie | str. 230 Rozdział VII Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów (Bartosz Trocha) | str. 233 Uwagi wprowadzające | str. 233 Geneza regulacji art. 398[3] § 3 k.p.c. | str. 234 Istota regulacji art. 398[3] § 3 k.p.c. | str. 242 3.1. Uwagi ogólne – identyfikacja węzłowych problemów | str. 242 3.2. Pojęcie zarzutów dotyczących ustalenia faktów | str. 246 3.3. Pojęcie zarzutów dotyczących oceny dowodów | str. 252 3.4. Cel zakazu z art. 398[3] § 3 k.p.c. | str. 257 Przepis art. 398[3] § 3 k.p.c. a podstawa kasacyjna dotycząca naruszeń prawa procesowego | str. 263 4.1. Uwagi ogólne | str. 263 4.2. Przepis art. 398[3] § 3 k.p.c. a naruszenia dotyczące gromadzenia i weryfikowania twierdzeń o faktach | str. 265 4.3. Przepis art. 398[3] § 3 k.p.c. a naruszenia dotyczące uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji w zakresie jego podstawy faktycznej | str. 270 4.4. Przepis art. 398[3] § 3 k.p.c. a naruszenia wybranych przepisów o postępowaniu apelacyjnym | str. 274 4.5. Konsekwencje pośredniego zakwestionowania ustalenia faktów lub oceny dowodów w ramach podstawy kasacyjnej z art. 398[3] § 1 pkt 2 k.p.c. | str. 277 Przepis art. 398[3] § 3 k.p.c. a podstawa kasacyjna dotycząca naruszeń prawa materialnego | str. 278 Konsekwencje naruszenia przez stronę zakazu z art. 398[3] § 3 k.p.c. | str. 287 Podsumowanie | str. 291 Bibliografia | str. 293 O Autorach | str. 309