Kolejna publikacja w serii „Terapia Zajęciowa”, która kompleksowo przedstawia teoretyczne i praktyczne aspekty pracy terapeuty zajęciowego z pacjentem z dysfunkcją narządu ruchu. Pokazuje możliwości i sposoby pracy m.in. z pacjentem ortopedycznym, urazowym, neurologicznym i reumatologicznym. Zawiera krótką charakterystykę wybranych schorzeń narządu ruchu oraz opis wybranych objawów towarzyszących schorzeniom, mających znaczący wpływ na obniżanie funkcjonalności pacjentów. Omawia sposoby przemieszczania się chorych z dysfunkcjami narządu ruchu z uwzględnieniem podstawowej wiedzy z zakresu protetyki i ortotyki. Przedstawia studia przypadków - ilustrujące postępowanie terapeuty zajęciowego oraz zastosowanych przez niego rozwiązań terapeutycznych. Treści zawarte w podręczniku są zgodne ze standardami szkolenia i pracy terapeuty zajęciowego w krajach Unii Europejskiej. Publikację polecamy wszystkich osobom kształcącym się w zawodzie terapeuty zajęciowego oraz fizjoterapeuty. Będzie pomocna w pracy terapeutów zajęciowych, fizjoterapeutów oraz rehabilitantów jako źródło dodatkowej wiedzy.

1. Patofizjologia wybranych dysfunkcji narządu ruchu – Aneta Bac 15 1.1. Wprowadzenie 15 1.2. Choroba Parkinsona 15 1.3. Choroba zwyrodnieniowo-zniekształcająca stawów 18 1.4. Osteoporoza 20 1.5. Reumatoidalne zapalenie stawów 23 1.6. Stwardnienie rozsiane (SM – sclerosis multiplex) 25 1.7. Udary 27 1.8. Uszkodzenia nerwów obwodowych 30 1.9. Uszkodzenia rdzenia kręgowego 32 1.10. Uszkodzenia ścięgien 35 1.11. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) 37 1.12. Złamania 38 Pytania sprawdzające 41 2. Wybrane objawy powodujące ograniczenia funkcjonalne osób z dysfunkcjami narządu ruchu – Aneta Bac 43 2.1. Wprowadzenie 43 2.2. Ból 43 2.3. Ból fantomowy 44 2.4. Deformacje ręki 45 2.5. Drżenia mięśni 46 2.6. Obrzęki 46 2.7. Obniżona tolerancja wysiłku 47 2.8. Osłabienie siły mięśni 48 2.9. Przykurcze i zesztywnienia 48 2.9.1. Przykurcze 48 2.9.2. Zesztywnienia 49 2.10. Spastyczność i wiotkość mięśni 50 2.10.1. Spastyczność 50 2.10.2. Wiotkość 50 2.11. Zaburzenia chodu 51 2.11.1. Chód w niedowładzie połowiczym 51 2.11.2. Chód nożycowy 51 2.11.3. Chód parkinsonowski 51 2.11.4. Chód ataktyczny 52 2.11.5. Chód antalgiczny 52 2.11.6. Chód ostrożny 52 2.12. Zaburzenia czucia 53 2.13. Zaburzenia koordynacji ruchowej 54 2.14. Zaburzenia równowagi 54 2.15. Zła postawa ciała 55 Pytania sprawdzające 56 3. Założenia terapii zajęciowej w dysfunkcjach narządu ruchu – Anna Misiorek 57 3.1. Wprowadzenie 57 3.2. Podstawowe idee terapii zajęciowej 57 3.2.1. Holizm 57 3.2.2. Terapia zajęciowa a zdrowie 58 3.2.3. Podejście Person-Centred Practice 59 3.3. Obszary pracy terapeuty zajęciowego 59 3.3.1. Wykonywanie zajęć 60 3.3.2. Umiejętności związane z wykonywaniem czynności 61 3.3.3. Wzorce zachowań 63 3.3.4. Konteksty i środowiska 64 3.3.5. Wymogi aktywności 65 3.3.6. Czynniki osobowe 66 3.4. Proces terapii zajęciowej, cele terapii, typy interwencji terapeutycznej 67 3.4.1. Charakterystyka procesu terapii zajęciowej 67 3.4.2. Cele interwencji terapeutycznej 69 3.4.3. Typy interwencji terapeutycznej 70 Pytania sprawdzające 72 4. Narzędzia oceny w pracy z osobami z dysfunkcjami narządu ruchu – Paulina Aleksander-Szymanowicz 73 4.1. Wprowadzenie 73 4.2. Wywiad 73 4.3. Badanie czynnościowe 74 4.3.1. Oglądanie 74 4.3.2. Badanie dotykiem 74 4.3.3. Pomiary liniowe 75 4.3.4. Pomiary kątowe zakresów ruchu i zapis według systemu SFTR 80 4.3.5. Wybrane testy funkcjonalne 83 4.3.6. Badanie siły mięśniowej 89 4.3.7. Kwestionariusze 91 4.3.8. Testy 94 4.3.9. Skale 99 4.4. Narzędzia dodatkowe – diagnostyka obrazowa 102 Pytania sprawdzające 103 5. Obszary interwencji u osób z dysfunkcjami narządu ruchu – Aneta Bac 105 5.1. Wprowadzenie 105 5.2. Charakterystyka obszarów interwencji 106 5.3. Podstawowe czynności życia codziennego (BADL) 109 5.3.1. Kąpiel i branie prysznica 109 5.3.2. Ubieranie się 110 5.3.3. Jedzenie 111 5.3.4. Komunikacja funkcjonalna 113 5.3.5. Mobilność funkcjonalna 114 5.3.6. Zabiegi kosmetyczne i higiena jamy ustnej 116 5.3.7. Korzystanie z toalety 118 5.4. Złożone czynności życia codziennego (IADL) 119 5.4.1. Dbanie o ubrania 119 5.4.2. Poruszanie się poza domem 120 5.4.3. Prowadzenie samochodu 122 5.4.4. Pisanie ręczne 124 5.4.5. Lekkie prace domowe 126 5.4.6. Zarządzanie finansami 127 5.4.7. Przygotowywanie jedzenia 128 5.4.8. Zarządzanie lekami i dbanie o zdrowie 130 5.4.9. Odpoczynek i sen 131 5.4.10. Robienie zakupów 133 5.5. Czynności związane z czasem wolnym, wypoczynkiem i życiem społecznym 135 5.6. Inne obszary interwencji 136 5.6.1. Ryzyko upadków 136 5.6.2. Wykluczenia społeczne 137 5.6.3. Pomoc w kontaktach z instytucjami i w pozyskiwaniu środków finansowych 137 5.6.4. Doradztwo zawodowe 138 Pytania sprawdzające 138 6. Transfer osób z dysfunkcjami narządu ruchu – Paweł Żychowicz 139 6.1. Wprowadzenie 139 6.2. Podstawowe założenia bezpiecznego przemieszczania pacjentów 139 6.3. Ryzyko w trakcie transferów i jego ocena 141 6.3.1. Zagrożenia przeciążeniem w wyniku przemieszczania pacjenta 143 6.3.2. Zasady bezpiecznego przemieszczania i podnoszenia osób 144 6.4. Metody transferu osób z dysfunkcjami narządu ruchu 145 6.4.1. Samodzielny transfer w codziennych czynnościach 145 6.4.2. Techniki przemieszczania i podnoszenia osób z dysfunkcjami narządu ruchu z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego 155 6.4.3. Techniki ręcznego przemieszczania i podnoszenia osób z dysfunkcjami narządu ruchu 156 6.5. Pomoc terapeuty w trakcie chodzenia 162 6.5.1. Chodzenie z asekuracją 162 6.5.2. Chodzenie o kulach 162 6.6. Promocja zdrowia opiekuna osoby z niepełnosprawnością jako zadanie terapeuty zajęciowego 173 Pytania sprawdzające 173 7. Wyroby medyczne w terapii osób z dysfunkcjami narządu ruchu – Tomasz Szaporów 175 7.1. Wprowadzenie 175 7.2. Definicja wyrobu medycznego 175 7.3. Klasyfikacja wyrobów medycznych 176 7.4. Podział wyrobów medycznych 176 7.4.1. Wyroby ortotyczne 177 7.4.2. Wyroby protetyczne 178 7.4.3. Wyroby pomocnicze – wybrane zagadnienia 179 7.5. Źródła finansowania wyrobów medycznych 185 7.5.1. Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) 185 7.5.2. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) i Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) 186 7.5.3. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) 188 7.5.4. Fundacje 188 7.6. Projektowanie i wytwarzanie indywidualnych wyrobów ortopedycznych 189 Pytania sprawdzające 192 8. Praktyczne aspekty terapii zajęciowej w dysfunkcjach narządu ruchu – Urszula Chrabota 193 8.1. Wprowadzenie 193 8.2. Cele terapii zajęciowej w dysfunkcjach narządu ruchu 194 8.3. Proces terapii zajęciowej 194 8.4. Terapia ręki 195 8.5. Adaptacje środowiska 197 8.6. Profilaktyka upadków 200 8.7. Metody ochrony stawów stosowane w profilaktyce i terapii dysfunkcji narządu ruchu 200 8.7.1. Zachowanie równowagi pomiędzy aktywnością i wypoczynkiem 201 8.7.2. Ograniczanie wykonywania czynności długotrwałych, powtarzalnych, wykonywanych w tej samej pozycji, ruchów pogłębiających deformacje i nasilających ból 201 8.7.3. Umiejętne przenoszenie przedmiotów i rozkładanie ciężaru 202 8.7.4. Używanie sprzętu ułatwiającego wykonywanie czynności ADL 203 8.7.5. Nauka technik wykonywania czynności z ograniczeniem przeciążania stawów i nasilania bólu 206 8.7.6. Wykorzystanie zaopatrzenia ortotycznego 206 Pytania sprawdzające 207 9. Terapia zajęciowa w dysfunkcjach narządu ruchu – studia przypadków – Anna Bukowska 209 9.1. Wprowadzenie 209 9.2. Pacjent z chorobą zwyrodnieniowo-zniekształcającą stawów 210 9.3. Pacjent po amputacji kończyny 211 9.4. Pacjent ze stwardnieniem rozsianym 214 9.5. Pacjent z chorobą Parkinsona 216 9.6. Pacjent po udarze niedokrwiennym mózgu 218 9.7. Pacjent z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa 220 Pytania sprawdzające 222 Piśmiennictwo 223 Skorowidz 229