Żeromski i inni

Prezentowana Czytelnikom książka stanowi kontynuację serii wydawniczej Obrazy Kultury Polskiej. O wyborze głównego bohatera tomu zdecydował również fakt, że w roku 2015 minęło 90 lat od śmierci autora Popiołów, uznawanego za jednego z najwybitniejszych twórców naszej literatury, a szerzej rzecz postrzegając, kultury. W składających się na niniejszy tom 16 studiach i szkicach badaczy z rożnych ośrodków uniwersyteckich analizie poddane zostały kwestie dotyczące rożnych pól tematycznych. Pierwszy blok zagadnień tworzą prace poświęcone tylko twórczości Stefana Żeromskiego, ale umieszczonej w szeroko potraktowanym kontekście kulturowym. Największy zespół tekstów stanowią prace rozpatrujące dokonania Stefana Żeromskiego w kontekście życia i twórczości tytułowych „innych”. Badacze zaproponowali ciekawe poznawczo spojrzenie na twórczość pisarza w perspektywie recepcji literackiej, publicystycznej, krytycznej i filmowej. Trzecia grupa tekstów to prace w sposób pośredni wiążące się z osobą Stefanem Żeromskim, otwierające – zgodnie z ideą niniejszego cyklu wydawniczego – horyzonty badawcze na postaci i zjawiska w kulturze polskiej ważne, ciekawe, intrygujące, w tym przypadku mniej lub bardziej duchowo powiązane z twórczością pisarza; wpisujące się w formułę ukształtowanej jeszcze w XIX w. inteligencji i inteligenckości. Bogata intelektualnie i tematycznie zawartość niniejszego tomu gwarantuje miłośnikom twórczości Żeromskiego (i nie tylko im) interesującą lekturę prowokującą do samodzielnych poszukiwań, inspirującą do dalszych badań.

Wstęp 9 ks. Grzegorz Głąb, ks. Jacek Golbiak, Dzieje grzechu Stefana Żeromskiego. „Filozoficzne” dopiski na marginesach 13 Beata K. Obsulewicz, O Wildze Stefana Żeromskiego 29 Antonina Lubaszewska, Filozofia jako „pociecha smutna” – [Ostatnie notaty] Stefana Żeromskiego 45 Dawid Maria Osiński, Stefan Żeromski wobec tradycji Oświecenia 59 Hanna Ratuszna, Kilka uwag o przeznaczeniu – Ananke Stefana Żeromskiego, Tadeusza Micińskiego i Jerzego Żuławskiego 101 Mateusz Skucha, Dwa mizoginizmy? Zwyciężyła Jana Wroczyńskiego i Aryman mści się Stefana Żeromskiego 113 Mirosław Gołuński, Reinterpretacje historycznego mitu o Walgierzu (Żeromski, Sienkiewicz) 129 Marek Kochanowski, Melodramatyzm w opowiadaniu Pavoncello Stefana Żeromskiego i adaptacji filmowej Andrzeja Żuławskiego (1967) 143 Urszula Kowalczuk, „Formy pamięci” według Stefana Żeromskiego 155 Elżbieta Flis-Czerniak, Walka o „duszę orężną”. Uroda życia jako przykład dialogu Stefana Żeromskiego ze Stanisławem Brzozowskim 171 Grażyna Legutko, Więzi, paralele, animozje. O relacjach Daniłowskiego z Żeromskim 181 Tomasz Sobieraj, Między nieskończonością a postępem. Młody Prus o poznaniu naukowym i jego funkcjach 197 Dorota Kielak, Franciszkanie i nowoczesność. Refleksja estetyczna Aleksandra Kołtońskiego 213 Maria Jolanta Olszewska, „Nienadaremny jest ten krzyż…”. Zofii Kossak portret kontrowersyjny 231 Joanna Warońska, Inteligenci w komediach Antoniego Słonimskiego po 1930 roku 253 Wiesława Tomaszewska, „Otwarta nieskończona całość”. Figury nieskończoności w prozie Włodzimierza Odojewskiego 267 Indeks osób (opracowała Agnieszka Stańczak) 287