[…] tam w lesie czeka na mnie moja ostatnia nadzieja, ostatni powód, by żyć, kotki, które trzęsą się ze strachu, co by to było, gdybym nie przyjechał, co by było z nimi, kto by im dał jeść, kto by je pogłaskał, dlatego że te kotki mnie kochają, gdy mnie tymczasem boli już nie tylko ta moja sypialenka, boli mnie już całe miasto, w którym żyję, boli mnie już cały świat…
Bohumil Hrabal, Czarodziejski flet
Książka ta jest dzieckiem uczucia i rozsądku. Zrodziła się z długoletniego obcowania z pisarstwem Bohumila Hrabala i z historycznoliterackiej ciekawości, a może nawet – ciekawstwa. Jej przedmiotem jest ostatni etap życia i twórczości jednego z największych czeskich pisarzy, czyli lata 1989–1997. Zbliżający się wówczas do osiemdziesiątki, a następnie przekraczający granicę między ósmą a dziewiątą dekadą życia Hrabal dokonał rzeczy, wydawać by się mogło, niemożliwej – nie tylko powrócił do pracy literackiej, lecz także po raz kolejny zmienił pisarską „skórę”, przedzierzgając się w uważnego obserwatora i komentatora epoki, dopuszczając do większej niż przyjęta bliskości między twórcą a publicznością, odkrywając przed czytelnikiem wiele ze swojej prywatności.
Ze Słowa wstępnego
Autor kreśli obraz ostatnich lat życia Hrabala, ujmując je w podwójnej perspektywie: studium otwierające książkę zawiera wnikliwą interpretację późnych tekstów Hrabala, umieszczoną w bogatym kontekście faktograficznym, zaś rozmowa z Tomášem Mazalem, czeskim pisarzem, wydawcą i przyjacielem Hrabala, stanowi kopalnię wiedzy na temat codzienności, w jakiej autor Postrzyżyn funkcjonował, jego otoczenia oraz rytuałów, które organizowały jego życie i proces twórczy. Całości dopełniają słowniczek postaci, szczegółowe kalendarium oraz przeszło sto fotografii i dokumentów, z których część nie była publikowana nigdy wcześniej, nawet w Czechach. Czytelnik otrzymuje portret wielowymiarowy – bogaty w szczegóły biograficzne i historyczne, podający w wątpliwość mity narosłe wokół Hrabala i pozwalający ujrzeć sławnego pisarza z wielu perspektyw, nieupozowanego i autentycznego.
Słowo wstępne 17
Wykaz skrótów 19
„Kaniec filma”. O późnych tekstach Bohumila Hrabala 31
Tydzień Palacha i nowy początek 41
W poszukiwaniu formy i adresata 48
Stary Werter 53
Ariadna, Joanna d’Arc, Anioł Stróż 61
Dlaczego list? 68
Bezdomność długodystansowca 73
Czego chcesz, Sybillo? 88
Pożegnanie z literaturą 102
Ostatnie lata. Rozmowa z Tomášem Mazalem 115
Ręcznik na maszynie do pisania 119
Paszport Bohumila Hrabala 243
Pożegnania 317
Kalendarium 367
Słowniczek postaci 471
Bibliografia 493
Indeks osób 503
Indeks miejsc 513
Indeks przywoływanych tekstów Bohumila Hrabala 519
Wykaz przekładów 525