[.„] kto wie „prawdę" o smutku poety, który już użył wszystkich słów, które miał. I wie, że innych już w nim nie ma. Jak żołnierz, który oddał ostatni strzał i nie ma już kuli, aby rozbić własny czerep. Piotr Rawicz wkłada kartkę w wałki maszyny do pisania. Zagląda do starych papierów, które przez wiele lat przepisuje. Kim był kiedyś? Kim jest teraz, tu, w Paryżu lat sześćdziesiątych? Jest pisarzem, autorem powieści Krew nieba, która zszokowała francuski świat literacki. Nikt do tej pory nie pisał w taki sposób o Zagładzie. „Ta książka nie jest dokumentem historycznym” – stwierdza Rawicz i podważa kategorię świadectwa, bo interesuje go nie tyle „prawda”, ile język, który tej „prawdy” nie może wyrazić. Interesuje go niemoc słów, to miejsce, gdzie język rozszczelnia się, odsłaniając szczelinę, w którą można (trzeba?) wpaść, by dotknąć istoty literatury. Nie interesują go salony literackie ani poklask. Interesuje go tylko pisanie. Jest grafo-manem – opętanym przez pismo. Musi pisać, „siekać świat na drobniutkie elementy”, musi kreślić, ryć w kartce papieru, musi zbierać ścinki języka, pozostałości po niewypowiadalnym. Bo pisać TRZEBA. A kiedy kończy „pisanie”, zaczyna przepisywać swoje stare notatki, by jeszcze raz słowami przytwierdzić się do podłoża, do życia. Jest Polakiem, naturalizowanym Francuzem, lwowskim Żydem. Jest emigrantem, „niepożądanym w PRL” korespondentem PAP-u i recenzentem „Le Monde'a”. Ocalałym z Zagłady. Mnogość i migotliwość tożsamości Piotra Rawicza stała się wyzwaniem biograficznym. Jak pisać o kimś, kto nieustannie zaciera ślady? Jak opowiedzieć o całym życiu kogoś, kto ucieka przed wszelką totalnością i dopowiedzeniem? Czy do się zapisać delikatną strukturę życioopowieści i jednocześnie zachować rumowisko słów? A wreszcie: czy po życiu cudzym życiem biograf/biografka nadal jest sobą?

Wstęp 11 Rozdział I BIOGRAFIA 15 POHISTORIA 18 Śmierć 18 Anka, mon amour 24 Dwa bieguny 31 Portret cudzy 36 Portret własny 41 Mille e tre 44 Kręgi 46 Zosia i Wandzia 52 Sekret 55 Naturalizacja 60 Żyd z przymiotnikiem 64 O czym śnią nenufary? 70 Powroty do Polski 74 Orientalista 78 Maisons-Laffitte 83 Wielka sprawa 87 Jedna trzecia bagietki z wczoraj 92 Życie Obłomowa 96 Oświęcim duszy 100 W Paryżu chandrowato 105 Uciec, czyli nie wrócić 108 1950 110 Streptokokodupolozonizomigdalicylina 116 Studenci 121 Paryż 124 HISTORIA 129 Łazarze 129 Trójkąt bermudzki 132 Leitmeritz 136 Auschwitz 142 Więzienie 148 Ucieczka 151 Lemberg 155 Czerwony Lwów 162 PRZEDHISTORIA 168 1939 168 Gimnazjum im. Batorego 175 Żydy 179 Marian i Stefa 182 Rodzinne fotografie 187 Korony pod wanną, czyli niech żyje Polska 191 Listy z Wiednia 195 Lwów 198 Brzeżany 200 Tarnopol 204 O małżach, czyli warstwy miast 206 Rozdział II PRAKTYKI PISANIA 215 Brak języka: francuszczyzna 216 Brak języka: poeta/Żyd 222 Brak języka: umierać i pisać to to samo 228 Strategie pisania: pisać, czyli chwytać palcami 234 Strategie pisania: strategia Szeherezady 238 Strategie pisania: Zeszyty i narodziny pisma 242 Strategie pisania: tekstodynamika 248 Powieść: początek 255 Powieść: koniec 262 Strategie pisania: szaleństwo pisma 267 Powieść: afekt i abiekt 270 Rozdział III PISANIE BIOGRAFII 279 Biografka wychodzi z cienia 280 Relacja biograficzna – być świadkiem cudzego życia 286 Biografka w afekcie 292 Dynamika pisania biografii 297 Wyobrazić sobie cudze życie 300 Moje życie z Rawiczem 305 Biografka patrzy w lustro 313 Podziękowania 323 Wykaz skrótów 325 Bibliografia 327 Indeks osób 337