Symbolika biblijna w poezji Wiaczesława Iwanowa

Przedmiotem niniejszej książki jest analiza i interpretacja kilkunastu utworów poetyckich Wiaczesława Iwanowa oraz fragmentu poematu Человек pt. Аз Есмь (stanowiącego odrębną całość semantyczą), pochodzących z różnych okresów jego twórczości (lata 1904–1944), lecz ujawniających tendencję Całości i zasady organizujące tę artystyczną Całość. Utwory te zawierają wyselekcjonowane przez nas poligenetyczne symbole. Spośród nich wybrano zaledwie kilka, naszym zdaniem, najbardziej reprezentatywnych; są to: drzewo życia, krzyż, różokrzyż, ziarno-kłos oraz „mit adamicki” z jego protagonistami – Adamem, Lucyferem i Ewą. Stały się one przedmiotem szczegółowych rozważań i interpretacji w kolejnych rozdziałach książki. Celem pracy jest ukazanie intertekstualnych związków wybranych tekstów poetyckich W. Iwanowa z Biblią – księgą uniwersalną i ponadczasową, od tysiącleci współtworzącą kulturę, nadającą sens życia jednostkom i pokoleniom, wprowadzającą powszechny kodeks postępowania oraz skupiającą mądrość i bogactwo duchowe pokoleń.

WSTĘP 13 Wiaczesław Iwanow i problem dialogu kultur 13 Przedmiot i cel pracy 18 Metoda 21 Stan badań 23 Struktura pracy 28 Rozdział I. SYMBOL I BIBLIA 34 Rozdział II. „MIT ADAMICKI” W POEZJI WIACZESŁAWA IWANOWA 69 2.1 Pojęcie „mitu adamickiego” i jego funkcje 69 2.2 Rajski dramat i jego męscy protagoniści – Adam i Lucyfer 71 2.2.a Uobecnienie i transformacje „mitu adamickiego” w cyklu poetyckim Iwanowa Римский дневник 1944 года (na materiale wierszy И правоверный Кальдерон […] oraz Затаеннее Природа […]) 71 2.2.b Bunt i wygnanie Gwiazdy Zarannej oraz upadek człowieka w poemacie Человек (1916–1919) 91 2.3 Ewa – kusicielka czy uosobienie piękna i niewinności? 127 Rozdział III. SYMBOLIKA DRZEWA ŻYCIA JAKO PRZYKŁAD DIALOGU KULTUR W POEZJI IWANOWA 149 3.1 Drzewo życia (drzewo kosmiczne) w systemach mitologicznych 149 3.2 Symbolizm drzewa życia w tradycji chrześcijańskiej 152 3.3 Yggdrasill – o syntezie wierzeń starożytnych i chrześcijańskich 152 Rozdział IV. SYMBOL SYMBOLI – KRZYŻ I JEGO SEMANTYKA 167 4.1 Historia znaku krzyża 167 4.2 Postacie krzyża w poezji Wiaczesława Iwanowa 170 4.2.a Krzyż zła 170 4.2.b Różokrzyż 178 Rozdział V. SYMBOLIKA ZIARNA-KŁOSA W POEZJI IWANOWA 205 5.1 Ziarno-kłos w kulturze starożytnej. Związki z misteriami eleuzyńskimi 205 5.2 Aspekty znaczeniowe ziarna-kłosa w symbolice chrześcijańskiej 208 5.3 Ziarno-kłos – symbol łączący kulturę helleńską i chrześcijańską 209 5.4 Eschatologiczny wymiar motywu ziarna-kłosa 218 W MIEJSCE ZAKOŃCZENIA 227 SPIS ILUSTRACJI 229 BIBLIOGRAFIA 231 SUMMARY 251 INDEKS NAZWISK 255