Władysław Tatarkiewicz (1886-1980)

Nazwał ktoś niedawno Profesora Tatarkiewicza „uczonym warszawskim”. Jest to prawda. Profesor Tatarkiewicz związany jest nie tylko od pół wieku z Uniwersytetem Warszawskim, związany jest też z samą Warszawą: Warszawą Zamku, Wilanowa, Łazienek, Pałacu pod Blachą, Arsenału i Reduty Ordona. Ale myślę, że z równą prawdą nazwać można Profesora Tatarkiewicza uczonym świata. Jest bowiem jednym z najznamienitszych obywateli tej wielkiej społeczności świata uczonych, w której rządzą jedynie prawa prawdy, wolności i wzajemnego szacunku, i gdzie każdy – jak to w Atenach powiedział Perykles – „może z największym wdziękiem i swobodą rozwijać wszechstronnie najbardziej różnorodne zdolności”. Ta Republika uczonych jest dziwnym tworem ontycznym. Jak kosmos Einsteina ma czwarty wymiar: czas. Spotykają się w niej bowiem i współżyją myśliciele wszystkich czasów. Profesor Tatarkiewicz ma w tej Republice wysoką rangę i rozległe koneksje. Znają Go i pozostają z Nim w stałym kontakcie współcześni Mu badacze, którym przewodniczy na zjazdach międzynarodowych i z którymi tworzy międzynarodowe formy współpracy filozoficznej. Lecz czuje się Profesor Tatarkiewicz też świetnie w owym czwartym wymiarze Republiki uczonych. Sine ira et studio rozważa myśl filozofów dawnych, a darząc ich przyjaźnią, nadaje ich myślom przejrzysty, zrozumiały kształt. Jakby zgadzał się z Leibnizem, że w każdym szczerym wysiłku intelektualnym dostrzec można jakiś krok ku prawdzie. Ten krok ku prawdzie Profesor Tatarkiewicz umie wykryć w duchowym kontakcie z myślą drugiego człowieka, okazując mu zawsze pełnię życzliwości i dobroci, którą na co dzień ma dla każdego z nas. Filozof świata, Profesor Tatarkiewicz nie przestaje być filozofem polskim – i dobrze Polsce służy nie tylko w swej misji nauczycielskiej, którą realizuje nawet w najtrudniejszych chwilach, ale służy dobrze polskiej sprawie i wtedy właśnie, gdy dziełami swymi wpisuje polską myśl filozoficzną na karty historii de la Grande Rèpublique des Lettres. (Z mowy okolicznościowej wygłoszonej przez Izydorę Dąmbską na spotkaniu Komitetu Redakcyjnego „Biblioteki Klasyków Filozofii”, w 80-tą rocznicę urodzin Władysława Tatarkiewicza, w dniu 27 czerwca 1966 roku).

Wprowadzenie 5 I. Kalendarium życia i twórczości Władysława Tatarkiewicza Kalendarium życia i twórczości Władysława Tatarkiewicza (1886–1980) 11 II. Listy Listy Władysława Tatarkiewicza do Jana Tatarkiewicza z czasów II wojny światowej 129 III. Wiersze Wiersze 163 IV. Teksty Nowe obrazy w Luwrze 173 Wspomnienie o tajnym nauczaniu 1939–1945 176 Etyczne podstawy rewindykacji i odszkodowań 181 Notatka o sobie 194 Ciekawość 199 Wielcy i bliscy 202 Przemówienie w Jabłonnie z 21 lutego 1976 208 V. Wspomnienia Elżbieta Skrzyńska, Wspomnienia o moim Stryju Władysławie Tatarkiewiczu 215 Elżbieta Skrzyńska, Prelekcja wygłoszona na Uniwersytecie Trzeciego Wieku w Gdańsku w roku 1981 lub 1982 220 Janina Suchorzewska, Miałem udane życie 225 Marek Suchorzewski, Wspomnienie o moim Dziadku Stryjecznym Profesorze Władysławie Tatarkiewiczu 228 Jan Jakub Tatarkiewicz, Władziu d*** 232 Andrzej Biernacki, Władysław Tatarkiewicz – jakim go znałem 236 VI. Fotografie Fotografie 245 Abstract 381 Indeks nazwisk 383