Dziennik z Gusen

Jedyny w swoim rodzaju, unikatowy dziennik więźnia na bieżąco opisujący i ilustrujący codzienność niemieckiego obozu koncentracyjnego.

Aldo Carpi – artysta, profesor malarstwa – spędził w obozach blisko półtora roku. Strażnicy uczynili sobie z niego „malarza na zlecenie”.

Jednocześnie dzięki temu zyskał on możliwość stworzenia wyjątkowego dokumentu czasu zniewolenia. Pisał go i rysował z dnia na dzień, w obliczu nieustającego terroru i groźby śmierci.

Każde zawarte na kartach dziennika słowo, każdy obraz wydarte zostały śmierci i obozowej katordze. Całość stanowi rozpaczliwy głos człowieka, któremu chciano odebrać prawo do życia. Z tych zapisków poznajemy piekło życia w miejscu przeznaczonym do umierania. Niezwykłe rysunki dokumentujące codzienność chwilami przemawiają dobitniej od słów…

Jest to również piękne świadectwo tego, że nawet w piekle można pozostać człowiekiem i nie sprzeniewierzyć się wyznawanym wartościom: miłości, przyjaźni i solidarności, choćby nawet oprawcy uznali je za przestępstwo. To zarazem ostrzeżenie i zachęta do obrony ze wszystkich sił przed tymi, którzy chcą zniszczyć prawdę, depcząc prawa i godność człowieka..

Aldo Carpi (1886-1973) artysta malarz, profesor i dziekan Akademii Sztuk Pięknych Brera. Podczas I wojny światowej służył w armii włoskiej. Aresztowany przez SS na półtora roku trafił do obozów koncentracyjnych – w Mauthausen i Gusen. Uwolniony powrócił do Mediolanu i został ponownie dziekanem Akademii Brera. Zajmował się m.in. sztuką sakralną, tworząc freski, witraże i mozaiki. W 1956 roku otrzymał złoty medal zasłużonego obywatela Mediolanu i nagrodę państwową za twórczość i zasługi kulturalne. W 1971 roku, opublikował „Dziennik z Gusen”, który w niecały rok doczekał się aż czterech wydań. W 1972 roku zmarła jego żona Maria, z którą przeżył 55 lat i doczekał

sześciorga dzieci.

Wstęp 7

Corrado Stajano

Pod znakiem człowieka 17

Mario De Micheli

Od redaktora wydania włoskiego 33

Dziennik z Gusen

Od 23 stycznia do grudnia 1944. Nagranie 42

Aresztowanie 42

W więzieniu San Vittore 44

Pierwszy „list do Marii” 46

Przesłuchanie 47

„Transport” do Mauthausen 49

Mauthausen 51

Z bloku na blok 54

Kommando z Gusen 56

Kamieniołom 59

Choroba 60

Polscy lekarze 61

Obrazy dla esesmanów 63

Boże Narodzenie 1944. Dziennik 66

Od 13 lutego do 13 kwietnia 1945. Dziennik 72

Od 2 maja do 24 lipca 1945. Dziennik 208

Dodatek

Dwa wspomnienia, list i przemówienie 405

Przypisy odnoszące się do osób wymienionych w „Dzienniku” 409

Nota biograficzna 416

Lista obrazów namalowanych przez Aldo Carpiego w obozie 420