POLSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA

Problematyka, wiedza i badania z zakresu organizacji i zarządzania1, jako formalny i wyodrębniony obszar naukowego poznania (dyscyplina naukowa), w powojennej historii rozwoju nauki w Polsce zaistniały dopiero pod koniec lat 60. XX w. Korzenie tego obszaru wiedzy i badań na świecie, a także w Polsce, zwłaszcza międzywojennej, sięgają jednak początków XX w. i problematyki „naukowego zarządzania”. Powstały wówczas powszechnie znane i uznane w środowisku gospodarczym i naukowym prace polskich teoretyków oraz praktyków organizacji. Obecny wielokierunkowy dynamiczny rozwój nauk o zarządzaniu domaga się swego rodzaju samowiedzy, którą dla nauki jest refleksja poznawczo-metodologiczna. Pomocna też w tym wyzwaniu okazuje się narracja rekonstrukcji historycznej dyscypliny nauki o zarządzaniu i jakości w postaci zaprezentowania historii rozwoju współczesnych polskich szkół zarządzania, jakie powstały i wykształciły się w Polsce, poczynając od lat 50. XX w. Ważnym zadaniem każdej dyscypliny naukowej jest utrwalanie w świadomości społecznej swoich osiągnięć badawczych i dydaktycznych, które budują kapitał społeczny narodu. Owe osiągnięcia powstają najczęściej w wyniku długotrwałego procesu doboru i kształcenia uczniów tworzących zespół badawczo-dydaktyczny, budowania fundamentów metodycznych i naukowych, tj. wspólnego rdzenia, stanowiących podstawę jego historii i tożsamości naukowej, a także utrwalanie tych wartości w świadomości zewnętrznego środowiska naukowego i społecznego poprzez publikację ważnych rezultatów badań naukowych. Taki proces nazywany jest budowaniem szkoły naukowej, która stanowi wspólnotę uczonych podzielających pewne poglądy, idee, sposoby rozumienia określonych teoretycznych, empirycznych, metodologicznych czy aplikacyjnych problemów naukowych lub praktycznych. Szkołę naukową tworzy się wokół określonej osoby – wybitnego i znanego naukowca (zespołu naukowców), który staje się mistrzem, inspirującym kolejne pokolenia do podejmowania wyzwań badawczych [Piwowar-Sulej, Sokołowska-Durkalec, 2023, s. 4–10]. Budowanie szkół naukowych stanowi nie tylko ważne wyzwanie, ale zarazem kluczowe zadanie pracowników tworzących określone środowiska naukowe. Posiadanie przez środowisko naukowe reprezentujące daną dyscyplinę naukową twórczo wyróżniających się, uznanych i aktywnych w działaniu szkół naukowych podnosi jej prestiż, renomę i uznanie.

Ewa Bojar, Bogdan Nogalski WSTĘP I GENEZA I POCZĄTKI ROZWOJU NAUK O ZARZĄDZANIU W POLSCE 1. Michał Trocki - GENEZA WSPÓŁCZESNYCH NAUK O ZARZĄDZANIU Wprowadzenie Podejścia nauk o zarządzaniu Podejście naukowej organizacji pracy (scientific management) Podejście racjonalizacyjne (business rationalisation) Podejście administracyjne/procesów zarządzania (process management approach) Podejście stosunków międzyludzkich (human relations) Podejście motywacyjne (motivation theory) Podejście zarządzania przedsiębiorstwem (business management) Podejście inżynierii przemysłowej (industrial engineering management) Podejście badań operacyjnych (operations research) Podejście behawioralne (behavioral approach) Podejście systemowe (system approach) Podejście prakseologiczne (praxeological approach) Podsumowanie Bibliografia 2. Alojzy Czech - NAUKI O ZARZĄDZANIU W POLSCE – LATA MIĘDZYWOJENNE 55 Wprowadzenie Początki XX wieku Ośrodek warszawski – Karol Adamiecki, Piotr Drzewiecki, Zygmunt Rytel, Aleksander Rothert Ośrodek lwowski – Edwin Hauswald, Stanisław Bieńkowski Ośrodek krakowski – Stanisław Bieńkowski Ośrodek poznański – Stefan Zaleski Ośrodek katowicki – Józef Lisak Okres po wojnie 1945–1949 Podsumowanie Bibliografia 3. Adam Szpaderski - SZKOŁA PRAKSEOLOGICZNA A NAUKI O ZARZĄDZANIU Wprowadzenie Tadeusz Kotarbiński – założyciel szkoły prakseologicznej Podstawy szkoły prakseologicznej Prakseologiczna teoria organizacji Jan Zieleniewski Tadeusz Pszczołowski Stanisław Kowalewski Witold Kieżun Wojciech Gasparski Stan obecny i kierunki rozwoju szkoły prakseologicznej Podsumowanie Bibliografia II PIONIERZY NAUK O ZARZĄDZANIU W POLSCE POWOJENNEJ 4. Eryk Głodziński, Anna Kosieradzka - POWOJENNA SZKOŁA NAUKOWEGO ZARZĄDZANIA POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ Wprowadzenie Seweryn Chajtman – życiorys, kariera i dorobek naukowy Zygmunt Zbichorski – życiorys, kariera i dorobek naukowy Wychowankowie i kontynuatorzy dorobku ojców założycieli Podsumowanie Bibliografia 5. Ryszard Borowiecki, Andrzej Jaki - KRAKOWSKA EMPIRYCZNA SZKOŁA EKONOMIKI I ZARZĄDZANIA PRZEDSIĘBIORSTWEM Wprowadzenie Geneza i struktura podmiotowa Krakowskiej Szkoły Zarządzania oraz jej zmiany Ludwik Mayre – od praktyki zarządzania do nauki ekonomiki i zarządzania przedsiębiorstwem Działalność w okresie organizacji instytutowej uczelni Rozwój aktywności w ramach struktury katedralnej uczelni Współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym Podsumowanie Bibliografia 6. Alojzy Czech, Jan Pyka - KATOWICKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA Wprowadzenie Marian Frank – zarys biografii Działalność społeczna, twórczość naukowa i współpracownicy Mariana Franka Twórczość naukowa Mariana Franka dla dydaktyki i praktyki Jerzy Rokita – lider zmian Pozycja naukowa i współpracownicy Jerzego Rokity Podsumowanie Bibliografia 7. Zbigniew Dworzecki, Maria Romanowska - SZKOŁA ZARZĄDZANIA JERZEGO KURNALA Wprowadzenie Jerzy Kurnal – życiorys i kariera naukowa Rdzeń i krąg zewnętrzny Szkoły Zarządzania Jerzego Kurnala Zainteresowania badawcze Zespołu Jerzego Kurnala Podsumowanie Bibliografia 8. Bogdan Nogalski, Agnieszka A. Szpitter - SOPOCKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA ALFREDA CZERMIŃSKIEGO Wprowadzenie Życiorys zawodowy i kariera naukowa Alfreda Czermińskiego Początki i budowa zespołu Sopockiej Szkoły Zarządzania Współpraca Sopockiej Szkoły Zarządzania z otoczeniem Tematyka badań naukowych Sopocka Szkoła Zarządzania i jej oddziaływanie na środowisko naukowe Wkład Sopockiej Szkoły Zarządzania w rozwój nauk o zarządzaniu Podsumowanie Bibliografia 9. Czesław Sikorski - ŁÓDZKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA JANA ZIELENIEWSKIEGO Wprowadzenie Sylwetka Jana Zieleniewskiego Uczestnicy i dorobek naukowy Łódzkiej Szkoły Zarządzania Kontynuatorzy i współpracownicy Szkoły Jana Zieleniewskiego Współpraca z otoczeniem Podsumowanie Bibliografia 10. Janusz Czekaj - KRAKOWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA JERZEGO TRZCIENIECKIEGO Wprowadzenie Życiorys zawodowy i kariera naukowa Jerzego Trzcienieckiego Rozwój Krakowskiej Szkoły Zarządzania Jerzego Trzcienieckiego w okresie organizacji instytutowej (1965–1992) Profesorowie Zbigniew Martyniak i Adam Stabryła – architekci Instytutu Organizacji i Zarządzania Krakowska Szkoła Zarządzania Jerzego Trzcienieckiego w okresie organizacji katedralnej (1992–2023) Badania naukowe, współpraca naukowa i kształcenie w Krakowskiej Szkole Zarządzania Jerzego Trzcienieckiego Współpraca ze środowiskiem nauki i praktyką gospodarczą Kształcenie menedżerów i kadr naukowych Instytut Zarządzania – spadkobierca i kontynuator Krakowskiej Szkoły Zarządzania Jerzego Trzcienieckiego Wkład Krakowskiej Szkoły Zarządzania Jerzego Trzcienieckiego w rozwój nauk o zarządzaniu Podsumowanie Bibliografia 11. Kazimierz Krzakiewicz - POZNAŃSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA JÓZEFA BORONIA Wprowadzenie Józef Boroń – nota biograficzna i pełnione funkcje Praca dydaktyczna i naukowa Uczniowie i współpracownicy Józefa Boronia – rozwój Poznańskiej Szkoły Zarządzania Podsumowanie Bibliografia 12. Jan Lichtarski, Jan Skalik, Czesław Zając - WROCŁAWSKA EMPIRYCZNA SZKOŁA ZARZĄDZANIA BERA HAUSA Wprowadzenie Ber Haus – życiorys zawodowy i okoliczności powołania zespołu Empiryczna Szkoła Zarządzania Bera Hausa Uczniowie i kontynuatorzy Podsumowanie Bibliografia 13. Marian Hopej, Dorota Kuchta, Jacek Mercik, Edward Radosiński, Anna Zgrzywa-Ziemak - WROCŁAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA WIESŁAWA M. GRUDZEWSKIEGO Wprowadzenie Wiesław M. Grudzewski – życiorys zawodowy i kariera naukowa Współpracownicy i wychowankowie Tematyka badań naukowych zespołu Wiesława M. Grudzewskiego Podsumowanie Bibliografia 14. Bohdan Godziszewski, Włodzimierz Karaszewski, Wojciech Popławski, Marek Jacek Stankiewicz - TORUŃSKA SZKOŁA EMPIRYCZNYCH BADAŃ PRZEDSIĘBIORSTW STANISŁAWA SUDOŁA Wprowadzenie Życiorys Stanisława Sudoła Dorobek naukowy Stanisława Sudoła Udział w gremiach naukowych i kształcenie kadr naukowych Drzewo sukcesorów profesora Stanisława Sudoła Podsumowanie Bibliografia 15. Urszula Skurzyńska -Sikora - LUBELSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA ZBIGNIEWA SZELOCHA Wprowadzenie Zbigniew Szeloch – życiorys i kariera naukowa Tematyka badań naukowych zespołu Zbigniewa Szelocha Podsumowanie Bibliografia 16. Dominika Latusek-Jurczak, Tomasz Olejniczak - SZKOŁA ZARZĄDZANIA ANDRZEJA K. KOŹMIŃSKIEGO Wprowadzenie Andrzej K. Koźmiński – życiorys naukowy Ewolucja zainteresowań badawczych Andrzeja K. Koźmińskiego Drzewo genealogiczne szkoły naukowej Andrzeja K. Koźmińskiego Dorobek naukowy Andrzeja K. Koźmińskiego i członków jego szkoły Podsumowanie Bibliografia III INSTYTUCJE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ NAUK O ZARZĄDZANIU W POLSCE 17.Bogdan Nogalski, Wojciech Dyduch - KOMITET NAUK ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA POLSKIEJ AKADEMII NAUK Wprowadzenie Historyczny kontekst powstania dyscypliny i Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania Powstanie i działalność Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania Polskiej Akademii Nauk Rola i formy działania Komitetu Podsumowanie Bibliografia 18. Leszek Kiełtyka, Ewa Bojar - TOWARZYSTWO NAUKOWE ORGANIZACJI I KIEROWNICTWA Wprowadzenie Historia powstania i rozwoju TNOiK Struktura organizacyjna i władze TNOiK Tytuły honorowe TNOiK, Medal im. Karola Adamieckiego, nagrody naukowe Aktywność TNOiK na forum krajowym i międzynarodowym – dobre praktyki Kongresy i konferencje Działalność popularyzatorska Wybrane projekty i programy Współpraca TNOiK z zagranicą Działalność wydawnicza Podsumowanie Bibliografia Eryk Głodziński, Maria Romanowska ZAKOŃCZENIE INDEKS NAZWISK SPIS RYSUNKÓW SPIS TABEL