Zarażeni dźwiękiem

• Jak sztuczna inteligencja zrewolucjonizuje przemysł muzyczny? • Czy maszyny zastąpią twórców i artystów? • Jak osiągnąć sukces jako twórca, artysta, menedżer i wydawca? • Czego słuchamy i jak zmieniliśmy się jako słuchacze w ostatnich latach? • Jak działają algorytmy i playlisty w serwisach streamingowych? • Dlaczego Elon Musk może być ważny dla słuchaczy muzyki? • Jak będą wyglądały wirtualne koncerty? • Jakie są nowe podmioty na rynku muzycznym w dobie cyfryzacji? Odpowiedzi na te i inne pytania możesz znaleźć w pierwszej w Polsce muzycznej biblii dla początkujących i zaawansowanych. Tak kompleksowej publikacji dotyczącej rynku muzycznego jeszcze nie było! Ta wyjątkowa książka została napisana z myślą o pasjonatach muzyki przez pasjonata muzyki. Autorem jest Stanisław Trzciński, doktor nauk o kulturze i badacz Uniwersytetu SWPS, który współtworzy polski przemysł muzyczny od 30 lat. To kompleksowy, praktyczny podręcznik opisujący zasady działania współczesnego rynku muzycznego w erze sztucznej inteligencji. Publikacja zawiera najnowsze, przeprowadzone przez autora na szeroką skalę, badania polskich konsumentów muzyki i wywiady z najważniejszymi ludźmi polskiego przemysłu muzycznego oraz rozważania o kulturze i emocjach w muzyce. Autor, który jest kulturoznawcą i ekonomistą, sięga także do wiedzy z zakresu socjologii, antropologii, muzykologii i psychologii. Z jednej strony pisze o funkcjach emocji i mózgu, a także opisuje sposoby słuchania muzyki i uczestnictwa w koncertach, a z drugiej – zagłębia się w zagadnienia dotyczące wykorzystania muzyki w komunikacji marketingowej. Autora interesuje marketing muzyczny w reklamach i przestrzeni publicznej. W książce opisane są zasady działania algorytmów oraz playlist muzycznych tworzonych w serwisach streamingowych, takich jak Spotify, a także na platformach takich jak TikTok i YouTube. Czytelnik znajdzie także rozważania futurologiczne z zakresu wizualnego słuchania muzyki i wykorzystania VR czy AI. Publikacja jest odpowiedzią na zapotrzebowania współczesnego, światowego rynku muzycznego. Autor przedstawia dane dotyczące rynków w USA, Azji i Europie ze szczególnym uwzględnieniem Polski. Ważnym elementem w książce jest pokazanie sektora muzycznego jako ważnego składnika gospodarki kreatywnej. Czytelnik dowie się wiele szczegółów dotyczących składowych, struktury i zasad funkcjonowania współczesnego przemysłu muzycznego w branży fonograficznej, publishingowej czy na rynku koncertowym. Autor opisuje też najważniejsze aspekty prawne dotyczące licencjonowania muzyki czy wspomagania się sztuczną inteligencją i te, dotyczące dynamicznie zmieniającego się rynku pracy artystów. To obowiązkowa lektura dla pasjonatów muzyki, twórców, artystów, debiutantów, menedżerów i pracowników przemysłu muzycznego, naukowców i badaczy, dziennikarzy, przedsiębiorców, specjalistów na rynku reklamy, marketingu i handlu. To pierwszy w Europie Centralnej podręcznik akademicki o rynku muzycznym dla studentów wydziałów humanistycznych: kulturoznawstwo, socjologia, antropologia, ekonomia, muzykologia, psychologia. Czytelnicy znajdą też w ramach publikacji kody QR, które umożliwią zapoznanie się z wybranymi badaniami i odsłuch muzyki dobranej przez autora książki. Tym samym otrzymujemy kolejną część vol. 12 – niewydawanej od 11 lat – kultowej serii kompilacji muzycznych Stanisława Trzcińskiego „Pozytywne Wibracje” (ponad 300 utworów i ponad 24 godziny muzyki), a także specjalną playlistę z utworami towarzyszącymi lekturze poszczególnych rozdziałów „Zarażonych dźwiękiem”. Trzeba sporej odwagi, by skupić wysiłek analityczny na zjawiskach takich jak wykorzystanie sztucznej inteligencji w muzyce, co jeszcze nie zostało poddane poważnej systematyzacji także w skali globalnej i nikt jeszcze nie wie, jakie mogą być tego skutki w tworzeniu muzyki i – szerzej – kształtowaniu się kultury muzycznej. Trzciński to ryzyko podjął [...] Prof. UW, dr hab. Mirosław Pęczak, Kierownik Zakładu Interdyscyplinarnych Badań nad Kulturą na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego

Podziękowania 11 Rozdział 1. Wprowadzenie 15 1.1. Przedmowa 15 Powiedz mi, czego słuchasz, a powiem ci, kim jesteś 15 Bo w życiu początkującego naukowca trzeba mieć szczęście 18 Jakie tematy tak bardzo mnie zainteresowały? 19 Dlaczego o tym piszę w przedmowie? 23 Badania, badania i jeszcze raz badania 27 Kim są nanosłuchacze? 28 Dwie wiadomości 29 Zarażeni dźwiękiem? 32 Życzę samych pozytywnych wrażeń podczas lektury 33 1.2. Wstęp 33 1.3. Dotychczasowy stan badań 41 1.4. Trzy obszary badawcze 45 1.5. Etapy procedury badawczej 51 1.6. Metody badawcze 52 1.6.1. Odbiorcy muzyki 53 1.6.2. Podmioty na rynku muzycznym 56 1.7. Struktura książki 57 Rozdział 2. Przemiany odbioru muzyki w XX i XXI wieku 63 2.1. Pierwsza rewolucja w odbiorze muzyki – fonografia i radio 63 2.2. Druga rewolucja w odbiorze muzyki – smartfon i streaming 67 2.3. Aktywny i bierny kontakt człowieka z muzykąłczesnym świecie 69 2.4. Globalizacja i międzykulturowe przenikanie muzyki 73 Rozdział 3. Przestrzenie odbioru muzyki 77 3.1. Główne perspektywy tworzenia typologii odbiorców muzyki od drugiej połowy XIX wieku 77 3.2. Sposoby słuchania i preferencje muzyczne 84 3.3. Polscy odbiorcy muzyki w badaniach zwyczajów słuchaczy i preferencji muzycznych 89 3.4. Miniaturyzacja doświadczenia odbioru muzyki i nanosłuchanie 110 3.5. Powrót winyli i kaset. Zjawiska audiofilizmu i technofilii 118 Rozdział 4. Marketing muzyczny 124 4.1. Muzyka w komunikacji marketingowej. Przegląd literatury i rozważania semantyczne 125 4.2. Wykorzystanie organizacji wydarzeń muzycznych w kampaniach reklamowych i sponsoringowych 129 4.3. Muzyka w reklamach telewizyjnych, internetowych, kinowych i radiowych 134 4.4. Audiomarketing – muzyka w przestrzeni publicznej, obiektach handlowych, gastronomicznych i działalności e-commerce 140 4.5. Trackvertising oraz artyści-marki 158 4.6. Streaming i nośniki fizyczne w obszarze public relations 160 4.7. Polityka i samorząd a komunikacja z wykorzystaniem muzyki 163 Rozdział 5. Playlista i algorytm jako filary cyfrowej dystrybucji muzyki 173 5.1. Playlista 173 5.2. Algorytm 178 5.3. Koncerty w cyberprzestrzeni 184 Rozdział 6. Organizacja i finansowanie produkcji oraz dystrybucji muzyki 187 6.1. Rynek muzyczny jako sektor gospodarki kreatywnej 187 6.2. Podstawowe branże przemysłu muzycznego 202 6.2.1. Branża fonograficzna 218 6.2.2. Branża publishingowa 222 6.2.3. Branża koncertowa 224 6.3. Zmieniające się modele biznesowe branży fonograficznej. Produkcja i dystrybucja muzyki 227 6.4. Nowe podmioty i zmieniająca się organizacja branży fonograficznej 247 6.5. Wpływ technologii i nowych podmiotów na rynku muzycznym na politykę cenową i rynek pracy twórców.254 Rozdział 7. Jak sztuczna inteligencja zrewolucjonizuje przemysł muzyczny? 262 7.1. Początki sztucznej inteligencji w muzyce 263 7.2. Subiektywny przegląd najciekawszych aplikacji i systemów 265 7.3. Komponowanie muzyki przez sztuczną inteligencję – szanse i zagrożenia 272 7.4. Co łączy sztuczną inteligencję z doświadczeniami firmy Muzak? 278 7.5. Sieci neuronowe w służbie największych graczy w przemyśle muzycznym 280 7.6. Ludzkość stać na znacznie więcej 286 Rozdział 8. Prezentacja wyników badania jakościowego – ankietowego: Kontakt z muzyką studentów kulturoznawstwa Uniwersytetu SWPS 291 8.1. Metody badawcze 293 8.2. Opis badanej grupy i rekrutacji 296 8.3. Szczegółowa prezentacja wyników 300 8.4. Podsumowanie wyników badania 311 8.5. Analiza typologii odbiorców muzyki 313 Rozdział 9. Prezentacja wyników badania jakościowego – etnograficznego: Konsumenci muzyki w Polsce 315 9.1. Metody badawcze 315 9.2. Opis badanej grupy i rekrutacji 319 9.3. Szczegółowa prezentacja wyników – dziewięć person 321 9.3.1. Pasjonat 324 9.3.2. Bierny słuchacz 337 9.3.3. Aspiracyjny koneser 341 9.3.4. Fan z fandomu 348 9.3.5. Słuchacz hitów 351 9.3.6. Zapatrzony w przeszłość 356 9.3.7. Fan jednego zespołu 359 9.3.8. Fanatyk festiwali 361 9.3.9. Zrezygnowana matka 364 9.4. Podsumowanie wyników badania 371 9.4.1. Cechy charakterystyczne dziewięciu person 371 9.4.2. Wybory muzyczne 377 9.4.3. Strategia słuchania muzyki. Deklaracje a rzeczywistość 378 Ulubiona nie znaczy najczęściej słuchana. Cztery powody, które komunikują badani 379 Słuchanie przez funkcje, a nie gatunki. Dziewięć funkcji wynikających z analizy badania 381 9.4.4. Analiza źródeł muzyki 386 9.4.5. Uczestnictwo w wydarzeniach muzycznych 393 Koncert jako wydarzenie muzyczne 394 Koncert jako wydarzenie społeczne 394 9.4.6. Muzyka w reklamie 397 Wybrane cytaty z tego obszaru badawczego 398 9.4.7. Muzyka w przestrzeni publicznej 400 Wybrane cytaty z tego obszaru badawczego 400 9.4.8. Wpływ nowych technologii na odbiorców muzyki 403 9.4.9. Młodzi konsumenci 404 9.5. Rozważania na temat typologii odbiorców muzyki po badaniu 407 Rozdział 10. Prezentacja wyników badania ilościowego: Konsumenci muzyki w Polsce 409 10.1. Metody badawcze 409 10.2. Opis badanej grupy i rekrutacji 411 10.3. Szczegółowa prezentacja wyników 414 10.3.1. Rola muzyki w życiu 414 10.3.2. Sposoby słuchania muzyki 426 10.3.3. Urządzenia do słuchania muzyki 430 10.3.4. Preferencje muzyczne – odpowiedzi spontaniczne 439 10.3.5. Preferencje muzyczne – wspomagane listą gatunków 444 10.3.6. Wydatki na słuchanie muzyki 458 10.3.7. Słuchanie muzyki z płyt winylowych 461 10.3.8. Słuchanie muzyki z kaset magnetofonowych 464 10.3.9. Uczestnictwo w stacjonarnych i zdalnych wydarzeniach muzycznych 467 10.3.10. Postawy dotyczące muzyki ośmiu person 478 10.3.11. Marketing muzyczny. Muzyka w reklamach, audiomarketing, trackvertising i sponsoring ulubionych artystów 484 10.4. Podsumowanie wyników badania 497 10.4.1. Znaczenie muzyki w życiu badanych 497 10.4.2. Preferencje muzyczne Polaków 498 10.4.3. Sposoby słuchania muzyki, źródła i urządzenia 499 10.4.4. Wydatki na treści muzyczne 500 10.4.5. Wydarzenia muzyczne 500 10.4.6. Persony 501 10.4.7. Marketing muzyczny 502 10.5. Analiza typologii odbiorców muzyki po badaniu 503 Rozdział 11. Prezentacja wyników badania jakościowego: Kondycja biznesu muzycznego w Polsce 505 11.1. Metody badawcze 505 11.2. Opis badanej grupy i rekrutacji rozmówców 507 11.3. Szczegółowa prezentacja wyników 510 Hubert Augustyniak – Radiospacja/Warner Music Poland 510 Marcin Bąkiewicz – Antyradio/Eurozet 513 Miłosz Bembinow – kompozytor, dyrygent i pedagog/ZAiKS 517 Bartłomiej Chaciński – dziennikarz muzyczny/tygodnik „Polityka” 521 Nawojka Chałupińska – Tidal Polska 525 Joanna Comberska – Eventim Polska 528 Jan Ejsmont – e-muzyka i Going/Empik S.A. 532 Andrzej Giza – Stowarzyszenie im. Ludwiga van Beethovena 535 Marcin Tytus Grabski – Asfalt Records 539 Tomik Grewiński – Kayax i Kayax Production & Publishing 542 Julita Janicka – menedżerka Andrzeja Piaska Piasecznego/Impres JOT 546 Robert Kaleta – Universitatis Varsoviensis/Palladium, Hybrydy, Proxima 549 Michał Kornacki – IMS S.A. 551 Agnieszka Kulczycka – Sirens 555 Grzegorz Kurant – Live Nation Polska 558 Maciej Kutak – Universal Music Polska 560 Anna Laskowska – Sony Music Publishing Poland 563 Wojciech Nowak – Filharmonia Narodowa w Warszawie 567 Tomasz Organek – artysta 570 Dionizy Wincenty Płaczkowski – śpiewak operowy 574 Wojciech Urbański – producent muzyczny/Dyspensa Records 577 Krzysztof Wawrzyniak – Good Taste Production 581 Marek Włodarczyk – Independent Digital 584 Maciej Woć – Sony Music Entertainment Polska 588 Sławomir Wrzask – menedżer Marcin Wasilewski Trio/Golden Mine 590 Maciej Zieliński – kompozytor muzyki filmowej/Soundflower 595 11.4. Podsumowanie wyników badań 598 11.4.1. Zmiany i nowe podmioty na rynku muzycznym – dystrybucja i produkcja 598 11.4.2. Nowe wyzwania w promocji muzyki 607 11.4.3. Nowe sposoby finansowania rynku muzycznego 610 11.4.4. Pozyskiwanie informacji o odbiorcach muzyki 611 11.4.5. Pandemia a polski rynek muzyczny 612 11.4.6. Ocena jedności środowiska biznesowego i artystycznego 617 11.5. Rozważania na temat typologii odbiorców muzyki w ramach badania 619 Rozdział 12. Analiza i podsumowanie wyników badań własnych 623 12.1. Stopniowanie zaangażowania nanosłuchaczy 623 12.2. Dynamiczny model typologii konsumentów muzyki 628 12.3. Typologia zaangażowania konsumentów muzyki w Polsce 634 12.4. Nowa struktura przemysłu muzycznego w dobie cyfryzacji 647 Zakończenie 651 Posłowie. Suplement. Miszmasz 667 Muzyka mózgu (ciąg dalszy) 668 Muzyka na wojnie 670 Recepta na playlistę miłosną 671 Guilty pleasures 672 Ile jest gatunków muzycznych na świecie i kto pomógł Spotify zarazić nas dźwiękiem? 672 Zarażanie dźwiękiem przez big tech (perspektywa antropologiczna) 676 Najważniejszy jest groove 681 Twórcy vs. sztuczna inteligencja 683 Młodzi vs. starzy 684 Jeszcze muzyka czy już hałas? 684 Megaceremoniały i subświaty 686 Artyści-marki w Polsce (suplement) 687 Wielki boom na klasykę 689 Czego słuchają psychopaci? 691 Muzyka w wirtualnym świecie gier i metawersum 691 Epoka muzyki kompilowanej 692 Zombie culture 694 Kolejne obszary badawcze, które mnie interesują 696 Schemat amerykańskiego przemysłu muzycznego 697 Muzyka a sztuki wizualne 699 Rady doświadczonego kolegi 702 Zamiast kropki. Ostatni przegląd newsów 705 Ciekawe cytaty o sztucznej inteligencji i muzyce 716 Kolejne zagrożenia dotyczące AI w przemyśle muzycznym 735 Prawo autorskie i licencjonowanie (suplement) 740 O coraz droższych biletach na koncerty raz jeszcze 747 Trudne życie artysty 749 Na koniec prezenty dla czytelników 751 Załączniki 757 Załącznik 1 Kontakt z muzyką studentów Uniwersytetu SWPS w Warszawie (jakościowe badanie ankietowe) – ankieta 757 Załącznik 2 Badanie studentów Uniwersytetu SWPS w Warszawie – wybrane cytaty z esejów autobiograficznych 761 Załącznik 3 Konsumenci muzyki w Polsce (badanie jakościowe – etnograficzne) – scenariusz pogłębionych wywiadów IDI 807 Załącznik 4 Konsumenci muzyki w Polsce (badanie ilościowe CAWI) – kwestionariusz 814 Załącznik 5 Nota metodologiczna do badania CAWI 835 Załącznik 6 Kondycja biznesu muzycznego w Polsce – scenariusz indywidualnego wywiadu pogłębionego IDI 839 Spis rycin 841 Spis tabel 847 Bibliografia 849 O autorze 895 Indeks 897