Dochody własne w systemie finansowania gmin. Determinanty i implikacje

W monografii przeprowadzono diagnozę i ocenę systemu wyposażenia gmin w Polsce w dochody własne. Wytypowano i zoperacjonalizowano płaszczyzny tej oceny, a następnie przeprowadzono badania empiryczne z wykorzystaniem odpowiednio dobranych metod analizy ilościowej. Wypracowano autorskie podejście do tego zagadnienia, które uwzględnia trzy wymiary: trafność i efektywność prognoz budżetowych, stopień wykorzystania potencjału dochodowego i jego determinanty oraz konwergencję dochodów własnych. Dzięki temu możliwe było uchwycenie krótko-, średnio- i długoterminowego horyzontu badanej problematyki. Niniejsza praca posiada elementy nowości zarówno w wymiarze poznawczym, jak i aplikacyjnym. Wyniki badań empirycznych są ważne z perspektywy teorii federalizmu fiskalnego, zwłaszcza modeli tzw. drugiej i trzeciej generacji, które odpowiednio podkreślają znaczenie czynników politycznych w wyjaśnianiu funkcjonowania zdecentralizowanego systemu finansów publicznych oraz rangę badań empirycznych dla weryfikacji modeli teoretycznych. Praca dostarcza również wskazówek w odniesieniu do reformy systemu finansowania gmin w Polsce oraz w zakresie budowy modeli teoretycznych opodatkowania.

Wstęp Rozdział 1. Dochody własne samorządu terytorialnego jako przejaw decentralizacji finansów publicznych 1.1. Decentralizacja finansów publicznych w świetle wybranych nurtów ekonomicznych 1.2. Podział dochodów publicznych między podsektory finansów publicznych 1.3. Klasyfikacja dochodów własnych samorządu terytorialnego 1.4. Pomiar decentralizacji dochodów, samodzielności dochodowej i luki dochodowej 1.5. Skutki fiskalne decentralizacji dochodów publicznych Rozdział 2. Dochody własne gmin w ujęciu porównawczym 2.1. Zróżnicowanie dochodów własnych gmin i jego uwarunkowania 2.2. Zakres wykorzystania fakultatywnych instrumentów lokalnej polityki podatkowej 2.3. Dochody własne jednostek samorządu terytorialnego w Polsce na tle międzynarodowym 2.3.1. Znaczenie sektora subcentralnego z perspektywy decentralizacji dochodów (podatków) 2.3.2. Ranga dochodów własnych w gospodarce budżetowej 2.3.3. Wystarczalność dochodów własnych w świetle luki dochodowej Rozdział 3. Trafność i efektywność prognoz dochodów własnych gmin oraz ich determinanty 3.1. Uwarunkowania instytucjonalne planowania dochodów własnych gmin 3.2. Prognozowanie dochodów budżetowych w świetle badań empirycznych 3.3. Ocena trafności i efektywności prognoz dochodów własnych 3.3.1. Dane, hipotezy badawcze i metody badania 3.3.2. Wyniki badania 3.4. Identyfikacja i ocena determinant błędów prognoz dochodów własnych gmin 3.4.1. Dane, hipotezy badawcze i metody badania 3.4.2. Wyniki badania Rozdział 4. Przestrzenne uwarunkowania i współzależności lokalnych polityk podatkowych 4.1. Lokalna polityka podatkowa jako instrument oddziaływania władz lokalnych 4.2. Współzależności przestrzenne w zakresie polityki podatkowej w świetle badań teoretycznych i empirycznych 4.3. Identyfikacja i ocena współzależności przestrzennych między wysokością opodatkowania lokalnego 4.3.1. Dane, hipotezy badawcze i metody badania 4.3.2. Wyniki badania Rozdział 5. Ewolucja dochodów własnych gmin w świetle teorii konwergencji 5.1. Teoria konwergencji i jej przeobrażenia 5.2. Mierniki i podejścia do badania konwergencji 5.3. Konwergencja dochodów własnych gmin w świetle badań empirycznych 5.4. Ocena konwergencji beta, sigma i co do rozkładu dochodów własnych gmin 5.4.1. Dane, hipotezy badawcze i metody badania 5.4.2. Wyniki badania Zakończenie Aneks Bibliografia Spis tabel Spis rysunków Own revenues in municipal financing system. Determinants and implications (summary)