Ujęcie rachunkowości finansowej i podatkowej w jednym podręczniku sprawia, że zawiera on kompendium wiedzy, w jaką powinien być zaopatrzony współczesny księgowy, poczynając od prawno-ekonomicznego otoczenia firmy, polityki rachunkowości, a kończąc na sprawozdawczości finansowej. Publikacja zawiera też omówienie wielu problemów wykraczających poza standardowe podręczniki akademickie, jak np. łączenie i podział spółek, kontrakty długoterminowe, upadłości (wszystko w kontekście ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych). Atuty podręcznika: osadzenie rachunkowości w otoczeniu prawno-podatkowym; wieloaspektowa interpretacja najbardziej złożonych zagadnień rachunkowości; klarowna struktura treści, wielość przykładów; połączenie teorii z Międzynarodowymi Standardami Rachunkowości, Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej, wymogami ustawy o rachunkowości i wymogami prawa podatkowego; aktualność rozwiązań i szczegółowe powoływanie źródeł prawa. Książka jest adresowana do studentów uczelni ekonomicznych i prawno-ekonomicznych, dyrektorów finansowych, biegłych rewidentów, właścicieli i pracowników biur rachunkowych oraz doradców podatkowych.

Wstęp 13 Wykaz aktów prawnych 17 Wykaz stosowanych kont 24 CZĘŚĆ PIERWSZA. PRAWNE I EKONOMICZNE OTOCZENIE FIRMY 31 1. Elementy prawa cywilnego (Janusz Kaspryszyn) 33 1.1. Istota prawa cywilnego 33 1.2. Prawo rzeczowe 48 1.3. Zobowiązania 52 Pytania 64 Literatura 64 2. Prawo gospodarcze - wybrane zagadnienia (Janusz Kaspryszyn) 66 2.1. Wprowadzenie 66 2.2. Pojęcie przedsiębiorcy i jego podstawowe obowiązki 67 2.3. Istota spółki cywilnej (art. 860-875 kodeksu cywilnego) 68 2.4. Istota spółki jawnej (art. 22-85 kodeksu spółek handlowych) 70 2.5. Istota spółki partnerskiej (art. 86-101 kodeksu spółek handlowych) 72 2.6. Spółka komandytowa (art. 102-124 kodeksu spółek handlowych) 74 2.7. Spółka komandytowo-akcyjna (art. 125-150 kodeksu spółek handlowych) 75 2.8. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnoŚcią (art. 151-300 kodeksu spółek handlowych) 77 2.9. Spółka akcyjna (art. 301-490 kodeksu spółek handlowych) 79 2.10. Inne formy działalności 81 2.11. Elementy prawa upadłościowego i naprawczego 82 Pytania 84 Literatura 85 3. Podstawy gospodarki finansowej spółki (Marek Łyszczak) 86 3.1. Pojęcie i formy finansowania 86 3.2. Klasyfikacja źródeł finansowania działalności gospodarczej 87 3.3. Cechy poszczególnych form finansowania 95 Pytania 100 Literatura 100 4. Współpraca podmiotu gospodarczego z bankiem (Urszula Mleczko) 102 4.1. Operacje bankowe 102 4.2. Produkty i usługi depozytowe i rozliczeniowe 103 4.3. Produkty i usługi kredytowe 110 Pytania 116 Literatura 117 CZĘŚĆ DRUGA. PRAWNE I ZAWODOWE NORMY RACHUNKOWOŚCI 119 5. Harmonizacja rachunkowości (Danuta Misińska) 121 5.1. Wprowadzenie 121 5.2. Zakres podmiotowy i przedmiotowy rachunkowości 122 5.3. Instytucje międzynarodowe zajmujące się tworzeniem standardów 123 5.4. Treści Międzynarodowych Standardów Rachunkowości i ich uwzględnienie w polskim prawie bilansowym 123 5.5. Dyrektywy Unii Europejskiej 129 5.6. Relacje między normami MSR (MSSF), Dyrektywami Unii oraz GAAP 131 Pytania 131 Literatura 132 6. Międzynarodowe i krajowe standardy rachunkowości (Jadwiga Szafraniec) 133 6.1. Historia 133 6.2. Cele Rady Międzynarodowych Standardów Rachunkowości 134 6.3. Struktura RMSR 134 6.4. Powstawanie i uchwalanie standardów 135 6.5. Założenia koncepcyjne 136 6.6. Międzynarodowe Standardy Rachunkowości 137 6.7. Polski Komitet Standardów Rachunkowości 139 Pytania 141 Literatura 141 7. Tendencje rozwojowe rachunkowości (Mirosława Kwiecień) 142 7.1. Funkcje rachunkowości 142 7.2. Nieco historii 145 7.3. Standaryzacja rozwiązań 152 Pytania 155 Literatura 155 8. Podstawy prawne i organizacja rachunkowości (Władysław Fałowski) 157 8.1. Podstawowe uregulowania prawne dotyczące prowadzenia ewidencji 157 8.2. Uproszczone formy ewidencji 160 8.3. Podstawy prawne prowadzenia ksiąg rachunkowych 166 8.4. Podstawy organizacji rachunkowości 169 8.5. Obligatoryjne wewnętrzne uregulowania w zakresie rachunkowości 176 8.6. Organizacja ksiąg rachunkowych 180 8.7. Dokumentacja operacji gospodarczych 184 8.8. Inwentaryzacja jako podstawa weryfikacji lub ustalenia stanu ewidencyjnego 186 8.9. Zagadnienia pozostałe 189 Pytania 190 Literatura 190 9. Kryteria wyboru systemu finansowo-księgowego (Dorota Trzcińska) 197 9.1. Wprowadzenie 197 9.2. Charakterystyka techniki komputerowej 198 9.3. Wymogi prawne stawiane systemom finansowo-księgowym 199 9.4. Czego się oczekuje od systemów finansowo-księgowych 204 9.5. Kryteria wyboru systemu finansowo-księgowego - lista pytań 207 Pytania 209 Literatura 210 10. Rachunkowość jednostek nie prowadzących działalności gospodarczej (Bożena Rudnicka) 211 10.1. Pojęcie jednostek nie prowadzących działalności gospodarczej 211 10.2. Szczególne uregulowania rachunkowości jednostek nie prowadzących działalności gospodarczej 212 10.3. Podstawowe kategorie ekonomiczne 213 10.4. Sprawozdanie finansowe 215 10.5. Zasady ewidencji 217 10.6. Wynik finansowy 219 10.7. Podjęcie działalności gospodarczej 219 10.8. Opodatkowanie jednostek nie prowadzących działalności gospodarczej (non profit) 222 Pytania 223 Literatura 224 11. Polityka bilansowa (Teresa Cebrowska) 225 11.1. Wprowadzenie 225 11.2. Definicje 227 11.3. Instrumenty polityki bilansowej 230 11.4. Granice polityki bilansowej 232 Pytania 233 Literatura 234 CZĘŚĆ TRZECIA. RACHUNKOWOŚĆ AKTYWÓW 235 12. Środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne (Władysław Fałowski) 237 12.1. Wprowadzenie 237 12.2. Pojęcie wartości niematerialnych i prawnych 239 12.3. Wycena i amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych 240 12.4. Amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych 242 12.5. Pojęcie środka trwałego 243 12.6. Wycena środków trwałych 247 12.7. Amortyzacja środków trwałych 251 12.8. Aktualizacja wartości i odpisy z tytułu utraty wartości środków trwałych 261 12.9. Ewidencja środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych 262 12.10. Środki trwałe i wartości niematerialne i prawne przyjęte w leasing oraz oddane do leasingu 268 Pytania 282 Literatura 283 13. Inwestycje rzeczowe (Waldemar Dotkuś) 285 13.1. Wprowadzenie 285 13.2. Etapy realizacji procesu inwestycyjnego 288 13.3. Inwestycje w nieruchomość 291 Pytania 296 Literatura 297 14. Instrumenty finansowe (Edward Pielichaty) 298 14.1. Pojęcie, rodzaje i ewidencja instrumentów finansowych 298 14.2. Pojęcie i pomiar wartości godziwej instrumentów finansowych 304 14.3. Definicje instrumentów pochodnych 309 14.4. Wycena instrumentów pochodnych 312 14.5. Problemy ujęcia i wyceny złożonych instrumentów finansowych 315 Pytania 321 Literatura 322 15. Zapasy (Janusz Mindowicz) 323 15.1. Klasyfikacja i zasady wyceny zapasów 323 15.2. Materiały 325 15.3. Towary 330 15.4. Produkty gotowe 337 15.5. Inwentaryzacja zapasów 339 Pytania 344 Literatura 344 16. Rozrachunki (Bożena Rudnicka) 345 16.1. Pojęcie rozrachunków 345 16.2. Klasyfikacja rozrachunków 346 16.3. Wycena rozrachunków w ciągu roku obrotowego i na dzień bilansowy 347 16.4. Rozrachunki w walutach obcych 350 16.5. Odpisy aktualizujące należności 359 16.6. Inwentaryzacja rozrachunków 361 16.7. Ewidencja i dokumentacja rozrachunków 362 Pytania 383 Literatura 384 17. Środki pieniężne (Bożena Rudnicka) 385 17.1. Pojęcie aktywów pieniężnych 385 17.2. Czeki 386 17.3. Weksle 387 17.4. Inwentaryzacja środków pieniężnych 390 17.5. Wycena środków pieniężnych 391 17.6. Dokumentacja i ewidencja środków pieniężnych 395 Pytania 401 Literatura 402 18. Rozliczenia międzyokresowe (Waldemar Dotkuś) 403 18.1. Rozliczenia międzyokresowe czynne 403 18.2. Rozliczenia międzyokresowe bierne 406 18.3. Rozliczenia międzyokresowe przychodów 409 Pytania 411 Literatura 412 CZĘŚĆ CZWARTA. RACHUNKOWOŚĆ PASYWÓW 413 19. Kapitały (Janusz Mindowicz) 415 19.1. Istota i klasyfikacja kapitału własnego 415 19.2. Kapitały podstawowe 416 19.3. Kapitał zapasowy 422 19.4. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny 424 19.5. Pozostałe kapitały rezerwowe 425 19.6. Zysk (strata) z lat ubiegłych 425 19.7. Wynik netto 426 Pytania 428 Literatura 429 20. Ustalanie wyniku finansowego (Jadwiga Szafraniec) 430 20.1. Pojęcia podstawowe 430 20.2. Koszty i przychody z działalności operacyjnej 432 20.3. Pozostałe koszty i przychody z działalności operacyjnej 437 20.4. Koszty i przychody finansowe 439 20.5. Zysk ze zbycia inwestycji 441 20.6. Aktualizacja wartości inwestycji 441 20.7. Inne 441 20.8. Straty i zyski nadzwyczajne 442 20.9. Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego 442 20.10. Ewidencja procedury ustalania wyniku finansowego 443 20.11. Podział wyniku finansowego 447 Pytania 448 Literatura 449 21. Rezerwy na zobowiązania (Waldemar Dotkuś) 450 21.1. Pojęcia podstawowe 450 21.2. Rezerwy na zobowiązania 451 21.3. Wycena rezerw 454 21.4. Rezerwy na restrukturyzację działalności przedsiębiorstwa 456 21.5. Rezerwy na podatek dochodowy 459 21.6. Ujawnianie informacji o rezerwach 460 Pytania 463 Literatura 463 22. Kontrakty długoterminowe (Anna Kasperowicz) 464 22.1. Identyfikacja pojęcia usługi długoterminowej 464 22.2. Charakterystyka kontraktów długoterminowych 466 22.3. Metody ustalania przychodów i kosztów nie zakończonej umowy o usługi 467 22.4. Rozwiązania ewidencyjne 471 Pytania 480 Literatura 481 23. Odroczony podatek dochodowy (Władysław Fałowski) 482 23.1. Wprowadzenie 482 23.2. Różnice trwałe 483 23.3. Różnice przejściowe 485 23.4. Istota odroczonego podatku dochodowego 487 23.5. Przygotowanie danych niezbędnych do tworzenia i rozwiązywania rezerwy na odroczony podatek dochodowy i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego 492 23.6. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu straty podatkowej do odliczenia w przyszłych okresach 494 23.7. Ewidencja podatku odroczonego i jego prezentacja w sprawozdaniu finansowym 496 23.8. Odroczony podatek dochodowy - środki trwałe i wartości niematerialne i prawne 500 23.9. Odroczony podatek dochodowy - leasing 503 23.10. Odroczony podatek dochodowy - długoterminowe i krótkoterminowe inwestycje 506 23.11. Odroczony podatek dochodowy - należności długoterminowe i krótkoterminowe 509 23.12. Odroczony podatek dochodowy - zapasy 510 23.13. Odroczony podatek dochodowy - długoterminowe i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 512 23.14. Odroczony podatek dochodowy - kontrakty długoterminowe 515 23.15. Odroczony podatek dochodowy - rezerwy 518 23.16. Odroczony podatek dochodowy - zobowiązania 519 23.17. Podsumowanie 520 Pytania 521 Literatura 522 CZĘŚĆ PIĄTA. RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA I CONTROLLING 525 24. Rachunek kosztów (Danuta Sołtys) 527 24.1. Zasadnicze pojęcia i kryteria strukturalizacji kosztów 527 24.2. Istota rachunku kosztów 531 24.3. Funkcje rachunku kosztów 532 24.4. Podstawy zróżnicowania modelowego rachunku kosztów i powiązania z rachunkiem przychodów 533 24.5. Zasady ewidencji kosztów działalności operacyjnej 539 24.6. Podstawowe procedury kalkulacyjne a rachunek kosztowo-przychodowy 543 24.7. Rozwinięte modele rachunku kosztów zmiennych i wyników 552 24.8. Kalkulacja kosztów działań 554 Pytania 556 Literatura 557 25. Rachunkowość zarządcza (Edward Nowak) 558 25.1. Rachunkowość zarządcza w systemie informacyjnym przedsiębiorstwa 558 25.2. Rachunkowość zarządcza strategiczna i operacyjna 561 25.3. Klasyfikacja kosztów na potrzeby zarządzania 563 25.4. Analiza zmienności kosztów 565 25.5. Analiza progu rentowności 569 25.6. Dźwignia operacyjna 575 25.7. Decyzje cenowe 577 25.8. Ośrodki odpowiedzialności 581 Pytania 583 Literatura 584 26. Controlling (Waldemar Dotkuś) 585 26.1. Pojęcie controllingu 585 26.2. Rodzaje celów w controllingu 588 26.3. Controlling strategiczny 590 26.4. Controlling operatywny 591 26.5. Rachunkowość jako podstawowa baza informacyjna controllingu 592 26.6. Instrumenty controllingu operatywnego 593 26.7. Budżetowanie a ośrodki odpowiedzialności 593 26.8. Rodzaje budżetów oraz funkcje budżetowania 595 26.9. Kontrola budżetowa i jej fazy 596 26.10. Sprawozdanie controllingowe 597 Pytania 598 Literatura 598 CZĘŚĆ SZÓSTA. RACHUNKOWOŚĆ ZDARZEŃ NIETYPOWYCH 601 27. Rachunkowość jednostki w stanie upadłości (Zbigniew Luty) 603 27.1. Przesłanki upadłości 603 27.2. Dokumentowanie wniosku o upadłość 606 27.3. Ustalanie wartości masy upadłego 608 27.4. Koszty syndyka 614 27.5. Zaspokajanie wierzytelności 615 Pytania 617 Literatura 618 28. Łączenie i podział spółek (Zbigniew Luty) 619 28.1. Istota połączenia 619 28.2. Połączenie w świetle prawa bilansowego 624 28.3. Połączenie metodą nabycia 629 28.4. Metoda łączenia udziałów 633 Pytania 637 Literatura 637 CZĘŚĆ SIÓDMA. SPRAWOZDAWCZOŚĆ I ANALIZA FINANSOWA 639 29. Sprawozdawczość finansowa (Teresa Cebrowska) 641 29.1. Wprowadzenie 641 29.2. Cel i procedury sprawozdań finansowych 642 29.3. Założenia i cechy jakościowe sprawozdania finansowego 649 29.4. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego 652 29.5. Konstrukcja i treść bilansu 653 29.6. Rachunek zysków i strat 661 29.7. Dodatkowe informacje i objaśnienia 666 29.8. Zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym 669 29.9. Rachunek przepływów pieniężnych 672 29.10. Sprawozdanie z działalności za rok obrotowy 681 29.11. Konsolidacja sprawozdań finansowych 682 Pytania 684 Literatura 685 30. Analiza finansowa (Teresa Cebrowska) 686 30.1. Istota i przedmiot analizy finansowej 686 30.2. Metody analizy finansowej 690 30.3. Źródła informacji dla analizy 694 30.4. Płaszczyzny oceny kondycji firmy 696 30.5. Wstępna analiza sprawozdań finansowych 699 30.6. Analiza wskaźnikowa 706 30.7. Identyfikacja ryzyka bankructwa 712 30.8. Podsumowanie 715 Pytania 715 Literatura 716 Odpowiedzi na pytania 718 Indeks (Zdzisław Kes) 719

Koszyk

Rachunkowość finansowa i podatkowa