Świat w optyce dziecka

Publikacja rzuca nowe światło nie tylko na sam niezwykły dziecięcy potencjał ujawniany w sytuacjach zadaniowych, lecz także na konieczność odmiennego od dotychczasowego sposobu edukowania dzieci, a zwłaszcza wspierania rozwoju ich umiejętności poznawczych. Dziecięce nadawanie i odkrywanie znaczeń umożliwia zarówno wniknięcie w sposób myślenia i rozumowania dzieci, jak i pozwala dostrzec wagę oraz wartość wsparcia tych procesów poprzez stawianie dziecka w sytuacjach wymagających twórczego i niestandardowego działania. Niedocenianie, umniejszanie, ignorowanie, a często i lekceważenie potencjału kognitywnego dzieci w procesie aranżowania środowiska edukacyjnego, konstruowania programów kształcenia czy budowania relacji edukacyjnej, prowadzą do nieadekwatnych osiągnięć rozwojowych, znacznie poniżej ich możliwości. Autorki udowodniły, że dzieci przedszkolne są w stanie rozwinąć wyższe formy myślenia, rozumowania, jeśli doceni się i dostrzeże ich możliwości oraz zapewni im wyzwalające i stymulujące środowisko do nauki. Z recenzji prof. dr hab. Renaty Michalak

Wprowadzenie 7 1. Na poligonie doświadczalnym, czyli o rozwijaniu się myślenia, pamięci, mowy i sfery emocjonalnej dzieci 11 1.1. Tworzenie reprezentacji rzeczywistości 11 1.2. Sposoby kategoryzowania rzeczywistości 17 1.3. Przechowywanie informacji w pamięci 20 1.4. Aktywność językowa 24 1.5. Kompetencje emocjonalne i społeczne 27 1.6. Uczestnictwo w środowisku „uczenia się” 34 2. Im mniej, tym więcej, czyli o doświadczeniach percepcyjnych dzieci 39 2.1. Pod parasolem ucieleśnionego umysłu 42 2.2. Pojęciowa organizacja świata 54 2.3. Znaczenie środowiska edukacyjnego w rozwijaniu możliwości poznawczych dzieci 63 3. Osobiste strategie „zapisywania świata” 69 3.1. Percepcja 69 3.2. Reprezentacje 76 3.3. Obrazowe reprezentacje rzeczywistości 91 3.4. Związek obrazów z językiem 93 4. Metodologia badań – wybór jakościowych strategii badawczych 97 4.1. Problematyka badań 98 4.2. Metoda, techniki i narzędzia badawcze 99 4.3. Miejsce, czas i organizacja badań 107 5. Doświadczam i rozpoznaję, czyli co pokazały badania 109 5.1. Dziecięce strategie kategoryzowania danego obiektu na różnych poziomach abstrakcji 109 5.2. Cechy przypisane obiektowi w zakresie domeny wyglądu i wielkości 112 5.3. Cechy przypisane obiektowi w zakresie domeny zachowania 115 5.4. Cechy przypisane obiektowi w zakresie domeny środowiska (czasu i miejsca występowania) 119 5.5. Cechy przypisane obiektowi w zakresie domeny relacji między zwierzęciem a człowiekiem 121 5.6. Reprezentacja wyobrażeniowa obiektów 125 5.7. Stopień znajomości wybranych obiektów 134 Zakończenie, czyli czas dla nowego myślenia o dziecięcym potencjale 139 Bibliografia 143 Aneks 157