Historia. Biografia. Literatura. Studia i szkice o literaturze polskiej XX i XXI wieku.

W tomie zamieszczone zostały artykuły ukazujące splot historii, biografii, literatury w twórczości bardzo różnych pisarzy, zarówno znanych, „kanonicznych”, jak i nieco zapomnianych lub takich, którym literaturoznawcy dotąd nie poświęcali zbyt wiele uwagi. Zakres czasowy zgromadzonych analiz i interpretacji rozciąga się od początku wieku XX aż po czasy obecne. W publikacji przypominane zostały krytyczno-literackie echa odzyskania niepodległości w 1918 roku (S. Brzozowski, E. Breiter), a także biograficzne zapisy W. Broniewskiego i twórczość A. Rudnickiego z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Czasy drugiej wojny odnotowane zostały w pracy o dzienniku R. Laskier, a lata powojenne stanowią kontekst dla analiz utworów S. Dygata, M. Hłaski, A. Stojowskiego. Z literatury nowszej zaproponowano w tomie interpretacje twórczości m.in. J. Głowackiego, F. Netza, R. Kapuścińskiego. Studia interpretacyjne dotyczą także literackich świadectw współczesnego doświadczenia miasta (M. Cichy), przeżyć emigracyjnych (G. Zambrzycka), podróżopisarstwa (M. Kydryński), archiwum pamięci (M. Sznajderman) oraz „śmierci historii” i jej powrotów w literaturze XXI wieku polskiej i światowej (R. Federman, H. Mulisch).

Spis treści Marian Kisiel Profesor Barbara Gutkowska. Szkic do portretu - 7 Bibliografia prac Barbary Gutkowskiej (Marian Kisiel) - 15 Elżbieta Wróbel Optymizm 1918 roku. Emila Breitera odczytywanie Stanisława Brzozowskiego - 21 Paweł Majerski Twarze Władysława Broniewskiego. Na marginesie „pamiętnika” i publicystyki - 51 Gaweł Janik Sztetl. Obraz żydowskiego miasteczka w przedwojennej twórczości Adolfa Rudnickiego - 69 Anita Jasińska Pamiętnik Rutki Laskier. O społecznej recepcji świadectwa - 99 Ewa Bartos Opowieść „na granicy sensu”. Pacific Panam Palisades Stanisława Dygata - 125 Magdalena Boczkowska Portret z czasów młodości – o Wilku Marka Hłaski - 139 Zdzisław Marcinów „A u nas, w Abacji”. Sjesta w secesji Andrzeja Stojowskiego – uwagi do interpretacji - 153 Dariusz Nowacki Moc, która drzemie. Wokół powieści Janusza Głowackiego - 165 Katarzyna Niesporek Gdzie jest las? O wyobraźni poetyckiej w Związku zgody Feliksa Netza - 181 Beata Nowacka Rewolucja biała, czerwona i czarna. O Szachinszachu Ryszarda Kapuścińskiego - 199 Iwona Skrzypczyk-Gałkowska Stopa trzeciej Gracji Ludmiły Marjańskiej i Dwie albo trzy Gracje Aldousa Huxleya - 213 Marta Tomczok O Podwójnej wibracji Raymonda Federmana i Zamachu Harry’ego Mulischa - 245 Martyna Dymon Fotografia (przed)holocaustowa. Archiwa pamięci w Fałszerzach pieprzu Moniki Sznajderman -259 Grażyna Maroszczuk Po bruku, po kamieniach… O „świecie wydeptanym” w Zawsze jest dzisiaj Michała Cichego - 277 Bożena Szałasta-Rogowska „Stanąć pod krzewem jaśminu”. O Niewidzialnym zapaśniku Grażyny Zambrzyckiej - 291 Elżbieta Dutka Subiektyw. O Bieli. Notatkach z Afryki Marcina Kydryńskiego - 319 Agnieszka Nęcka Tropiąc kontrowersje. O XXI-wiecznych powrotach do historii - 341 Noty o Autorach - 363 Indeks nazw osobowych - 369