Diabetologia wieku rozwojowego

Nowy wydanie podręcznika Diabetologia Wieku Rozwojowego, stanowi kompletne źródło wiedzy dla lekarzy specjalizujących się w dziedzinie endokrynologii i diabetologii dziecięcej, pediatrów i studentów medycyny. Książkę przygotowali najznamienitsi polscy eksperci, z ogromnym doświadczeniem praktycznym i naukową pasją. Publikacja porusza wszelkie aspekty związane z etiopatogenezą, objawami klinicznymi, diagnostyką oraz postępowaniem w poszczególnych typach cukrzycy. Omówiono dokładnie zaburzenia tolerancji glukozy, metody ich wykrywania, zasady insulinoterapii, a także działanie osobistych pomp insulinowych i nowoczesnych urządzeń do pomiaru glikemii. Ponadto przedstawiono ostre i przewlekłe powikłania cukrzycy oraz choroby z nią współistniejące. Interesującą częścią publikacji jest rozdział dotyczący metod prewencji i nowoczesnychterapii cukrzycy typu 1. W obecnym wydaniu - uaktualnionym i uzupełnionym poruszono też tak istotną w przypadku cukrzycy problematykę edukacji zdrowotnej, znaczenie samokontroli, zmian nawyków stylu życia, żywienia i wysiłku fizycznego oraz bardzo ważne zagadnienia związane z opieką diabetologiczną nad dziećmi, młodzieżą i młodymi dorosłymi w Polsce w poradniach specjalistycznych i placówkach oświatowo-wychowawczych z uwzględnieniem nowych rozwiązań technologicznych i telemedycyny. Podręcznik kierujemy głównie do lekarzy przygotowujących się do egzaminu specjalizacyjnego z zakresu endokrynologii i diabetologii wieku rozwojowego. Dla pediatrów i lekarzy rodzinnych będzie cennym źródłem wiedzy, która pozwoli na szybkie rozpoznanie zaburzeń gospodarki węglowodanowej, cukrzycy i jej ostrych powikłań, stanowiących często bezpośredni stan zagrożenia życia.

Rozdział 1. Zaburzenia metaboliczne w cukrzycy – Tomasz Francuz 1 Wprowadzenie 1 Adipocyty 2 Rabdomiocyty 3 Cykl Randla 4 Mitochondria 7 Ciała ketonowe 8 Zaburzenia lipidowe w cukrzycy 11 Piśmiennictwo 12 Rozdział 2. Badania laboratoryjne w diagnostyce cukrzycy i zaburzeniach tolerancji glukozy 13 Oznaczanie glikemii – Bogdan Solnica 13 Oznaczanie glikemii w celach diagnostycznych 13 Oznaczanie glikemii w monitorowaniu leczenia cukrzycy 17 Oznaczanie glukozy w moczu 19 Retrospektywna ocena glikemii 20 Glikacja białek 20 Badania stężenia lipidów – Bogdan Solnica 26 Cholesterol całkowity 26 Cholesterol HDL 27 Cholesterol LDL 27 Cholesterol nie-HDL 28 Apolipoproteina B 28 Cholesterol remnantów 29 Lipoproteina (a) 29 Triglicerydy 30 Badania albuminurii – Bogdan Solnica 30 Oznaczanie ciał ketonowych w moczu i we krwi – Bogdan Solnica 31 Diagnostyczne testy czynnościowe 33 Testy oceniające insulinosekrecję – Krystyna Wyka 33 Metody badania insulinowrażliwości – Agnieszka Szadkowska, Iwona Pietrzak 36 Badania immunologiczne – Krystyna Wyka 40 Badania genetyczne w cukrzycy – Wojciech Młynarski, Maciej Borowiec 43 Cukrzyca typu 1 43 Inne określone typy cukrzycy 43 Piśmiennictwo 45 Rozdział 3. Definicja i klasyfikacja cukrzycy oraz innych zaburzeń tolerancji glukozy – Agnieszka Zmysłowska, Anna Hogendorf 47 Definicja i kryteria diagnostyczne rozpoznania cukrzycy oraz innych zaburzeń tolerancji glukozy 47 Klasyfikacja cukrzycy 50 Piśmiennictwo 53 Rozdział 4. Epidemiologia cukrzycy 55 Podstawowe definicje epidemiologiczne – Agata Chobot, Joanna Polańska, Przemysława Jarosz-Chobot 55 Epidemiologia cukrzycy typu 1 – Elżbieta Niechciał, Grażyna Deja, Joanna Polańska, Przemysława Jarosz-Chobot 58 Dane ogólnoświatowe 58 Dane polskie 61 Czynniki potencjalnie modyfikujące zapadalność 64 Związek pomiędzy zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 a cukrzycą typu 1 68 Śmiertelność w przebiegu cukrzycy typu 1 68 Prognoza 69 Epidemiologia cukrzycy typu 2 – Ewa Rusak, Przemysława Jarosz-Chobot 70 Epidemiologia innych postaci cukrzycy: monogenowej i związanej z mukowiscydozą – Eliza Skała-Zamorowska, Przemysława Jarosz-Chobot, Wojciech Fendler 73 Epidemiologia najczęstszych postaci cukrzycy monogenowej: MODY i noworodkowej 73 Epidemiologia cukrzycy związanej z mukowiscydozą 76 Inne przyczyny genetyczne cukrzyc monogenowych 77 Piśmiennictwo 77 Rozdział 5. Etiopatogeneza, diagnostyka i obraz kliniczny cukrzycy 81 Cukrzyca typu 1 81 Etiopatogeneza – Anna Hogendorf, Wojciech Młynarski 81 Diagnostyka i obraz kliniczny – Agnieszka Szadkowska, Barbara Głowińska-Olszewska 86 Cukrzyca typu 2 95 Etiopatogeneza cukrzycy – Elżbieta Niechciał, Piotr Fichna, Bogda Skowrońska 95 Diagnostyka i obraz kliniczny – Agnieszka Szadkowska, Iwona Pietrzak 103 Cukrzyce monogenowe i zespoły cukrzyc monogenowych – Wojciech Młynarski, Agnieszka Zmysłowska, Wojciech Fendler 106 Wprowadzenie 106 Cukrzyca noworodkowa i cukrzyca o początku w okresie niemowlęcym 107 Autosomalnie dominująca łagodna rodzinna hiperglikemia lub cukrzyca 111 Zespoły cukrzyc monogenowych 113 Monogenowe zespoły związane z insulinoopornością 114 Cukrzyca mitochondrialna 116 Podsumowanie 116 Cukrzyca związana z mukowiscydozą – Lucyna Lisowicz, Artur Mazur 117 Cukrzyca polekowa – Barbara Głowińska-Olszewska 119 Przyczyny cukrzycy polekowej 121 Monitorowanie glikemii w chorobach związanych ze stosowaniem leków diabetogennych 125 Leczenie cukrzycy polekowej na przykładzie cukrzycy posteroidowej 126 Cukrzyca w przebiegu innych chorób – Agnieszka Szypowska 128 Wprowadzenie 128 Guzy wydzielające hormon wzrostu 128 Zespół Cushinga 129 Zespół policystycznych jajników 129 Nadczynność przytarczyc 129 Glukagonoma 129 Pierwotny hiperaldosteronizm 129 Guz chromochłonny nadnerczy 129 Guz wydzielający somatostatynę 130 Guz wydzielający wazoaktywny peptyd jelitowy 130 Zespoły niedoczynności wielogruczołowej 130 Nadczynność tarczycy 130 Piśmiennictwo 130 Rozdział 6. Cele terapii cukrzycy – Anita Horodnicka-Józwa, Elżbieta Petriczko, Agnieszka Szadkowska 135 Cele terapii 135 Parametry wyrównania metabolicznego cukrzycy 137 Wartości docelowe glikemii i hemoglobiny glikowanej 137 Wartości docelowe gospodarki lipidowej 140 Wartości docelowe ciśnienia tętniczego 140 Wartości docelowe parametrów antropometrycznych 140 Zdrowy tryb życia 141 Ocena jakości życia dzieci z cukrzycą 142 Piśmiennictwo 143 Rozdział 7. Farmakoterapia cukrzycy 145 Wprowadzenie – Przemysława Jarosz-Chobot 145 Rodzaje insulin – Halla Kamińska, Przemysława Jarosz-Chobot 146 Insuliny posiłkowe (bolus) 147 Insuliny podstawowe (bazalne) 149 Bezpieczeństwo analogów 152 Insuliny biopodobne 153 Modele insulinoterapii – Przemysława Jarosz-Chobot, Halla Kamińska, Ewa Rusak 153 Czynnościowa intensywna insulinoterapia 153 Konwencjonalna insulinoterapia 159 Inne modele insulinoterapii 160 Czynnościowa intensywna insulinoterapia przy użyciu osobistych pomp insulinowych – Agnieszka Szadkowska, Andrzej Gawrecki, Przemysława Jarosz-Chobot, Małgorzata Myśliwiec 160 Czynnościowa intensywna insulinoterapia – metoda wielokrotnych wstrzyknięć – Halla Kamińska, Przemysława Jarosz-Chobot 182 Dostosowanie dawki insuliny – Ewa Rusak, Przemysława Jarosz-Chobot, Agnieszka Szadkowska 185 Modyfikacje insulinoterapii – Ewa Rusak, Przemysława Jarosz-Chobot 188 Intensywna insulinoterapia z zastosowaniem różnych insulin posiłkowych 188 Terapia łączona – osobista pompa insulinowa z insuliną bazalną 189 Rozcieńczanie insuliny 189 Insulinoterapia z metforminą 190 Insulinoterapia z lekami inkretynowymi 190 Insulinoterapia z flozynami 191 Technika wstrzyknięć insuliny – Halla Kamińska, Przemysława Jarosz-Chobot 191 Urządzenia do podawania insuliny 194 Miejscowe powikłania związane ze wstrzyknięciami insuliny 196 Absorbcja insuliny 196 Przechowywanie insuliny 197 Inne leki przeciwhiperglikemiczne – Beata Mianowska, Agnieszka Szadkowska 198 Metformina 198 Leki inkretynowe 199 Flozyny 202 Inne leki stosowane w leczeniu cukrzycy typu 2 202 Piśmiennictwo 203 Rozdział 8. Samokontrola w cukrzycy 205 Glukometry – Agnieszka Zubkiewicz-Kucharska, Anna Noczyńska, Bodgan Solnica 205 Systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy – Agnieszka Szadkowska, Andrzej Gawrecki, Przemysława Jarosz-Chobot, Małgorzata Myśliwiec 207 Systemy krótkoterminowe ciągłego monitorowania stężenia glukozy 210 Systemy długoterminowe ciągłego monitorowania stężenia glukozy 212 Dodatkowe funkcjonalności systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy – integracja z innymi urządzeniami 213 Edukacja pacjentów w zakresie systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy 214 Analiza danych z systemów ciągłego monitorowania stężenia glukozy 215 Działania niepożądane 218 Korzyści kliniczne 219 Piśmiennictwo 220 Rozdział 9. Nowoczesne technologie w leczeniu cukrzycy – Agnieszka Szadkowska, Tomasz Klupa, Sebastian Seget, Andrzej Gawrecki 221 Systemy zintegrowane działające w trybie manualnym 222 Systemy automatycznego podawania insuliny 224 Systemy automatycznego podawania insuliny dostępne w Polsce 226 Smartpeny 231 Piśmiennictwo 232 Rozdział 10. Żywienie w cukrzycy – Beata Sińska, Agnieszka Szypowska, Przemysława Jarosz-Chobot 233 Wprowadzenie 233 Zapotrzebowanie energetyczne 233 Główne założenia diety w cukrzycy 234 Zasady racjonalnego sposobu żywienia w cukrzycy 235 Węglowodany 237 Białko 240 Tłuszcze 240 Cholesterol 242 Sterole roślinne 243 Izomery trans nienasyconych kwasów tłuszczowych 243 Sól kuchenna 244 Alkohol 244 Witaminy i mikroelementy 245 Substancje intensywnie słodzące (słodziki) i inne substancje słodzące 245 Wybrane modele żywienia stosowane w cukrzycy 246 Dieta śródziemnomorska 246 Dieta DASH 247 Diety wegetariańskie 247 Diety bogatobiałkowe i niskowęglowodanowe 248 Otyłość u dzieci i młodzieży 248 Dyslipidemie u dzieci i młodzieży 250 Celiakia 251 Mukowiscydoza 254 Alergia na gluten i nietolerancja laktozy 254 Narzędzia w edukacji żywieniowej 255 Liczenie węglowodanów 257 Piśmiennictwo 258 Rozdział 11. Aktywność fizyczna w cukrzycy – Andrzej Gawrecki, Sebastian Seget, Artur Myśliwiec, Agnieszka Szadkowska 259 Wprowadzenie 259 Rodzaje wysiłku fizycznego 261 Zasady postępowania i współpracy z osobami z cukrzycą aktywnymi fizycznie 262 Insulinoterapia podczas wysiłku fizycznego 263 Terapia metodą wielokrotnych wstrzyknięć insuliny 264 Terapia za pomocą osobistej pompy insulinowej 264 Terapia za pomocą hybrydowych zamkniętych pętli 266 Terapia łączona – wlew podstawowy i insulina długo działająca 270 Odżywianie sportowca 270 Uczestnictwo w zawodach sportowych 271 Przeciwwskazania do uprawiania sportu i udziału w zawodach sportowych u dzieci i młodzieży z cukrzycą 271 Piśmiennictwo 272 Rozdział 12. Opieka psychologiczna w przebiegu cukrzycy – Malwina Musiał-Paździor, Beata Zduńczyk 275 Wprowadzenie 275 Zalecenia dotyczące opieki psychologicznej nad dziećmi z cukrzycą 276 Piśmiennictwo 282 Rozdział 13. Zasady terapii w poszczególnych typach cukrzycy 283 Cukrzyca typu 1 – Agnieszka Szypowska, Lidia Groele, Przemysława Jarosz-Chobot, Agnieszka Szadkowska 283 Insulinoterapia 283 Cukrzyca typu 2 – Elżbieta Niechciał, Bogda Skowrońska, Agnieszka Szadkowska 287 Wprowadzenie 287 Terapia początkowa cukrzycy typu 2 u dzieci i młodzieży 288 Zasady terapii przewlekłej cukrzycy typu 2 u dzieci i młodzieży 289 Monitorowanie leczenia 294 Czy cukrzyca typu 2 jest odwracalna? 295 Leczenie cukrzycy związanej z mukowiscydozą – Lucyna Lisowicz, Artur Mazur 296 Insulinoterapia 296 Leczenie żywieniowe 297 Cele i monitorowanie leczenia 297 Zasady terapii cukrzyc monogenowych – Agnieszka Zmysłowska, Wojciech Młynarski 298 Piśmiennictwo 300 Rozdział 14. Edukacja zdrowotna 301 Edukacja zdrowotna w cukrzycy – Agnieszka Szypowska, Anna Taczanowska 301 Metody edukacji 302 Problemy edukacji w różnych grupach chorych 302 Dokumentowanie problemów edukacji 303 Ocena skuteczności edukacji 303 Międzynarodowe i krajowe wytyczne edukacji zdrowotnej w cukrzycy – Agnieszka Szypowska, Anna Taczanowska 304 Medycyna zdrowego stylu życia – Anna Tkacz, Karolina Piątek, Artur Myśliwiec 307 Medycyna stylu życia – zdefiniowanie i filozofia 307 Wyzwania związane z globalnym upowszechnieniem strategii medycyny stylu życia 308 Zmiana nawyków nieprawidłowego stylu życia – Agnieszka Lejk, Artur Myśliwiec, Anna Tkacz, Karolina Piątek, Przemysława Jarosz-Chobot 311 Wprowadzenie 311 Teorie zmian zachowań zdrowotnych 311 Praktyki w medycynie stylu życia 314 Motywacja jako główny element medycyny stylu życia 314 Piśmiennictwo 315 Rozdział 15. Ostre powikłania cukrzycy 317 Cukrzycowa kwasica ketonowa – Agnieszka Szadkowska, Iwona Pietrzak, Małgorzata Myśliwiec 317 Definicja 317 Epidemiologia 317 Patogeneza 318 Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycowej kwasicy ketonowej 318 Obraz kliniczny 319 Leczenie 320 Powikłania cukrzycowej kwasicy ketonowej 326 Stan hiperglikemiczno-hiperosmolalny – Joanna Nazim, Małgorzata Myśliwiec 328 Definicja 328 Epidemiologia 328 Patogeneza 329 Obraz kliniczny 329 Leczenie 330 Powikłania stanu hiperglikemiczno-hiperosmolalnego 331 Hipoglikemia poinsulinowa – Beata Mianowska 332 Wprowadzenie 332 Fizjologia homeostazy glikemii i zaburzenia regulacji glikemii w cukrzycy typu 1 333 Definicja i podział hipoglikemii 335 Przyczyny i objawy hipoglikemii 336 Leczenie i zapobieganie hipoglikemii 337 Piśmiennictwo 340 Rozdział 16. Przewlekłe powikłania cukrzycy 343 Cukrzycowa choroba oczu – Katarzyna Zorena, Małgorzata Myśliwiec, Katarzyna Michalska-Małecka, Paulina Glasner-Smiatacz 343 Historia naturalna zmian na dnie oka w przebiegu cukrzycy 343 Definicja oraz patomechanizm retinopatii cukrzycowej 344 Klasyfikacja cukrzycowej choroby oczu 346 Cukrzycowy obrzęk plamki 347 Diagnostyka retinopatii cukrzycowej 349 Badania przesiewowe w kierunku wykrycia zmian na dnie oka 351 Czynniki ryzyka rozwoju i progresji retinopatii cukrzycowej 351 Leczenie retinopatii cukrzycowej 353 Zaćma i jaskra u pacjentów z cukrzycą 355 Cukrzycowa choroba nerek – Agnieszka Szadkowska, Joanna Nazim, Przemysława Jarosz-Chobot 357 Wprowadzenie 357 Definicja nefropatii cukrzycowej 358 Epidemiologia 358 Patogeneza 359 Hiperglikemia 360 Zaburzenia lipidowe 361 Zmiany hemodynamiczne 361 Zaburzenia wartości ciśnienia tętniczego 361 Inne czynniki 361 Diagnostyka 363 Zapobieganie i leczenie 366 Neuropatia cukrzycowa – Barbara Głowińska-Olszewska 368 Definicja 368 Epidemiologia 368 Patogeneza 369 Podział 372 Diagnostyka 377 Leczenie 381 Podsumowanie 383 Zaburzenia ciśnienia tętniczego – Iwona Pietrzak, Agnieszka Szadkowska, Małgorzata Myśliwiec 384 Wprowadzenie 384 Epidemiologia 386 Patogeneza 386 Konsekwencje nadciśnienia tętniczego 386 Pomiar nadciśnienia tętniczego i badania dodatkowe 387 Leczenie nadciśnienia tętniczego 387 Choroby układu sercowo-naczyniowego w cukrzycy – diagnostyka i ocena ryzyka – Barbara Głowińska-Olszewska, Iwona Pietrzak 389 Epidemiologia 389 Patogeneza wczesnych zmian miażdżycowych 390 Czynniki ryzyka makroangiopatii w cukrzycy. Możliwości profilaktyki i leczenie 393 Badania diagnostyczne 403 Podsumowanie 409 Inne przewlekłe powikłania 410 Zaburzenia rozwoju somatycznego – Mieczysław Szalecki, Marta Wysocka-Mincewicz 410 Zaburzenia dojrzewania – Marta Wysocka-Mincewicz, Mieczysław Szalecki 416 Zmiany skórne – Grażyna Kamińska-Winciorek, Hubert Arasiewicz 423 Zmiany stawowe i kostne – Mieczysław Szalecki 434 Zmiany w jamie ustnej – Joanna Kunert, Anna Tkacz 441 Gastropareza i inne zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego – Jarosław Kwiecień 448 Choroby wątroby związane z hiperglikemią u dzieci – Katarzyna Bąk-Drabik 453 Piśmiennictwo 462 Rozdział 17. Zaburzenia lipidowe – Matylda Hennig, Anna Wołoszyn-Durkiewicz, Maria Skalska, Agnieszka Brandt-Varma, Małgorzata Myśliwiec 475 Zaburzenia lipidowe w cukrzycy 475 Wprowadzenie 475 Badania przesiewowe w kierunku dyslipidemii u pacjentów z cukrzycą 477 Dyslipidemia w cukrzycy typu 1 477 Hipercholesterolemia 478 Hipertriglicerydemia 479 Otyłość i cukrzyca typu 2 481 Leczenie zaburzeń lipidowych 481 Podsumowanie 486 Hipercholesterolemia rodzinna 486 Leczenie zaburzeń lipidowych 489 Leczenie hamujące białko PCSK9 489 Monitorowanie skuteczności leczenia 490 Podsumowanie 490 Piśmiennictwo 491 Rozdział 18. Choroby współwystępujące z cukrzycą typu 1 493 Choroby tarczycy – Artur Bossowski, Hanna Borysewicz-Sańczyk 493 Choroba Hashimoto 494 Choroba Gravesa-Basedowa 497 Zalecenia 498 Celiakia – Agata Chobot, Katarzyna Górowska-Kowolik 500 Definicja i patogeneza 500 Obraz kliniczny 500 Diagnostyka i różnicowanie 502 Leczenie i monitorowanie 504 Choroba Addisona – Artur Bossowski, Hanna Borysewicz-Sańczyk 506 Zaburzenia odporności u dzieci z cukrzycą – Anna Hogendorf 509 Piśmiennictwo 511 Rozdział 19. Psychiatryczne aspekty leczenia cukrzycy u dzieci i młodzieży – Marta Herstowska, Agnieszka Butwicka, Malwina Musiał-Paździor 515 Zaburzenia psychiczne w cukrzycy typu 1 515 Epidemiologia 516 Etiologia 516 Rozpoznanie 517 Powikłania 520 Zaburzenia psychiczne u dzieci i nastolatków z chorobą otyłościową i cukrzycą typu 2 522 Zaburzenia psychiczne u nastolatków z diagnozą cukrzycy w przebiegu mukowiscydozy 525 Piśmiennictwo 525 Rozdział 20. Postępowanie w ostrych stanach infekcyjnych i zabiegu chirurgicznym u pacjenta z cukrzycą 527 Ostre stany infekcyjne – Agnieszka Zubkiewicz-Kucharska, Anna Noczyńska 527 Postępowanie podczas zabiegów chirurgicznych u dzieci z cukrzycą – Beata Mianowska, Sebastian Seget 530 Wstęp 530 Ogólne zasady dotyczące okresu przed- i okołozabiegowego u dzieci i młodzieży z cukrzycą (dla małych i dużych zabiegów) 531 Szczegółowe zasady postępowania dotyczące dużych zabiegów 532 Szczegółowe zasady postępowania dotyczące małych zabiegów 535 Zabiegi u pacjentów leczonych osobistą pompą insulinową – uwagi ogólne 537 Opieka pooperacyjna – małe i duże zabiegi 538 Sytuacje szczególne 539 Systemy ciągłego monitorowania stężenia glukozy podczas zabiegu u pacjenta z cukrzycą 540 Zabiegi u pacjentów leczonych systemami automatycznej podaży insuliny 541 Piśmiennictwo 541 Rozdział 21. Szczepienia u dzieci z cukrzycą typu 1 – Agnieszka Zubkiewicz-Kucharska, Anna Noczyńska 543 Piśmiennictwo 545 Rozdział 22. Cukrzyca a ciąża 547 Ciąża powikłana cukrzycą – Katarzyna Cypryk, Monika Żurawska-Kliś 547 Wprowadzenie 547 Patofizjologia cukrzycy ciążowej 548 Czynniki ryzyka rozwoju cukrzycy ciążowej 548 Wpływ hiperglikemii matczynej na rozwój płodu 549 Opieka przedkoncepcyjna w cukrzycy przedciążowej 551 Leczenie cukrzycy w okresie ciąży 554 Leczenie cukrzycy po porodzie 560 Podsumowanie 561 Antykoncepcja – Ewa Wender-Ożegowska 562 Piśmiennictwo 568 Rozdział 23. Dziecko matki z cukrzycą typu 1 – Agnieszka Zubkiewicz-Kucharska, Anna Noczyńska 569 Piśmiennictwo 574 Rozdział 24. Nowe terapie w cukrzycy typu 1 575 Badania przesiewowe w kierunku cukrzycy typu 1 w populacji ogólnej – nowe perspektywy i wyzwania – Agnieszka Szypowska, Przemysława Jarosz-Chobot 575 Badania przesiewowe 577 Badania przesiewowe u krewnych osób z cukrzycą typu 1 577 Populacyjne badania przesiewowe noworodków w kierunku cukrzycy typu 1 577 Badania przesiewowe populacyjne 578 Podsumowanie 580 Profilaktyka cukrzycy typu 1 – Natalia Marek-Trzonkowska, Małgorzata Myśliwiec 581 Immunoterapia – Natalia Marek-Trzonkowska, Piotr Trzonkowski 584 Konwencjonalna immunosupresja 585 Terapia autoantygenami 585 Terapie biologiczne 586 Terapie komórkowe i przeszczepy szpiku 588 Terapie oparte na przeszczepach tkanek lub komórek produkujących insulinę – Piotr Trzonkowski 590 Piśmiennictwo 594 Rozdział 25. Hiperglikemia w stanach nagłych – Joanna Nazim, Ewa Rusak 597 Piśmiennictwo 600 Rozdział 26. Opieka diabetologiczna 601 Pediatryczna opieka diabetologiczna – Agnieszka Szadkowska, Małgorzata Myśliwiec, Małgorzata Szmigiero-Kawko 601 Plan opieki diabetologicznej 601 Diabetologiczny zespół terapeutyczny 604 Oddział diabetologiczny 606 Poradnia diabetologiczna 607 Telemedycyna 609 Przejście z diabetologicznej opieki pediatrycznej do opieki dla dorosłych – Agnieszka Szadkowska, Andrzej Gawrecki, Małgorzata Myśliwiec, Przemysława Jarosz-Chobot 609 Opieka w placówce oświatowo-wychowawczej – Małgorzata Urbańska-Kosińska, Iwona Pietrzak, Piotr Zieliński, Monika Zamarlik, Przemysława Jarosz-Chobot 612 Informacje ogólne i podstawy prawne 612 Zadania placówki opiekuńczo-wychowawczej wobec dziecka z cukrzycą typu 1 613 Wybór zawodu – Andrzej Marcinkiewicz, Agnieszka Szypowska, Przemysława Jarosz-Chobot 615 Prawo jazdy – Andrzej Marcinkiewicz, Przemysława Jarosz-Chobot 616 Wsparcie instytucji państwa – Monika Zamarlik, Karolina Piątek, Piotr Zieliński, Przemysława Jarosz-Chobot 618 Orzekanie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności 619 Świadczenia finansowe dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością lub ich opiekunów 622 Programy Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych (PFRON) 624 Turnusy rehabilitacyjne 625 Ulgi w korzystaniu z komunikacji 626 Pomoc dla studentów z cukrzycą 627 Pomoc społeczna 630 Wybrane ulgi i odpisy podatkowe 631 Organizacje pacjentów i nieformalne grupy samopomocowe wspierające osoby z cukrzycą – Monika Zamarlik, Karolina Piątek 633 Wprowadzenie 633 Działalność organizacji pozarządowych wspomagających osoby z cukrzycą 634 Portale internetowe i media społecznościowe jako nieformalne grupy wsparcia 636 Rada Doradcza Pacjentów 637 Podsumowanie 637 Wybrane organizacje cukrzycowe (stan na 31.07.2024 r.) 638 Piśmiennictwo 641 Rozdział 27. Diabetologiczne towarzystwa naukowe i współpraca międzynarodowa – Agata Chobot, Arkadiusz Michalak, Ewa Rusak, Anna Wołoszyn-Durkiewicz 643 Skorowidz 647