ebook Psychologia w medycynie i naukach o zdrowiu

Wydawca: Wydawnictwo Naukowe PWN

Rok wydania: 2026

Co mogę zrobić, żeby pacjent nie bał się tak bardzo operacji? Jak rozmawiać z rodzicem, który szuka „cudu” w internecie? Co zrobić, kiedy mam wrażenie, że sam przestaję dawać radę emocjonalnie? Czy empatia wobec pacjentów może być dla mnie zagrożeniem? Wiedza psychologiczna ma szerokie zastosowanie w medycynie i naukach o zdrowiu. Znajomość podstaw psychologii, wiedza na temat procesów psychicznych, rozwoju człowieka, zaburzeń zdrowia psychicznego pozwala lepiej rozumieć problemy pacjenta i adekwatnie na nie odpowiadać. Warto, by przedstawiciele zawodów medycznych rozumieli perspektywę pacjenta doświadczającego bólu, stresu i mierzącego się z trudnymi informacjami na temat swojego zdrowia – będą mogli wówczas skuteczniej współpracować, dążąc do przestrzegania zaleceń medycznych, wprowadzania zdrowych nawyków oraz maksymalizowania zdrowia i dobrostanu. Treści podręcznika zostały dobrane adekwatnie dla studentów różnych kierunków medycznych, a także pracowników ochrony zdrowia na różnych etapach rozwoju kariery zawodowej i naukowej. Autorzy prowadzą czytelnika od ogólnej wiedzy na temat podstaw psychologii, po szczegółowe problemy kliniczne znaczące w procesie leczenia. Liczne ilustracje, studia przypadków, propozycje ćwiczeń i aktywności sprawiają, że nauka będzie nie tylko skuteczna, lecz także będzie przyjemnością!

Spis treści ebooka Psychologia w medycynie i naukach o zdrowiu

Przedmowa XI

Sekcja 1 – Rola i miejsce psychologii w opiece zdrowotnej 1

1. Zmieniający się obraz świata i nowe wyzwania dla opieki zdrowotnej Dorota Włodarczyk, Magdalena Łazarewicz 3

2. Stare i nowe zjawiska niebezpieczne Dorota Włodarczyk, Magdalena Łazarewicz 6

3. Co proponuje psychologia? Dorota Włodarczyk, Magdalena Łazarewicz 9

4. Model biomedyczny vs biopsychospołeczny Dorota Włodarczyk, Magdalena Łazarewicz 12

5. Model salutogenetyczny vs patogenetyczny Dorota Włodarczyk, Magdalena Łazarewicz 14

6. Jeszcze raz o zdrowiu i innych dobrych rzeczach Dorota Włodarczyk, Magdalena Łazarewicz 16

Sekcja 2 – ABC psychologii ogólnej i społecznej 19

7. Natura emocji Adrianna Wielgopolan, Tomasz Duda 21

8. Motywacja Tomasz Duda, Adrianna Wielgopolan 25

9. Procesy poznawcze Adrianna Wielgopolan, Tomasz Duda 29

10. Różnice indywidualne: temperament i osobowość Dorota Włodarczyk 32

11. Uprzedzenia i stereotypy Adrianna Wielgopolan, Tomasz Duda 37

12. Dynamika grupy – od konfliktu do współpracy Tomasz Duda, Adrianna Wielgopolan 40

Sekcja 3 – Psychologia rozwoju człowieka 45

13. Wybrane teorie rozwoju człowieka Tomasz Duda, Dominika Żarnecka 47

14. Rozwój dzieci w pierwszych trzech latach życia Dominika Żarnecka, Tomasz Duda 53

15. Rozwój dzieci w wieku przedszkolnym (3–6 lat) Tomasz Duda, Dominika Żarnecka 57

16. Rozwój dzieci w wieku wczesnoszkolnym (6–12 lat) Dominika Żarnecka, Tomasz Duda 60

17. Rozwój człowieka w okresie adolescencji (12–18 lat) Tomasz Duda, Dominika Żarnecka 63

18. Rozwój człowieka w okresie wczesnej dorosłości (18–25 lat) Dominika Żarnecka, Tomasz Duda 67

19. Rozwój człowieka w okresie średniej (25–40 lat) i późnej dorosłości (40–65 lat) Tomasz Duda, Dominika Żarnecka 71

Sekcja 4 – Czynniki determinujące zdrowie: czynniki ryzyka i czynniki sprzyjające 75

20. Determinanty zdrowia – wprowadzenie Stanisław Wójtowicz 77

21. Czynniki biologiczno-genetyczne Stanisław Wójtowicz 81

22. Czynniki społeczne, ekonomiczne i kulturowe Stanisław Wójtowicz, Elżbieta Łazarewicz-Wyrzykowska 84

23. Wydarzenia życiowe i wsparcie społeczne Stanisław Wójtowicz 90

24. Czynniki osobowościowe Stanisław Wójtowicz 94

25. Behawioralne determinanty zdrowia Stanisław Wójtowicz 99

26. Czynniki psychologiczne a podejmowanie i zmiana zachowań zdrowotnych Stanisław Wójtowicz 103

Sekcja 5 – Stres, radzenie sobie i zdrowie 107

27. Stres biologiczny a stres psychologiczny Dorota Włodarczyk 109

28. Stres psychologiczny – rozróżnienie definicyjne Dorota Włodarczyk 114

29. Przejawy i konsekwencje stresu psychologicznego Urszula Ziętalewicz, Jakub Związek 117

30. Proces radzenia sobie ze stresem Urszula Ziętalewicz, Jakub Związek 121

31. Zasoby indywidualne i wsparcie w radzeniu sobie ze stresem Jakub Związek, Urszula Ziętalewicz 125

32. Skuteczne radzenie sobie ze stresem – metody i rozwiązania Jakub Związek, Urszula Ziętalewicz 129

Sekcja 6 – Choroba z perspektywy pacjenta – psychologiczne aspekty choroby i leczenia 135

33. Kiedy zaczyna się choroba? Marta Rzadkiewicz, Hanna Rozenek 137

34. Podejmowanie decyzji o leczeniu Marta Rzadkiewicz 141

35. Psychologiczne aspekty procesu diagnostycznego Marta Rzadkiewicz 145

36. Reakcja na diagnozę Marta Rzadkiewicz, Hanna Rozenek 148

37. Już wiem, na co choruję Marta Rzadkiewicz, Hanna Rozenek 152

38. Radzenie sobie – dynamiczny proces adaptacji Marta Rzadkiewicz 156

39. Specyfika chorób przewlekłych Marta Rzadkiewicz, Hanna Rozenek 161

40. Hospitalizacja Marta Rzadkiewicz, Hanna Rozenek 169

Sekcja 7 – Wybrane problemy psychologiczne w praktyce medycznej 177

41. Psychologiczne aspekty bólu w chorobie Marta Kulpa, Joanna Chylińska, Beata Stypuła-Ciuba, Konrad Komar-Czapski, Mariola Kosowicz, Tomasz Gajewski 179

42. Psychologiczne aspekty nieprawidłowej relacji z jedzeniem Mariusz Jaworski 192

43. Psychospołeczne aspekty uzależnień Stanisław Wójtowicz 198

44. Przemoc domowa – przejawy, uwarunkowania i przeciwdziałanie Arleta Balcerek 208

Sekcja 8 – Specyficzne problemy psychologiczne w wybranych grupach klinicznych 225

45. Psychologia w położnictwie i ginekologii Jolanta Banasiewicz, Hanna Rozenek 227

46. Psychoonkologia – wybrane zagadnienia Marta Kulpa, Joanna Chylińska, Mariola Kosowicz 240

47. Psychospołeczne aspekty niepełnosprawności Mirosława Adamus 253

48. Psychospołeczne aspekty opieki nad pacjentami senioralnymi Monika Szymańska, Dorota Włodarczyk 265

Sekcja 9 – Psychologiczne aspekty opieki nad pacjentami w zaawansowanej fazie choroby i ich rodzinami 277

49. Sytuacja psychologiczna chorych w zaawansowanej fazie choroby i u kresu życia Joanna Chylińska, Mariola Kosowicz 279

50. Wsparcie w procesie adaptacji u kresu życia Joanna Chylińska, Marta Kulpa, Mariola Kosowicz 282

51. Opieka paliatywna i hospicyjna Joanna Chylińska 288

52. Żałoba Marta Kulpa, Mariola Kosowicz 293

53. Zespół medyczny w obliczu śmierci pacjenta Joanna Chylińska 298

Sekcja 10 – Choroba dziecka 303

54. Doświadczenie choroby z perspektywy dziecka Mirosława Adamus, Marta Kulpa 305

55. Choroba dziecka z perspektywy rodzica i rodzeństwa Mirosława Adamus 315

56. Współpraca z dzieckiem i jego rodziną Marta Kulpa, Mirosława Adamus 321

Sekcja 11 – Podstawowe interwencje psychologiczne w praktyce personelu medycznego 329

57. Kiedy medycy podejmują działania psychologiczne wobec pacjentów? Joanna Chylińska 331

58. Czy relacja z personelem medycznym może zaszkodzić pacjentowi? Jolanta Banasiewicz 335

59. Placebo i nocebo Marta Rzadkiewicz 341

60. Relacja terapeutyczna i metody jej budowania Joanna Chylińska 346

61. Przekazywanie pacjentom trudnych informacji Joanna Chylińska 358

Sekcja 12 – Zaawansowane interwencje psychologiczne w praktyce personelu medycznego 363

62. Diagnoza psychomedyczna Marta Rzadkiewicz 365

63. Gdy pacjent nie współpracuje... Jolanta Banasiewicz 370

64. Praca z pacjentem doświadczającym lęku i strachu Tomasz Gajewski, Magdalena Łazarewicz 378

65. Czasami bywa trudno..., czyli kryzys psychologiczny Jolanta Banasiewicz 386

Sekcja 13 – Zakres i formy działań psychologa w ochronie zdrowia 393

66. Wskazania do konsultacji psychologicznej Urszula Ziętalewicz, Tomasz Duda 395

67. Udział psychologa w diagnozowaniu i leczeniu chorób Urszula Ziętalewicz, Tomasz Duda 399

68. Formy i rodzaje pomocy psychologicznej Tomasz Duda, Urszula Ziętalewicz 403

69. Główne podejścia psychoterapeutyczne Urszula Ziętalewicz, Tomasz Duda 407

Sekcja 14 – Stres zawodowy i wellbeing pracowników ochrony zdrowia 415

70. Wypalenie zawodowe i dobrostan zawodowy Magdalena Łazarewicz, Dorota Włodarczyk 417

71. Dlaczego niektórzy wypalają się szybciej, a inni wolniej lub wcale? Magdalena Łazarewicz, Dorota Włodarczyk 427

72. Jak wygrać z wypaleniem zawodowym? Magdalena Łazarewicz, Dorota Włodarczyk 434

73. Rezyliencja Magdalena Łazarewicz, Dorota Włodarczyk 441

74. Przykłady dobrych praktyk w zapobieganiu wypaleniu i wzmacnianiu dobrostanu Magdalena Łazarewicz, Dorota Włodarczyk 449

Piśmiennictwo 453

Indeks rzeczowy 487

Opracowanie rycin 497

O Autorach 499