ebook Sztuka Łodzi Dzieła i twórcy Krzysztof Stefański

Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

Rok wydania: 2025

Pobierz fragment

Książka zawiera 24 artykuły dotyczące sztuki Łodzi z okresu od początku przemysłowej kariery miasta w latach dwudziestych XIX w. do lat sześćdziesiątych XX w. Dwadzieścia z nich zostało wybranych z dorobku naukowego autora pochodzącego z ostatnich blisko 35 lat, cztery zostały napisane z myślą o publikacji książkowej. Dotyczą one głównie problematyki architektury miasta – architektury mieszkaniowej, rezydencjonalnej, sakralnej i przemysłowej, ale także sztuki witrażowniczej, rzeźby architektonicznej i cmentarnej oraz wystroju wnętrz. Zwracają uwagę na bogactwo i różnorodność sztuki miasta XIX i XX wieku, obecność konwencji stylowych znamiennych dla tego okresu: historyzmu, secesji, neoklasycyzmu oraz modernizmu. Podkreślono widoczne tutaj wpływy płynące z ważnych centrów sztuki europejskiej, takich jak Berlin, Wiedeń i Sankt Petersburg. W książce zaakcentowano rolę licznych twórców, zarówno miejscowych, jak i obcych. Pracowali tutaj architekci wykształcenie głównie w Sankt Petersburgu i Rydze. Charakterystycznym dla Łodzi zjawiskiem było jednocześnie zamawianie przez tutejszych przemysłowców planów wielu wznoszonych przez siebie budowli u artystów i firm z innych ośrodków: Berlina, Warszawy, Wrocławia, Żytawy, Wiednia, Sankt Petersburga, Wenecji, a także z islandzkiego Reykjaviku. Znajdowali się wśród nich znani twórcy, jak Franz Schwechten, Carl Seidl, Valentino Casale, Otto Lessing, Einar Jonsson, Jan Styka, zakład Antonia Salviatiego. Wśród miejscowych twórców wyróżniony został zakład rzeźbiarsko-kamieniarski Antoniego Urbanowskiego oraz tacy architekci jak: Hilary Majewski, Gustaw Landau-Gutenteger, Adolf Zeligson, Piotr Brukalski oraz Wiesław Lisowski.

Spis treści ebooka Sztuka Łodzi

Słowo wstępne 7

Początki 13
O autorze projektu łódzkiego ratusza 15
Ludwik Bethier – architekt „chciwy na pieniądze” 25
Niezrealizowane projekty drugiego kościoła katolickiego w Łodzi 41
Budowanie miasta 53
Nestlerowie – dzieje łódzkiej rodziny 55
„Włoska podróż” Hilarego Majewskiego 75
Legenda Hilarego Majewskiego 93
Łódź, Stuttgart i Juliusz Jung 111
Poza architekturę 125
Zapoznane dzieło Jana Styki w kościele ojców jezuitów w Łodzi 127
Zakład Antoniego Urbanowskiego – przyczynek do dziejów sztuki łódzkiej przełomu XIX i XX wieku 143
Anioły i żałobnice z łódzkiego cmentarza 169
Carl Ludwig Türcke i Richard Schlein – twórcy łódzkich witraży 193
Siła indywidualności 215
Willa Leopolda Kindermanna – dzieło Gustawa Landaua-Gutentegera 217
Dawid Landé i jego wille w Turczynku 243
Adolf Zeligson – architekt łódzki i moskiewski 265
Piotr Brukalski – trudna walka o przetrwanie 285
Europejskie parantele 311
Wiedeńscy twórcy w Łodzi 313
Berlińska architektura w Łodzi na początku XX wieku 337
Kaplica grobowa Heinzlów w Łodzi – dzieło berlińczyka Franza Schwechtena 363
Mauzoleum Izraela Poznańskiego na nowym cmentarzu żydowskim w Łodzi 383
Ku współczesności 401
Wiesław Lisowski – architekt Łodzi międzywojennej 403
Architekt Józef Kaban (1886–1969). Między tradycjonalizmem a modernizmem 425
Wkład twórców żydowskich w rozwój modernistycznej architektury mieszkaniowej Łodzi lat trzydziestych XX wieku 441
Dekoracja rzeźbiarska w architekturze Łodzi lat międzywojennych 467
„Dziewczyna” z pasażu Rubinsteina i jej wileńskie korzenie 487

Archiwalia i bibliografia 505

Spis ilustracji z podaniem źródeł 533

Indeks osób i firm 559