Zakażenia szpitalne w onkologii

1. Znaczenie kliniczne zakażeń szpitalnych w onkologii – Andrzej W. Szawłowski, Beata Janas 1 1.1. Wstęp 1 1.2. Znaczenie kliniczne zakażeń w onkologii 2 Ryzyko zakażeń w onkologii 3 Czynniki ryzyka zakażeń w onkologii 7 Diagnostyka zakażeń u pacjentów z chorobą nowotworową 14 Kliniczne zasady leczenia zakażeń u pacjentów z chorobą nowotworową 15 1.3. Podsumowanie 16 Piśmiennictwo 17 2. Patogeny bakteryjne odpowiedzialne za zakażenia szpitalne w onkologii – Hanna Połowniak-Pracka 19 2.1. Wstęp 19 2.2. Zakażenia u chorych na chłoniaki 20 Zakażenia w łożysku naczyniowym 21 Zapalenie płuc 23 Zakażenia skóry i tkanek miękkich 24 Zakażenia układu moczowego 24 Zakażenia układu pokarmowego 25 Zakażenia ośrodkowego układu nerwowego 26 2.3. Zakażenia u chorych na nowotwory lite 26 Zakażenia u chorych na nowotwór narządów w obszarze głowy i szyi 27 Zakażenia u chorych na nowotwór układu pokarmowego 30 Zakażenia u chorych na nowotwory płuca i klatki piersiowej 31 Zakażenia u chorych na nowotwór układu moczowego 33 Zakażenia u kobiet chorych na nowotwór narządów płciowych 35 Zakażenia tkanek miękkich i kości 37 Zakażenia u chorych na nowotwór ośrodkowego układu nerwowego 38 Zakażenia u chorych na nowotwór piersi 39 Zakażenia na oddziałach intensywnej terapii (OIT) 40 2.4. Podsumowanie 41 Piśmiennictwo 42 3. Patogeny grzybicze odpowiedzialne za zakażenia szpitalne w onkologii – Urszula Nawrot 47 3.1. Wstęp 47 3.2. Rodzaj Candida 51 Candida albicans 52 Candida glabrata 58 Candida tropicalis, Candida krusei, Candida parapsilosis 61 Candida auris 66 3.3. Rodzaj Cryptococcus 68 3.4. Rzadkie drożdżaki 72 3.5. Rodzaj Aspergillus 77 Aspergillus fumigatus 82 Aspergillus flavus, Aspergillus niger, Aspergillus terreus 87 3.6. Hyalohyphomycetes 90 3.7. Mucormycetes 95 3.8. Inwazyjna choroba grzybicza – znaczenie definicji 99 Czynniki gospodarza predysponujące do wystąpienia IFD 99 Kryteria kliniczne wskazujące na możliwość występowania IFD 100 Badania mikrobiologiczne potwierdzające/wskazujące na możliwość występowania IFD 101 Piśmiennictwo 103 4. Patogeny wirusowe odpowiedzialne za zakażenia szpitalne w onkologii – Tomasz Dzieciątkowski, Anna Waszczuk-Gajda 111 4.1. Wstęp 111 4.2. Wirusowe zakażenia przewodu pokarmowego 111 Rotawirusy 112 Norowirusy 114 Adenowirusy 115 Astrowirusy 116 Pikornawirusy 116 4.3. Wirusowe zakażenia dróg oddechowych 117 Wirus grypy 117 Syncytialny wirus oddechowy 119 Wirusy parainfluenzy 120 Metapneumowirus 120 4.4. Zakażenia wirusami przenoszonymi drogą krwi i produktów krwiopochodnych 122 Wirus zapalenia wątroby typu B 123 Wirus zapalenia wątroby typu C 123 Ludzki wirus nabytego niedoboru odporności (HIV) 124 Piśmiennictwo 124 5. Zasady pobierania materiału do badań mikrobiologicznych – Agnieszka Chmielarczyk, Dorota Romaniszyn, Jadwiga Wójkowska-Mach 127 5.1. Ogólne zasady dotyczące pobierania materiałów 128 5.2. Szczegółowe zasady dotyczące pobierania materiałów 135 Materiały do badań molekularnych: PCR i RT-PCR 135 Materiały do badań mikroskopowych, hodowlanych i serologicznych 137 Wydanie wyniku 141 Piśmiennictwo 142 6. Interpretacja wyników badań mikrobiologicznych – Hanna Połowniak-Pracka 145 6.1. Cel badania mikrobiologicznego 145 6.2. Identyfikacja drobnoustroju 146 6.3. Interpretacja wyników oznaczenia lekowrażliwości 147 6.4. Informacje dodatkowe 149 6.5. Podsumowanie 150 Piśmiennictwo 151 7. Antybiotykoterapia zakażeń wewnątrzszpitalnych – Alicja Pawińska 153 7.1. Wprowadzenie 153 7.2. Narastanie oporności na antybiotyki u drobnoustrojów 154 7.3. Ogólne zasady wyboru antybiotyku 158 7.4. Czas trwania antybiotykoterapii 159 7.5. Terapia eskalacyjna i deeskalacyjna 161 7.6. Wybór antybiotyku w leczeniu różnych postaci zakażeń 162 Stosowanie antybiotyków w leczeniu zakażeń układu moczowego 162 Stosowanie antybiotyków w leczeniu zakażeń miejsca operowanego 164 Stosowanie antybiotyków w leczeniu zapalenia płuc 166 Stosowanie antybiotyków w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego o etiologii C. difficile 168 Stosowanie antybiotyków w leczeniu gorączki neutropenicznej 170 Stosowanie antybiotyków w leczeniu zakażeń wywołanych przez wielooporne pałeczki Gram-ujemne 173 Piśmiennictwo 176 8. Stany nagłe związane z zakażeniami wewnątrzszpitalnymi: występowanie, diagnostyka, leczenie – Małgorzata Misiak 179 8.1. Wstęp 179 8.2. Szpitalne zapalenie płuc 180 Epidemiologia, patogeneza 180 Rozpoznanie 181 Zapobieganie 182 Leczenie 183 8.3. Ostra niewydolność oddechowa 183 Rozpoznanie 183 Leczenie 185 8.4. Posocznica (sepsa) i wstrząs septyczny 187 Definicja 187 Epidemiologia, patogeneza 187 Rozpoznanie 191 Leczenie 193 8.5. Zakażenia związane z cewnikiem centralnym 198 Definicja 198 Występowanie i etiologia 198 Patogeneza 198 Rozpoznanie 200 Zapobieganie 201 Leczenie 202 Piśmiennictwo 203 9. Zasady racjonalnej antybiotykoterapii – Monika Wanke-Rytt 207 9.1. Wstęp 207 9.2. Rodzaje oporności 208 Oporność naturalna 208 Oporność nabyta 210 9.3. Zasady leczenia przeciwdrobnoustrojowego 212 Określenie źródła zakażenia i rozpoczęcie leczenia 212 Droga podania antybiotyku 214 Długość terapii 214 Bakteriobójcze i bakteriostatyczne działanie antybiotyków 215 Działania niepożądane antybiotyków 215 Niepowodzenie terapii 216 Farmakokinetyka i farmakodynamika 217 Rola badań mikrobiologicznych w leczeniu przeciwdrobnoustrojowym 218 Polityka antybiotykowa w szpitalu 218 9.4. Podsumowanie 221 Piśmiennictwo 222 10. Higiena rąk i typy izolacji jako profilaktyka zakażeń szpitalnych – Jadwiga Wójkowska-Mach 225 10.1. Higiena rąk 225 10.2. Zastosowanie rękawiczek ochronnych 230 10.3. Izolacja 231 Piśmiennictwo 234 11. Powierzchnie o właściwościach przeciwdrobnoustrojowych – Anna Różańska, Agnieszka Chmielarczyk, Dorota Romaniszyn, Małgorzata Bulanda 235 Piśmiennictwo 242 12. Monitorowanie i zapobieganie zakażeniom szpitalnym – Ewa Augustynowicz-Kopeć, Zofia Zwolska 243 12.1. Wprowadzenie. Ważniejsze dane epidemiologiczne 243 12.2. Podstawowe definicje 244 12.3. Czynniki wpływające na powstawanie zakażeń szpitalnych 246 12.4. Czynniki etiologiczne zakażeń szpitalnych 248 Bakterie – komensale i patogeny 248 Wirusy 249 Grzyby i parazyty 249 12.5. Mykobakterie 249 Zakażenia szpitalne wywołane prątkami gruźlicy 250 Zakażenie kropelkowe 251 Inne możliwe drogi zakażenia prątkami gruźlicy 252 Obowiązki pracodawcy wobec pracowników narażonych na ekspozycję prątków gruźlicy 255 12.6. Lokalizacja zakażenia szpitalnego 257 Zakażenia dróg moczowych 257 Zakażenie miejsca operowanego 257 Szpitalne zapalenie płuc 257 Szpitalna bakteriemia 259 Inne zakażenia szpitalne 259 12.7. Zapobieganie transmisji patogenów w środowisku szpitalnym 260 Standardowe środki ostrożności 261 Szczególne środki ostrożności w przypadku chorych zakażonych patogenami lekoopornymi 261 Oczyszczanie powietrza – obszary wysokiego ryzyka 262 12.8. Zapobieganie zakażeniom szpitalnym u chorych na raka 263 Piśmiennictwo 265 13. Organizacja i zadania zespołu kontroli zakażeń szpitalnych – Ewa Augustynowicz-Kopeć, Zofia Zwolska 269 13.1. Wstęp 269 13.2. Komitet kontroli zakażeń szpitalnych 269 13.3. Zespół kontroli zakażeń szpitalnych 270 13.4. Monitorowanie zakażeń szpitalnych 271 13.5. Zgłaszanie chorób zakaźnych i zakażeń 272 13.6. System rejestracji zakażeń szpitalnych 275 13.7. Metody monitorowania zakażeń szpitalnych 276 Piśmiennictwo 277 14. Aspekty prawne związane z zakażeniami szpitalnymi – Paweł Ratajczyk 279 Piśmiennictwo 291 Skorowidz 293