Prawo gamedevu

Zajmujesz się produkcją gier komputerowych, a do tego zarządzasz studiem gamedev jako wspólnik lub członek zarządu spółki zoo., a może dopiero planujesz założyć własne studio? Zastanawiasz się, od czego zacząć rozmowy z inwestorem lub jak z nim rozmawiać, by zapewnić sobie kreatywną wolność przy tworzeniu gry? Wahasz się, czy umieścić w grze prawdziwe marki samochodów? Chcesz tworzyć oryginalne key assety bez naruszania praw innych osób? A może martwisz się, by twoja nowa gra nie została sklonowana przez konkurencję? Dobrze trafiłeś, bo ta książka pomoże Ci poszerzyć wiedzę prawną i biznesową w obszarach związanych z prawem gamedevu. Na konkretnych przykładach ze świata gier, w formule pytań i odpowiedzi, dowiesz się, jakie kroki podjąć, aby się zabezpieczyć oraz jakich działań unikać, aby nie naruszać cudzych praw autorskich, znaków towarowych czy tajemnic przedsiębiorstwa.

Wstęp 13 CZĘŚĆ 1. Co musisz wiedzieć o IP, gdy robisz gry? 15 ROZDZIAŁ 1. Podstawy prawa autorskiego 17 [1-1] Czy gra komputerowa jest chroniona prawem? 17 [1-2] Jaka ustawa chroni własność intelektualną studia tworzącego gry komputerowe? 19 [1-3] Czy aby chronić grę jako utwór, należy dopełnić jakichś formalności? 19 [1-4] Co to są autorskie prawa majątkowe, autorskie prawa osobiste, prawa zależne? 19 [1-5] Kto jest autorem gry? 23 [1-6] Jakie prawa przysługują współtwórcom? 24 [1-7] Czy tytuł gry jest chroniony jako utwór? 25 [1-8] Kiedy wygasają prawa autorskie i co to jest domena publiczna? 25 [1-9] Czy poza prawem autorskim i prawami pokrewnymi są inne prawa, na które powinniśmy zwrócić uwagę? 26 [1-10] Czy istnieją inne rodzaje praw, które mogą posłużyć do ochrony IP studia? 27 ROZDZIAŁ 2. Różne oblicza cudzego IP, czyli o dozwolonym użytku, plagiatach i inspiracjach 29 [2-1] Czy są sytuacje, w których mogę legalnie wykorzystać cudzą twórczość w mojej grze? 29 [2-2] Dlaczego dozwolony użytek nie dotyczy programów komputerowych? 30 [2-3] Jak skorzystać z cudzych utworów na podstawie dozwolonego użytku osobistego? 30 [2-4] Co to jest dozwolony użytek publiczny i czy jest tym samym, co prawo cytatu? 31 [2-5] Jak poprawnie korzystać z prawa cytatu? 32 [2-6] Czym jest parodia, a czym pastisz? Jak parodiować, aby uniknąć sporów sądowych? 33 [2-7] Chcę stworzyć grę opartą na karykaturze znanego aktora. Czy muszę pytać go o zgodę? 35 [2-8] Czy mogę wykorzystać swój materiał (np. kod, ilustracje) ponownie, w innej grze? 35 [2-9] Czym jest plagiat i jak to możliwe, że na rynku gier istnieje tyle klonów? 36 [2-10] Co to jest twórczość równoległa? Czy może stanowić obronę przed zarzutem plagiatu? 37 [2-11] Czyli za każdym razem, kiedy inspiruję się cudzą grą, powinienem prosić jej twórców o zgodę na sprzedaż mojej? 38 ROZDZIAŁ 3. Od gier do gadżetów, czyli jak dobrze ogarnąć merchandising 39 [3-1] Nasza gra ma niedługo pojawić się na rynku i mamy kilku znajomych, którzy mogliby zająć się produkcją gadżetów z gry. Czy trzeba podpisać jakąś umowę? 39 [3-2] Chcemy podpisać umowę na produkcję gadżetów z firmą z zagranicy, ale trochę boimy się o to, jak będą wyglądać ich produkty. Jak możemy się zabezpieczyć? 42 [3-3] Tworzę właśnie sequel gry, która zyskała dużą popularność. Planuję sprzedaż merchu, która powinna ruszyć wraz z wydaniem gry. Produkcję trzeba więc rozpocząć jak najszybciej. Z drugiej strony boję się udostępniać obcej firmie informacji o sequelu. Jak z tego wybrnąć? 43 CZĘŚĆ 2. O umowach i przenoszeniu wybranych praw własności intelektualnej 45 ROZDZIAŁ 4. O formie i o zawarciu umowy 47 [4-1] Dlaczego warto zawierać umowy na piśmie? 47 [4-2] Czy warto zawierać umowę, skoro już od dawna współpracuję ze swoim kontrahentem? 49 [4-3] Czym jest forma pisemna i dlaczego jest to ważne w umowach z klauzulami autorskimi? 49 ROZDZIAŁ 5. Podstawy obrotu prawami autorskimi 53 [5-1] Jak mogę pozyskać prawa do korzystania z utworu? 53 [5-2] Na co powinienem zwrócić szczególną uwagę, zawierając umowy dotyczące majątkowych praw autorskich? 54 [5-3] Co to jest licencja? 55 [5-4] Jakie są rodzaje licencji? 56 [5-5] Co powinno zwrócić szczególną uwagę przy nabywaniu praw od twórcy? 56 [5-6] Czy za przeniesienie praw lub udzielenie licencji należy się wynagrodzenie? 57 [5-7] O co powinienem zadbać w umowach z członkami zespołu, jeśli chcę stworzyć serię gier? 59 ROZDZIAŁ 6. Utwory pracownicze 63 [6-1] Co to jest utwór pracowniczy? 63 [6-2] Co z programami komputerowymi stworzonymi przez pracowników? 65 ROZDZIAŁ 7. Na co zwracać uwagę w umowach? 67 [7-1] Czym jest swoboda umów i dlaczego jest ważna w gamedevie? 67 [7-2] Jak i po co sprawdzać, z kim zawieramy umowę oraz czy osoby, z którymi rozmawiamy, są upoważnione do reprezentowania naszego kontrahenta? 69 [7-3] Jak szczegółowe powinny być umowy, które studio zawiera na współpracę przy produkcji gry? 73 [7-4] Jakiego rodzaju umowy i o jakiej treści powinna zawrzeć spółka z programistami, którzy pracują nad grą? 77 [7-5] Na co zwracać uwagę w umowach jako studio w kontekście ponownego wykorzystania IP? 80 [7-6] Na co zwracać uwagę w umowach jako dev w kontekście ponownego wykorzystania IP? 81 [7-7] Co w umowie oznacza klauzula: „all the works will be considered as works made for hire”? 82 [7-8] Jak powinna wyglądać klauzula autorska w umowie? Punkt widzenia studia vs punkt widzenia gamedeva 84 [7-9] Jak prawidłowo zabezpieczyć się karą umowną? 85 ROZDZIAŁ 8. Jak pozyskać dla studia prawa do gry? 89 [8-1] Chcę wydać grę, ale nie mam jeszcze pieniędzy, by kupić do niej prawa. Czy da się „zaklepać” je na przyszłość? 89 [8-2] Jak długo można gromadzić pieniądze na zakup praw do gry? 90 [8-3] Czy prawa z umowy opcji można przenieść? 91 [8-4] Jak wnieść grę do spółki – aport czy sprzedaż, a może licencja? 91 CZĘŚĆ 3. Wykorzystywanie cudzego IP i wizerunku osób w grach 97 ROZDZIAŁ 9. Regulaminy w grach 99 [9-1] Wydajemy grę i zastanawiamy się, czy musimy tworzyć jakiś regulamin 99 [9-2] Co musi się znaleźć w regulaminie? 99 [9-3] Dlaczego niektóre zdania w regulaminach są pisane w całości wielkimi literami? 100 ROZDZIAŁ 10. Utwory z baz stockowych 101 [10-1] Chciałbym wykorzystać grafikę pobraną z bazy stockowej, ale nie jestem pewny, czy będę mógł ją przerobić i co w ogóle mogę z nią zrobić 101 [10-2] Jak długo mogę korzystać z utworu stockowego? Gdzie mam się tego dowiedzieć? 104 [10-3] Bardzo chciałbym wykorzystać przy promocji zdjęcie gracza, które znalazłem na stocku. Czy wystarczy mi do tego wykupiona licencja? 105 [10-4] Znalazłem grafikę, którą chciałbym wykorzystać w grze, ale na stronie nie ma żadnego regulaminu. Jak mogę to załatwić? 106 [10-5] Co się stanie, jeśli wykorzystam coś, co ściągnąłem z bazy, a okaże się, że to plagiat? 106 [10-6] Czy mogę gdzieś sprawdzić oryginalność utworów oferowanych na platformach z utworami stockowymi? 108 ROZDZIAŁ 11. Utwory na licencji Creative Commons lub otwartej 109 [11-1] Co powinienem wiedzieć o programach i utworach na licencjach otwartych, zanim umieszczę je w grze? 109 [11-2] Czym różnią się wersje licencji CC i którą z nich wybrać? 112 [11-3] Na co uważać w praktyce przy korzystaniu z licencji CC? 112 [11-4] Dlaczego wydawcy często nie godzą się na wykorzystywanie utworów na licencji typu copyleft i share alike? 114 ROZDZIAŁ 12. „Most epic crossover ever”, czyli elementy innych dóbr kultury (i komercji) w twojej grze 119 [12-1] Chcę stworzyć grę opartą na postaci Geralta z Rivii. Czy mogę umieścić go we własnym uniwersum? 119 [12-2] Imię postaci, którą chciałbym wykorzystać w grze, zostało zarejestrowane jako znak towarowy. Jak użyć je legalnie? 120 [12-3] Co, jeśli mój bohater umie manipulować czasem niczym Doktor Strange, ale poza tym to zupełnie inaczej napisana postać? 121 [12-4] Chcę umieścić kilka cut-scenek na tle europejskich zabytków. Czy mogę użyć w tym celu Koloseum albo wieży Eiff la? 122 [12-5] Z czym wiąże się wykorzystanie fikcyjnego miejsca z innej gry lub filmu w mojej rozgrywce? 125 [12-6] Czy bez licencji mogę użyć w mojej grze znanych produktów, np. marki samochodów? 126 ROZDZIAŁ 13. Wykorzystanie wizerunku prawdziwych osób w grze 129 [13-1] Czy mogę wykorzystać wizerunek prawdziwych osób w grze? 129 [13-2] Czy można cofnąć zgodę na wykorzystanie wizerunku? 131 [13-3] O czym powinienem pamiętać, zawierając umowę na wykorzystanie wizerunku? 132 [13-4] Stworzyłem grę i wykorzystuję w niej pewne postacie z popkultury. Czy mogę to robić, czy raczej powinienem coś zmienić, aby móc ją sprzedawać? 134 ROZDZIAŁ 14. Treści tworzone przez fanów 137 [14-1] Czy udostępnianie użytkownikom narzędzi do modowania jest bezpieczne? 137 [14-2] Nasi użytkownicy tworzą świetne materiały. Jak wykorzystać ich mody w naszej grze? 140 CZĘŚĆ 4. Jak zorganizować biznes w gamedevie? 141 ROZDZIAŁ 15. Jaką formę prowadzenia działalności wybrać dla studia gamedev? 143 [15-1] Czy twórcy pracującemu dotychczas w branży gamedev na etacie łatwiej będzie rozpocząć prowadzenie własnego biznesu od jednoosobowej działalności gospodarczej, czy może od razu powinien założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością? 143 [15-2] Jakie są różnice przy prowadzeniu biznesu w formie spółki z o.o. a JDG? 144 [15-3] Czym różni się prosta spółka akcyjna od spółki z o.o.? O co w niej chodzi i dlaczego jest tak zachwalana w środowisku start-upowym? 148 ROZDZIAŁ 16. Studio gamedev w formie jednoosobowej działalności gospodarczej 157 [16-1] Jakie są zalety i wady JDG? 157 [16-2] Jak krok po kroku założyć jednoosobową działalność gospodarczą? 158 ROZDZIAŁ 17. Studio gamedev w formie spółki z o.o. 161 [17-1] Rozważam prowadzenie studia w formie spółki z o.o. Co powinienem wiedzieć o tej spółce? Jak mogę ją założyć? 161 [17-2] Czy wystarczy mi funkcja członka zarządu w mojej spółce z o.o.? Na co zwracać uwagę przy formalnościach związanych z podziałem ról i ustalaniem zasad współpracy w spółce? 165 [17-3] Jeśli nie dywidenda, to co? Na jakiej podstawie mogę otrzymywać pieniądze ze spółki z o.o.? 168 [17-4] Czy mogę założyć spółkę z o.o. sam, czy lepiej mieć wspólników? 170 [17-5] Co się stanie, jeśli pokłócimy się z moimi wspólnikami w spółce z o.o.? Czy można jakoś zabezpieczyć się przed negatywnymi konsekwencjami? 170 ROZDZIAŁ 18. Gdy zapraszamy inwestora 173 [18-1] Co zrobić, jeśli nie mam pieniędzy na założenie spółki z o.o. i na rozwój gry? Czy to bezpieczne, aby większościowym udziałowcem był inwestor, który chce wyłożyć pieniądze na rozwój mojej gry w zamian za odpowiedni pakiet udziałów w spółce? 173 [18-2] O co zadbać przed zaproszeniem inwestora do naszej spółki? 174 [18-3] Jak przygotować się do podpisania umowy inwestycyjnej zaproponowanej przez prawników inwestora? Na co zwrócić uwagę i co robić, aby zabezpieczyć interesy założycieli? 177 CZĘŚĆ 5. Ochrona własności intelektualnej studia 183 ROZDZIAŁ 19. Znaki towarowe 185 [19-1] Co może być znakiem towarowym? 185 [19-2] Co daje rejestracja znaku towarowego? 186 [19-3] Rozważam rejestrację znaku towarowego, aby chronić moją grę. Co konkretnie mogę zarejestrować? Co to jest zdolność odróżniająca? 188 [19-4] O co chodzi z tymi klasami nicejskimi? 190 [19-5] Czy ochrona mojego znaku towarowego jest nieograniczona terytorialnie? 191 [19-6] Czym różni się znaczek ™ od ®? 191 [19-7] Ile kosztuje zgłoszenie znaku towarowego? 192 ROZDZIAŁ 20. Ochrona przewagi konkurencyjnej studia gamedev 195 [20-1] Know-how przedsiębiorcy – czym jest i jak go chronić? Czy brak zakazu konkurencji w umowach z zespołem oznacza, że spółka nie chroni swojego know-how? 195 [20-2] Co robić, gdy headhunter podkrada kluczowego pracownika? Czy można powstrzymać jego odejście do konkurencji? 198 [20-3] Co robić, gdy ze spółki wyciekną informacje poufne na skutek nieuczciwego działania odchodzącego pracownika? 200 ROZDZIAŁ 21. Zakaz konkurencji – czym jest i jak go egzekwować? 205 [21-1] Umowa o zakazie konkurencji – czym jest i co daje jej podpisanie z najlepszymi członkami zespołu? 205 [21-2] Jak działa zakaz konkurencji u pracownika pozostającego w stosunku pracy? 206 [21-3] Jakie mogą być konsekwencje prawne naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji w trakcie stosunku pracy? 208 [21-4] Jak działa zakaz konkurencji u pracownika po ustaniu stosunku pracy? 209 [21-5] Jak działa zakaz konkurencji przy współpracy typu B2B? 211 CZĘŚĆ 6. Spory, sądy i prawnicy 215 ROZDZIAŁ 22. Roszczenia i typowe problemy 217 [22-1] Co mogę zrobić, jeśli ktoś naruszy moje prawa autorskie? 217 [22-2] Kupiłem prawa do muzyki do gry, ale zgłosiło się do mnie inne studio, twierdząc, że ukradłem ich soundtrack. Co robić? 222 [22-3] Zawarłem umowę z devem na wykonanie sporej ilości materiału do nowej gry. Wiem, że posiłkuje się on kilkoma podwykonawcami, ale nie jestem pewien, czy będę miał prawa do efektów ich pracy 222 [22-4] Mamy w umowie postanowienie, że dev może zatrudnić do pomocy podwykonawców. Nie przewidziałem, że oni też muszą przenieść prawa autorskie na mnie. Czy mogę to jakoś naprawić? 223 ROZDZIAŁ 23. Sądy 225 [23-1] Po co w umowie wybierać prawo właściwe oraz sąd, który będzie rozstrzygał sprawy dotyczące naszej współpracy? 225 [23-2] Co w praktyce oznacza zapis w umowie ze zleceniodawcą: „Niniejsza Umowa podlega jurysdykcji kalifornijskiego sądu oraz prawu Stanu Kalifornia w Stanach Zjednoczonych i musi być zgodnie z nim interpretowana”? 227 [23-3] Czy polskie sądy znają się na prawie gier komputerowych? 232 ROZDZIAŁ 24. Po co ci prawnik? 235 [24-1] Jak poznać, że prawnik, do którego się zgłosiłem, jest dobry? Jak ustalić z nim warunki współpracy? 235 [24-2] Czym jest IP clearance i czy jest potrzebne mojej grze? 236 [24-3] Na ile w toku negocjacji umowy z zagranicznym partnerem może mi pomóc polski prawnik? 237 [24-4] Kiedy i z czym zgłosić się do prawnika? 238 Akty prawne 241