Monografia poświęcona jest problematyce odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego za szkodę klimatyczną. Zagadnienie to jest przedmiotem pogłębionej dyskusji we współczesnej europejskiej nauce prawa prywatnego, w szczególności prawa deliktowego. Autor omawia m.in. konstrukcję odpowiedzialności cywilnej umożliwiają dochodzenie roszczeń za szkody wynikające z działań sprzecznych z prawem, a także bada możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie kodeksu cywilnego, w tym odpowiedzialność państwa i propozycje nowych modeli odpowiedzialności. Ponadto analizuje roszczenia odszkodowawcze i prewencyjne na podstawie art. 323 p.o.ś. i wskazuje przesłanki odpowiedzialności oraz mechanizmy zapobiegania szkodom. Autor odpowiada na następujące pytania: • Jakie aspekty prawa deliktowego w Polsce ograniczają skuteczność dochodzenia roszczeń za szkody klimatyczne? • Jak polskie sądy interpretują i stosują prawo deliktowe w sprawach najbardziej zbliżonych do szkód klimatycznych? • Czy oraz jakie zmiany legislacyjne w prawie deliktowym są potrzebne, aby zwiększyć skuteczność dochodzenia roszczeń za szkody klimatyczne w Polsce? • W jaki sposób powinny być kształtowane zasady odpowiedzialności za szkodę klimatyczną, biorąc pod uwagę wielość podmiotów odpowiedzialnych za zmiany klimatyczne? Publikacja przeznaczona jest dla praktyków zajmujących się prawem ochrony środowiska m.in: sędziów, prokuratorów, adwokatów, radców prawnych. Może także zainteresować legislatorów oraz pracowników administracji publicznej.

Spis treści „Odpowiedzialność odszkodowawcza ex delicto za szkodę klimatyczną” Zawartość Nr strony     Wykaz skrótów 11     Wprowadzenie 13     Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 21 1. Pojęcia klimatu i zmian klimatu 21 2. Pojęcie szkody klimatycznej 29 2.1. Szkoda w rozumieniu Kodeksu cywilnego 29 2.2. Definicja szkody klimatycznej 34 3. Konstytucyjne podstawy odpowiedzialności za zmiany klimatu 41 4. Międzynarodowe podstawy ochrony klimatu 48 4.1. Ewolucja międzynarodowego prawa ochrony klimatu 49 4.2. Międzynarodowe akty odnoszące się do cywilnoprawnej odpowiedzialności za szkody w środowisku 58 5. Unijne podstawy ochrony klimatu 61 5.1. Europejski Zielony Ład 62 5.2. Gotowi na 55 64 6. Wybrane zagraniczne postępowania sądowe w zakresie zmian klimatu oparte o prawo deliktów 66 6.1. Kivalina przeciwko ExxonMobil 67 6.2. Milieudefensie i in. przeciwko Royal Dutch Shell plc. 69 6.3. Lliuya przeciwko RWE 73 7. Podsumowanie 77     Rozdział II Prawo deliktowe jako narzędzie kompensacji szkody klimatycznej 79 1. Kompensacja szkody klimatycznej z perspektywy funkcji odpowiedzialności odszkodowawczej 80 2. Kompensacja szkody klimatycznej z perspektywy teorii prawa deliktów 85 3. Wpływ aksjologii prawa ochrony klimatu na prawo deliktowe 94 4. Reżimy odpowiedzialności odszkodowawczej 99 5. Zasady odpowiedzialności odszkodowawczej 100 5.1. Zasada winy 101 5.2. Zasada ryzyka 105 5.3. Zasada słuszności oraz odpowiedzialność absolutna 106 5.4. Zasada neminem laedere 109 6. Problematyka miejsca wystąpienia szkody 112 7. Podsumowanie 119     Rozdział III Odpowiedzialność odszkodowawcza za szkodę klimatyczną na podstawie Kodeksu cywilnego 121 1. Odpowiedzialność państwa za szkodę klimatyczną 122 1.1. Przykłady spraw przeciwko państwom 123 1.2. Odpowiedzialność państwa za wykonywanie władzy publicznej 133 1.2.1. Odpowiedzialność odszkodowawcza za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej 138 1.2.2. Odpowiedzialność odszkodowawcza za legalne działania lub zaniechania władzy publicznej 147 1.3. Ochrona środowiska i klimatu a dobra osobiste – zarys problemu 157 2. Odpowiedzialność za szkodę klimatyczną na podstawie art. 435 k.c. 164 3. Model odpowiedzialności za szkodę klimatyczną 176 3.1. Odpowiedzialność solidarna za szkodę klimatyczną 178 3.2. Odpowiedzialność proporcjonalna za szkodę klimatyczną 184 3.3. Fundusz Kompensacyjny Szkód Klimatycznych jako odpowiedź na szkody klimatyczne 193 4. Podsumowanie 200     Rozdział IV Odpowiedzialność odszkodowawcza za szkodę klimatyczną na podstawie prawa ochrony środowiska 203 1. Roszczenie o naprawienie szkody na podstawie art. 323 p.o.ś 203 2. Problematyka przesłanki bezprawności 213 3. Legitymacja czynna i pojęcie środowiska jako dobra wspólnego 225 4. Roszczenie prewencyjne – wzmianka 232 5. Podsumowanie 235     Rozdział V Problematyka związku przyczynowego w odpowiedzialności deliktowej za szkody klimatyczne 237 1. Cywilnoprawne pojęcie związku przyczynowego 238 2. Badanie związku przyczynowego 239 3. Przyczynowość zaniechania 242 4. Wielość przyczyn 244 4.1. Przyczynowość alternatywna 248 4.2. Przyczynowość konkurencyjna 251 4.3. Przyczynowość kumulatywna 251 4.4. Przyczynowość hipotetyczna 252 5. Związek przyczynowy w procesach klimatycznych 254 5.1. Problematyka określenia typu związku przyczynowego 255 5.2. Dowodzenie związku przyczynowego w procesach klimatycznych 262 5.2.1. Obniżenie standardu dowodowego oraz domniemanie faktyczne związku przyczynowego na przykładzie spraw lekarskich 274 5.2.2. Odwrócenie ciężaru dowodu 282 6. Podsumowanie 287     Zakończenie 289     Bibliografia 295     Akty normatywne 313     Orzecznictwo 317