Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-27. Komentarz

Komentarz omawia zagadnienia związane z procedurą wyboru projektów do wsparcia z funduszy unijnych, ich realizacją, kontrolą i rozliczaniem w perspektywie finansowej 2021–2027. Analizie poddano przepisy ustawy, w kontekście aktów prawnych składających się na system źródeł prawa polskiego i unijnego w zakresie dystrybucji funduszy unijnych, orzecznictwo sądów, poglądy doktryny oraz doświadczenia instytucji zaangażowanych we wdrażanie funduszy unijnych. Autorzy przedstawiają wiele rozwiązań pomocnych w trakcie kontroli administracyjnej i sądowo-administracyjnej wyników postępowań związanych z wyborem projektów oraz ich realizacji. Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 uwzględnia niezbędne regulacje pozwalające na stworzenie odpowiedniego systemu oceny, na podstawie której dochodzi do wyboru projektów. Z punktu widzenia ochrony praw i obowiązków podmiotów zainteresowanych wsparciem z funduszy unijnych istotne jest, że normuje ona również zasady kontroli postępowań administracyjnych związanych z odmową przyznania dotacji unijnych. Kontrola ta odbywa się zarówno na poziomie instytucji uczestniczących w systemie wdrażania, jak i przez niezawisłe sądy administracyjne. Książka jest przeznaczona dla adwokatów, radców prawnych, sędziów oraz pracowników ministerstw zaangażowanych we wdrażanie i wykorzystanie funduszy unijnych, samorządów województw i jednostek im podległych, gmin i powiatów jako beneficjentów dotacji unijnych, a także urzędów kontroli skarbowej, Najwyższej Izby Kontroli, Centralnego Biura Antykorupcyjnego. Zainteresuje przedsiębiorców, jak również przedstawicieli nauki oraz studentów prawa i administracji.

Wykaz skrótów 13 Wstęp 23 Wprowadzenie 25 Ustawa o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027 (Dz.U. poz. 1079) 39 Rozdział 1. Przepisy ogólne 41 Art. 1. [Przedmiot regulacji; wyłączenia przedmiotowe] 41 Art. 2. [Definicje] 48 Art. 3. [Zadania ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego] 93 Rozdział 2. Koordynacja realizacji programów 95 Art. 4. [Minister odpowiedzialny za koordynację realizacji programów; zakres koordynacji] 95 Art. 5. [Wytyczne ministra] 102 Rozdział 3. System realizacji programu 107 Art. 6. [Elementy i podstawy systemu realizacji programu] 107 Art. 7. [Podanie do publicznej wiadomości opisu priorytetów programu oraz jego zmian] 120 Rozdział 4. System instytucjonalny 123 Art. 8. [Podmioty będące instytucjami zarządzającymi; zadania instytucji zarządzającej] 123 Art. 9. [Powierzanie zadań instytucji pośredniczącej oraz instytucji wdrażającej; zlecanie usług innym podmiotom] 129 Art. 10. [Powierzanie zadań instytucji pośredniczącej Interreg] 137 Art. 11. [Postępowanie w razie uchybień w realizacji powierzonych zadań] 138 Art. 12. [Koordynator programów Interreg] 142 Art. 13. [Instytucja audytowa] 144 Art. 14. [Rzecznik Funduszy Europejskich] 149 Rozdział 5. Komitet monitorujący 159 Art. 15. [Monitorowanie realizacji programu] 159 Art. 16. [Powołanie komitetu monitorującego] 160 Art. 17. [Podmioty zapraszane do składu komitetu monitorującego] 161 Art. 18. [Wybór instytucji pozarządowych zapraszanych do składu komitetu monitorującego] 164 Art. 19. [Zadania komitetu monitorującego] 169 Art. 20. [Wyłączenie stosowania przepisów do programów Interreg] 171 Rozdział 6. Przepływy finansowe i system rozliczeń 172 Art. 21. [Wyliczenie wkładu unijnego] 172 Art. 22. [Przekazanie instytucji zarządzającej wyników audytów; zestawienia wydatków] 176 Art. 23. [Wysokość udziału środków współfinansowania krajowego z budżetu państwa w wydatkach kwalifikowalnych projektu] 178 Rozdział 7. Kontrola i nieprawidłowości 184 Art. 24. [Zakres kontroli i audytów] 184 Art. 25. [Kontrole i audyty u beneficjentów i wnioskodawców; miejsce kontroli; obowiązki beneficjenta i innych podmiotów; oględziny] 196 Art. 26. [Stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości; nałożenie korekty finansowej] 207 Art. 27. [Informacja pokontrolna] 228 Rozdział 8. Monitorowanie postępu finansowego i rzeczowego 237 Art. 28. [Podstawy monitorowania i oceny postępu rzeczowego programu] 237 Art. 29. [Składanie przez beneficjenta dokumentów za pośrednictwem systemu teleinformatycznego] 249 Rozdział 9. Pomoc publiczna 256 Art. 30. [Szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy] 256 Rozdział 10. Instrumenty finansowe 275 Art. 31. [Wkład finansowy zapewniany przez instytucję zarządzającą] 275 Art. 32. [Ponowne wykorzystanie środków finansowych] 282 Rozdział 11. Wsparcie warunkowe 288 Art. 33. [Dotacje warunkowe] 288 Rozdział 12. Szczególne instrumenty realizacji programów 295 Art. 34. [Zintegrowane Inwestycje Terytorialne] 295 Art. 35. [Rozwój lokalny kierowany przez społeczność] 317 Art. 36. [Inne instrumenty terytorialne] 322 Art. 37. [Wyłączenie stosowania przepisów do programów Interreg] 328 Rozdział 13. Projekty 330 Art. 38. [Osiąganie celów programu] 330 Art. 39. [Projekt partnerski] 331 Art. 40. [Projekt hybrydowy] 344 Art. 41. [Projekt grantowy] 349 Rozdział 14. Wybór projektów 362 Art. 42. [Warunek objęcia projektu dofinansowaniem] 362 Art. 43. [Przesłanki wyboru projektu do dofinansowania] 363 Art. 44. [Sposoby wyboru projektów do dofinansowania] 375 Art. 45. [Reguły przeprowadzenia postępowania w zakresie wyboru projektów do dofinansowania] 379 Art. 46. [Informacje wymagane od wnioskodawców] 403 Art. 47. [Zaświadczenia, dokumenty i oświadczenia wymagane w toku postępowania] 405 Art. 48. [Zasady udostępniania dokumentów i informacji przedstawianych przez wnioskodawców albo wytworzonych lub przygotowanych przez instytucje] 408 Art. 49. [Harmonogram naborów] 411 Art. 50. [Nabór wniosków o dofinansowanie projektu] 416 Art. 51. [Regulamin wyboru projektów] 418 Art. 52. [Składanie wniosków o dofinansowanie projektu] 439 Art. 53. [Komisja oceny projektów] 441 Art. 54. [Dokonanie oceny projektów] 445 Art. 55. [Uzupełnienie lub poprawienie wniosku o dofinansowanie projektu] 447 Art. 56. [Przedstawienie i zatwierdzenie wyników oceny projektów] 457 Art. 57. [Publikacja informacji o projektach wybranych do dofinansowania oraz o projektach z oceną negatywną] 477 Art. 58. [Unieważnienie postępowania w zakresie wyboru projektów do dofinansowania] 482 Art. 59. [Ograniczenie stosowania przepisów k.p.a.] 491 Art. 60. [Wyłączenie stosowania przepisów do programów Interreg oraz do wyboru podmiotów wdrażających instrument finansowy] 496 Rozdział 15. Umowa o dofinansowanie projektu i decyzja o dofinansowaniu projektu 498 Art. 61. [Zawarcie umowy o dofinansowanie projektu lub podjęcie decyzji o dofinansowaniu projektu] 498 Art. 62. [Zmiana projektu objętego dofinansowaniem] 506 Rozdział 16. Procedura odwoławcza 510 Art. 63. [Prawo wniesienia protestu] 510 Art. 64. [Termin wniesienia i elementy protestu; uzupełnienie protestu] 527 Art. 65. [Wycofanie protestu] 545 Art. 66. [Instytucja rozpatrująca protest] 548 Art. 67. [Weryfikacja wyników oceny projektu] 554 Art. 68. [Termin weryfikacji prawidłowości oceny projektu] 558 Art. 69. [Poinformowanie wnioskodawcy o wyniku rozpatrzenia protestu; uwzględnienie protestu] 564 Art. 70. [Pozostawienie protestu bez rozpatrzenia] 573 Art. 71. [Osoby wyłączone z udziału w rozpatrywaniu protestu, weryfikacji i ponownej ocenie projektu] 588 Art. 72. [Ograniczenie stosowania przepisów k.p.a.; podpisywanie dokumentów w postępowaniu odwoławczym] 592 Art. 73. [Skarga do sądu administracyjnego] 600 Art. 74. [Skarga kasacyjna do NSA] 646 Art. 75. [Brak negatywnych konsekwencji błędnego pouczenia lub braku pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego] 658 Art. 76. [Przepisy stosowane do postępowania przed sądami administracyjnymi] 663 Art. 77. [Procedura odwoławcza a wyczerpanie kwoty przeznaczonej na dofinansowanie projektów] 671 Art. 78. [Procedura odwoławcza a zawieranie umów o dofinansowanie w zakresie projektów wybranych do dofinansowania] 686 Art. 79. [Wyłączenie stosowania przepisów do programów Interreg] 689 Rozdział 17. Eksperci 690 Art. 80. [Zadania eksperta; wymóg wpisu do wykazu ekspertów] 690 Art. 81. [Wykaz ekspertów] 694 Art. 82. [Wykreślenie z wykazu ekspertów] 696 Art. 83. [Umowa z ekspertem] 696 Art. 84. [Zamieszczenie informacji o umowach z ekspertami w rejestrze umów zawartych przez jednostki sektora finansów publicznych] 698 Art. 85. [Wyłączenie eksperta z udziału w wykonywaniu zadań instytucji] 699 Art. 86. [Wyłączenie stosowania przepisów do programów Interreg] 701 Rozdział 18. Przetwarzanie danych osobowych i dostęp do rejestrów 702 Art. 87. [Zasady przetwarzania danych osobowych] 702 Art. 88. [Administratorzy danych osobowych] 707 Art. 89. [Dostęp do danych osobowych] 711 Art. 90. [Gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie danych osobowych przy pomocy systemów teleinformatycznych] 713 Art. 91. [Okres przechowywania danych osobowych] 714 Art. 92. [Dostęp do informacji gromadzonych w rejestrach] 716 Art. 93. [Udzielanie dostępu do informacji gromadzonych w rejestrach w celu weryfikacji statusu przedsiębiorstwa] 719 Rozdział 19. Zmiany w przepisach 721 Art. 94. [Zmiany w ustawie o samorządzie gminnym] 736 Art. 95. [Zmiany w ustawie o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej] 738 Art. 96. [Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych] 738 Art. 97. [Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych] 739 Art. 98. [Zmiany w ustawie o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym] 740 Art. 99. [Zmiany w ustawie o poręczeniach i gwarancjach udzielanych przez Skarb Państwa oraz niektóre osoby prawne] 741 Art. 100. [Zmiany w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych] 741 Art. 101. [Zmiany w ustawie o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości] 744 Art. 102. [Zmiany w ustawie o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych] 748 Art. 103. [Zmiany w ustawie – Prawo ochrony środowiska] 748 Art. 104. [Zmiany w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie] 749 Art. 105. [Zmiany w ustawie o pomocy społecznej] 750 Art. 106. [Zmiany w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy] 758 Art. 107. [Zmiany w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych] 769 Art. 108. [Zmiany w ustawie o zasadach prowadzenia polityki rozwoju] 769 Art. 109. [Zmiany w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy] 809 Art. 110. [Zmiany w ustawie o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa] 810 Art. 111. [Zmiany w ustawie o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej] 810 Art. 112. [Zmiany w ustawie o partnerstwie publiczno‑prywatnym] 810 Art. 113. [Zmiany w ustawie o finansach publicznych] 811 Art. 114. [Zmiany w ustawie o Narodowym Centrum Nauki] 823 Art. 115. [Zmiany w ustawie o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju] 823 Art. 116. [Zmiany w ustawie o działalności leczniczej] 825 Art. 117. [Zmiany w ustawie o Agencji Mienia Wojskowego] 825 Art. 118. [Zmiany w ustawie o Krajowej Administracji Skarbowej] 826 Art. 119. [Zmiany w ustawie – Prawo oświatowe] 831 Art. 120. [Zmiany w ustawie o Krajowym Ośrodku Wsparcia Rolnictwa] 832 Art. 121. [Zmiany w ustawie o wykonywaniu zadań z zakresu promocji polskiej gospodarki przez Polską Agencję Inwestycji i Handlu Spółka Akcyjna] 832 Art. 122. [Zmiany w ustawie – Prawo wodne] 833 Art. 123. [Zmiany w ustawie o Centralnym Porcie Komunikacyjnym] 834 Art. 124. [Zmiany w ustawie – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce] 834 Art. 125. [Zmiany w ustawie o pracowniczych planach kapitałowych] 835 Art. 126. [Zmiany w ustawie o systemie instytucji rozwoju] 842 Art. 127. [Zmiany w ustawie o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami] 848 Art. 128. [Zmiany w ustawie – Prawo zamówień publicznych] 849 Art. 129. [Zmiany w ustawie o szczególnych rozwiązaniach wspierających realizację programów operacyjnych w związku z wystąpieniem COVID-19] 849 Art. 130. [Zmiany w ustawie o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw] 850 Rozdział 20. Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy 851 Art. 131. [Wpisanie kandydata na eksperta] 851 Art. 132. [Wyłączenie stosowania przepisów do projektów rozpoczętych przed dniem wejścia w życie ustawy] 852 Art. 133. [Odpowiednie stosowanie przepisów do wniosków o wpis do rejestru] 852 Art. 134. [Zachowanie ważności przeprowadzonych przed dniem wejścia w życie ustawy czynności i działań] 852 Art. 135. [Projekt Programu dotyczącego zwalczania deprywacji materialnej] 853 Art. 136. [Odpowiednie stosowanie przepisów do wniosków o udzielenie pożyczek] 853 Art. 137. [Projekt planu rozwojowego] 854 Art. 138. [Przedsięwzięcia stanowiące element inwestycji. Umowy i porozumienia o objęcie przedsięwzięć wsparciem ze środków planu rozwojowego] 855 Art. 139. [Udzielanie pomocy w ramach projektów dotyczących wniosków o przyznanie premii technologicznej] 856 Art. 140. [Stosowanie przepisów do postępowań o odpowiedzialności osób trzecich] 857 Art. 141. [Stosowanie przepisów dotychczasowych do umów o dofinansowanie] 859 Art. 142. [Stosowanie dotychczasowych przepisów wykonawczych] 860 Art. 143. [Stosowanie przepisów do umów o zarządzanie i prowadzenie PPK] 861 Art. 144. [Dostosowanie postanowień umowy] 862 Art. 145. [Plan finansowy Funduszu Rozwoju Regionalnego] 862 Art. 146. [Wejście w życie ustawy] 863 Bibliografia 865 Autorzy 907