Skuteczność instrumentów ochrony praw pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym w świetle badań empirycznych

Prawo karne procesowe przewiduje wiele instrumentów prawnych służących ochronie praw pokrzywdzonego w procesie karnym. Autorka, na podstawie szeroko zakrojonych badań empirycznych, stara się odpowiedzieć na pytanie: w jakim stopniu skuteczne są instrumenty przysługujące pokrzywdzonemu w postępowaniu przygotowawczym, czy skutecznie chronią one interesy poszkodowanego, czy polski proces karny jest zatem rzetelny, czy też niezbędna jest zmiana przepisów prawa lub tylko praktyki jego stosowania?

Wykaz skrótów i opis zastosowanych metod statystycznych 9 Wstęp 13 Rozdział I. Pojęcie pokrzywdzonego 19 1. Charakter prawny definicji ustawowej pokrzywdzonego 19 2. Pokrzywdzony a ofiara przestępstwa 35 3. Ewolucja definicji pokrzywdzonego w polskim procesie karnym 39 4. Pozycja pokrzywdzonego w procesie karnym 41 4.1. Pokrzywdzony jako strona procesu karnego 42 4.2. Pokrzywdzony jako źródło dowodowe 48 Rozdział II. Udział pokrzywdzonego w czynnościach związanych ze, wszczęciem postępowania przygotowawczego 57 1. Zawiadomienie o przestępstwie i jego skutki prawne 58 2. Uprawnienie do złożenia wniosku o ściganie 68 2.1. Charakter prawny wniosku o ściganie 69 2.2. Cofnięcie wniosku o ściganie i jego skutki 75 3. Uczestnictwo pokrzywdzonego w czynnościach sprawdzających (art. 307 k.p.k.) 80 4. Udział pokrzywdzonego w dochodzeniu w niezbędnym zakresie (art. 308 k.p.k.) 84 5. Uprawnienia pokrzywdzonego do zaskarżenia postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego (art. 306 § l k.p.k.) 91 6. Zażalenie na "bezczynność" organu procesowego (art. 306 § 3 k.p.k.) 101 Rozdział III. Uprawnienia pokrzywdzonego związane z udziałem w czynnościach postępowania przygotowawczego 105 1. Prawo do składania wniosków o dokonanie czynności w toku postępowania przygotowawczego (art. 315 k.p.k.) 112 2. Udział pokrzywdzonego w czynnościach niepowtarzalnych (art. 316 k.p.k.) 118 2.1. Pojęcie i istota czynności niepowtarzalnych 118 2.2. Prawo pokrzywdzonego do udziału w czynnościach niepowtarzalnych 120 2.3. Prawo żądania przesłuchania świadka przez sąd w przypadku niebezpieczeństwa niemożności przesłuchania świadka na rozprawie (art. 316 § 3 k.p.k.) 125 3. Udział pokrzywdzonego w innych niż niepowtarzalne czynnościach postępowania przygotowawczego (art. 317 i 318 k.p.k.) 126 4. Zakres udziału pokrzywdzonego w czynnościach dokonywanych w ramach dochodzenia prowadzonego w trybie art. 325h k.p.k. 129 5. Prawo do przeglądania akt oraz sporządzania odpisów protokołów czynności i dokumentów (art. 156 § 5 k.p.k. i art. 157 § 3 k.p.k.) 132 6. Wniosek pokrzywdzonego o przeprowadzenie mediacji (art. 23a § 1 k.p.k.) 137 7. Prawo do zaskarżania decyzji procesowych wydawanych w czasie trwania postępowania przygotowawczego 143 Rozdział IV. Uprawnienia pokrzywdzonego związane z dochodzeniem roszczeń cywilnoprawnych w procesie karnym 147 1. Prawo do złożenia powództwa cywilnego (art. 62 k.p.k.) 149 2. Prawo do żądania zabezpieczenia roszczeń majątkowych (art. 69 § 2 i 3 k.p.k.) 154 3. Prawo do złożenia wniosku o orzeczenie obowiązku naprawienia szkody tytułem środka karnego (art. 46 k.k.) 157 Rozdział V. Uprawnienia pokrzywdzonego związane z zakończeniem postępowania przygotowawczego 163 1. Prawo do żądania uzupełnienia postępowania przygotowawczego (art. 321 § 5 k.p.k.) 164 2. Uprawnienie do zaskarżania decyzji kończących postępowanie przygotowawcze 169 2.1. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia (art. 306 § I k.p.k.) 169 2.2. Zażalenie na postanowienie o zawieszeniu postępowania przygotowawczego (art. 22 § 2 k.p.k.) 177 3. Prawo do zaskarżania decyzji w przedmiocie dowodów rzeczowych (art. 323 § 2 k.p.k.) 186 4. Prawo do złożenia subsydiarnego aktu oskarżenia (art. 55 § 1 i 330 § 2 k.p.k.) 191 5. Prawo żądania przekazania powództwa cywilnego sądowi cywilnemu (art. 69 § 4 k.p.k.) 200 6. Prawo do informacji o przesłaniu aktu oskarżenia do sądu (art. 334 § 2 k.p.k.) 202 Rozdział VI. Realizacja uprawnień pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym w świetle badań empirycznych 205 1. Cel, przedmiot i zakres badań 205 1.1. Pokrzywdzeni 211 1.1. l. Wiek i płeć pokrzywdzonych 211 1.1.2. Miejsce zamieszkania pokrzywdzonych 220 1.1.3. Wykształcenie pokrzywdzonych 220 1.1.4. Reprezentacja pokrzywdzonych małoletnich lub zmarłych 221 2. Formy aktywności pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym 223 2.1. Inicjowanie postępowania przygotowawczego 223 2.2. Udział pokrzywdzonego w postępowaniu sprawdzającym 225 2.3. Udział pokrzywdzonego w dochodzeniu w niezbędnym zakresie 228 2.4. Zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego 231 2.5. Zażalenie na postanowienie o umorzeniu śledztwa lub dochodzenia 232 2.6. Zażalenie na bezczynność organu procesowego 233 2.7. Wnioski o dokonanie czynności postępowania przygotowawczego 235 2.8. Wnioski o przeglądanie akt oraz sporządzanie odpisów protokołów czynności i dokumentów 237 2.9. Zażalenie na postanowienia wydawane w toku postępowania przygotowawczego oraz w przedmiocie dowodów rzeczowych 238 2.10. Dochodzenie roszczeń cywilnoprawnych 239 2.11. Udział pokrzywdzonego w czynnościach postępowania przygotowawczego 239 3. Ocena skuteczności instrumentów praw pokrzywdzonego w świetle opinii pokrzywdzonych 253 4. Wnioski z badań empirycznych 287 Wnioski końcowe i uwagi de lege terenda 291 Aneks nr I - wzór ankiety do badań aktowych 297 Aneks nr 2 - wzór ankiety do badań ankietowych 300 Bibliografia 309 Wykaz orzecznictwa 330 1. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego 330 2. Orzeczenia Sądu Najwyższego 330 3. Orzeczenia Sądów Apelacyjnych 333 Wykaz aktów prawnych 335 Wykaz tabel 337 Wykaz rycin 341