Prawo pracy. Przed egzaminem

Książka omawia zagadnienia z zakresu prawa pracy w przystępnej formie pytań i odpowiedzi, które najczęściej pojawiają się na egzaminach z tego przedmiotu. Jest to nowoczesny niezbędnik do nauki i powtórki materiału – czytelnik uczy się poprzez zadawanie pytań, formułowanie własnych odpowiedzi, a następnie ich weryfikację z tymi, które znajdują się w książce. Taka forma angażuje czytelnika, który aktywnie zdobywa i weryfikuje swoją wiedzę. Informacje uzyskane za pośrednictwem takiej nauki są lepiej zapamiętywane i utrwalane niż przez wielokrotne czytanie przepisów kodeksu. Opracowanie uwzględnia najnowsze zmiany kodeksu pracy dotyczące takich zagadnień, jak praca zdalna, kontrola trzeźwości pracowników oraz regulacje z zakresu tzw. work life balance. Publikacja w szczególności jest przeznaczona dla studentów i aplikantów. Będzie ona również pomocna pracownikom naukowym, którzy mogą ją wykorzystać jako materiały do ćwiczeń.

4 WYKAZ SKRÓTÓW 15 WSTĘP 17 Rozdział I Pojęcie, systematyka i zakres przedmiotowy prawa pracy 17 1. Definicja i systematyka prawa pracy 18 2. Zatrudnienie niepracownicze 19 Rozdział II Funkcje prawa pracy 21 Rozdział III Zasady prawa pracy 21 1. Zasada prawa do pracy 22 2. Zasada swobody nawiązania stosunku pracy i ustalania jego treści 23 3. Zasada poszanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika 23 4. Zasada równego traktowania i zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu 25 5. Zasada prawa do godziwego wynagrodzenia za pracę 26 6. Zasada prawa do wypoczynku 26 7. Zasada zapewnienia przez pracodawcę bezpiecznych i higienicznych warunków pracy 27 8. Zasada zaspokajania bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników 28 9. Zasada ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych 29 10. Zasada uprzywilejowania pracowników 31 11. Podstawowe zasady zbiorowego prawa pracy 33 Rozdział IV Równe traktowanie w zatrudnieniu 33 1. Pojęcie równego traktowania w zatrudnieniu 36 2. Formy dyskryminacji 38 3. Molestowanie i molestowanie seksualne 39 4. Uzasadnione różnicowanie 40 5. Skutki naruszenia równego traktowania w zatrudnieniu 41 6. Ciężar dowodu 43 Rozdział V Źródła prawa pracy 43 1. Pojęcie i hierarchia źródeł prawa pracy 43 2. Powszechne źródła prawa pracy 43 2.1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej 44 2.2. Ustawy 44 2.3. Rozporządzenia 45 3. Swoiste źródła prawa pracy 45 3.1. Układy zbiorowe pracy 45 3.1.1. Charakter prawny układów zbiorowych pracy 45 3.1.2. Zakres podmiotowy układów zbiorowych pracy 46 3.1.3. Zakres przedmiotowy układów zbiorowych pracy 46 3.1.4. Tryb zawierania układów zbiorowych pracy 47 3.1.5. Rejestracja układów zbiorowych pracy 48 3.1.6. Wejście w życie układów zbiorowych pracy 49 3.1.7. Przekształcenia układów zbiorowych pracy 49 3.1.8. Rozwiązanie układów zbiorowych pracy 49 3.1.9. Ponadzakładowe układy zbiorowe pracy 50 3.1.10. Zakładowe układy zbiorowe pracy 50 3.2. Porozumienia o stosowaniu układu zbiorowego pracy 51 3.3. Porozumienia w związku z przejściem zakładu pracy na nowego pracodawcę 52 3.4. Porozumienia o zawieszeniu przepisów prawa pracy 53 3.5. Porozumienia o stosowaniu mniej korzystnych warunków zatrudnienia 53 3.6. Porozumienia społeczne 54 4. Regulaminy 54 4.1. Regulamin wynagradzania 57 4.2. Regulamin pracy 60 4.3. Inne regulaminy 62 5. Statuty 62 6. Ponadnarodowe prawo pracy 62 6.1. Międzynarodowe prawo pracy 62 6.2. Prawo pracy Rady Europy 63 6.3. Unijne prawo pracy 65 Rozdział VI Stosunek pracy 65 1. Pojęcie i charakter stosunku pracy 68 2. Podmioty stosunku pracy 68 2.1. Pracownik 70 2.2. Pracodawca 73 Rozdział VII Umowa o pracę 73 1. Rodzaje umów o pracę 76 2. Forma umowy o pracę 77 3. Treść umowy o pracę 81 4. Telepraca 83 5. Praca zdalna 90 Rozdział VIII Przekształcenia zobowiązaniowego stosunku pracy 90 1. Porozumienie zmieniające 92 2. Wypowiedzenie warunków pracy i płacy 96 3. Zmiana stosunku pracy mocą jednostronnej czynności 96 3.1. Powierzenie pracownikowi innej pracy 100 3.2. Przeniesienie pracownika do innej pracy 102 Rozdział IX Ustanie stosunku pracy 102 1. Porozumienie stron 104 2. Powszechna ochrona trwałości stosunku pracy 109 3. Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy 119 4. Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem 124 5. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracodawcę 133 6. Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika 136 7. Skutki prawne wadliwego rozwiązania umowy o pracę 136 7.1. Skutki prawne wadliwego rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem 142 7.2. Skutki prawne wadliwego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę 147 7.3. Skutki prawne wadliwego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia dokonanego przez pracownika 148 8. Rozwiązanie umów o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników 151 9. Wygaśnięcie stosunku pracy 156 Rozdział X Przejście zakładu pracy na innego pracodawcę 160 Rozdział XI Zatrudnianie pracowników tymczasowych 161 1. Ograniczenia w zakresie pracy tymczasowej 161 1.1. Ograniczenia przedmiotowe 162 1.2. Ograniczenie czasu trwania pracy tymczasowej 163 1.3. Ograniczenia podmiotowe 164 2. Zawarcie i treść umowy o pracę tymczasową 167 3. Stosunek pracy tymczasowej 168 4. Ochrona pracownika tymczasowego przed dyskryminacją 170 5. Urlop wypoczynkowy pracownika tymczasowego 172 Rozdział XII Pozaumowne stosunki pracy 172 1. Powołanie 179 2. Wybór 182 3. Mianowanie 185 4. Spółdzielcza umowa o pracę 187 Rozdział XIII Obowiązki pracodawcy i pracownika 187 1. Obowiązki pracodawcy 187 1.1. Obowiązek prowadzenia dokumentacji pracowniczej 189 1.2. Obowiązek przeciwdziałania mobbingowi 194 1.3. Obowiązek wydania świadectwa pracy 197 1.4. Obowiązek ułatwiania podnoszenia kwalifikacji zawodowych 202 2. Obowiązki pracownika 202 2.1. Obowiązek sumiennego i starannego wykonywania pracy 203 2.2. Obowiązek stosowania się do poleceń przełożonych 204 2.3. Obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy 206 2.4. Obowiązek przestrzegania tajemnicy 207 2.5. Obowiązek przestrzegania zasad współżycia społecznego 209 Rozdział XIV Ochrona danych osobowych 209 1. Podstawowe pojęcia z zakresu ochrony danych osobowych 210 2. Zasady ogólne przetwarzania danych osobowych pracowników 211 3. Podstawy prawne przetwarzania danych osobowych 214 4. Monitoring w przepisach Kodeksu pracy 214 4.1. Monitoring wizyjny 216 4.2. Monitoring służbowej poczty elektronicznej 217 4.3. Inne formy monitoringu 217 5. Kontrola trzeźwości pracowników oraz kontrola na obecność środków działających podobnie do alkoholu 223 Rozdział XV Wynagrodzenie za pracę 223 1. Pojęcie i składniki wynagrodzenia za pracę oraz zasady ustalania jego wysokości 227 2. Wynagrodzenie za czas nieświadczenia pracy 229 3. Ochrona wynagrodzenia za pracę 235 4. Inne świadczenia związane z zatrudnieniem 238 5. Ochrona roszczeń pracowników w razie niewypłacalności pracodawcy 241 Rozdział XVI Zakaz konkurencji 241 1. Zasady ogólne 242 2. Zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy 244 3. Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy 247 Rozdział XVII Odpowiedzialność porządkowa pracowników 247 1. Katalog kar porządkowych i przesłanki odpowiedzialności porządkowej 249 2. Procedura nakładania kar porządkowych 252 3. Zatarcie kary porządkowej 253 Rozdział XVIII Odpowiedzialność materialna pracowników 253 1. Przesłanki odpowiedzialności materialnej pracowników 255 2. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną pracodawcy 258 3. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną osobie trzeciej 259 4. Odpowiedzialność za mienie powierzone 261 5. Przedawnienie roszczeń 262 Rozdział XIX Czas pracy 262 1. Podstawowe pojęcia z zakresu czasu pracy 266 2. Okresy odpoczynku 268 3. Systemy i rozkłady czasu pracy 274 4. Praca w godzinach nadliczbowych 279 5. Praca w porze nocnej 281 6. Praca w niedziele i święta 284 Rozdział XX Urlopy pracownicze 284 1. Urlopy wypoczynkowe 284 1.1. Pojęcie urlopu wypoczynkowego 286 1.2. Nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego 287 1.3. Wymiar urlopu wypoczynkowego 290 1.4. Udzielanie urlopu wypoczynkowego 292 1.5. Przesunięcie terminu urlopu wypoczynkowego 293 1.6. Urlop proporcjonalny 295 1.7. Urlop na żądanie 296 2. Urlop opiekuńczy 298 3. Urlopy bezpłatne 300 Rozdział XXI Uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem 300 1. Ochrona zdrowia pracownic w związku z macierzyństwem 305 2. Urlopy związane z rodzicielstwem 319 3. Inne uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem 323 Rozdział XXII Zatrudnianie i ochrona pracy młodocianych i dzieci 323 1. Zatrudnianie młodocianych 328 2. Zatrudnianie dzieci do 16. roku życia 330 Rozdział XXIII Powszechna ochrona pracy 330 1. Podstawowe obowiązki pracodawcy z zakresu bhp 336 2. Szkolenia bhp 337 3. Środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze 339 4. Profilaktyczna ochrona zdrowia 343 5. Choroby zawodowe i wypadki przy pracy 349 6. Organy ochrony pracy 353 Rozdział XXIV Zbiorowe prawo zatrudnienia 353 1. Związki zawodowe 361 2. Organizacje pracodawców 363 3. Rozwiązywanie sporów zbiorowych 372 4. Partycypacja pracownicza 375 Rozdział XXV Procesowe prawo pracy 375 1. Terminy dochodzenia roszczeń ze stosunku pracy 377 2. Postępowanie przed komisją pojednawczą 379 3. Postępowanie przed sądem