Opiniowanie w sprawach przestępstw i wykroczeń drogowych

W publikacji przedstawiono problematykę opiniowania zdarzeń drogowych, w tym rekonstrukcji zderzeń pojazdów, potrąceń pieszych, identyfikacji sytuacji zagrożenia, a także ujawniania zdarzeń pozorowanych. Opracowanie omawia zarówno analizę przypadków zaczerpniętych z badań empirycznych autorów, jak i prowadzonych oraz opiniowanych przez nich spraw. Przedstawiono w nim różne rodzaje opinii, w tym: biologiczną, kryminalistyczną, medyczną, psychologiczną i toksykologiczną. Zaprezentowano także zagadnienia odpowiedzialności w razie prowadzenia pojazdów z urządzeniami wspomagającymi kierującego oraz autonomicznymi, czyli związanymi z czwartą rewolucją techniczną. Omówiono również wiele zjawisk patologicznych, np. oszustwa ubezpieczeniowe. Przybliżono również ważne aspekty psychologiczne, m.in. problematykę badań psychotechnicznych czy kwestie zawężenia pola widzenia, ruchu oka, uwagi wzrokowej i dystrakcji. Omówiono też czynniki obniżające sprawność psychomotoryczną kierującego, jego zdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych, jak też agresję i podejmowanie ryzyka w sytuacjach drogowych. „Opracowanie stanowi unikatowe studium w sprawach o spowodowanie wypadków drogowych i innych zdarzeń zakwalifikowanych jako katastrofy. (…) Niewątpliwie będzie przydatne szerokiemu kręgowi specjalistów, w tym: policjantom, żandarmom wojskowym, prokuratorom, sędziom, adwokatom, radcom prawnym, aplikantom, likwidatorom szkód komunikacyjnych, biegłym, studentom prawa, kryminologii, bezpieczeństwa, jak również innym zainteresowanym problematyką wypadkowości oraz zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu drogowego”.Z przedmowy prof. Brunona Hołysta

Wykaz skrótów | str. 13 Streszczenie | str. 15 Summary | str. 19 Przedmowa | str. 23 Rozdział I Zarys problematyki | str. 25 Uwagi wprowadzające | str. 25 Uwarunkowania ostrożności | str. 27 Typizacja przestępstw i wykroczeń drogowych | str. 30 Rozdział II Przestępstwa z rozdziału XXI Kodeksu karnego. Zagadnienia węzłowe | str. 33 Uwagi wprowadzające | str. 33 Katastrofa w ruchu drogowym (art. 173 k.k.) | str. 34 2.1.. Uwagi wprowadzające | str. 34 2.2.. Strona podmiotowa | str. 36 2.3.. Zderzenie łańcuchowe a katastrofa | str. 39 Sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy (art. 174 k.k.) | str. 42 3.1.. Uwagi wprowadzające | str. 42 3.2.. Strona podmiotowa | str. 44 3.3.. Skutek | str. 47 Wypadek drogowy | str. 48 4.1.. Uwagi wprowadzające | str. 48 4.2.. Podmiot przestępstwa | str. 50 4.3.. Podmiotowa strona czynu | str. 54 4.4.. Przedmiotowa strona czynu | str. 55 4.5.. Związek przyczynowy | str. 56 4.6.. Miejsce wypadku drogowego | str. 58 4.7.. Skutek wypadku drogowego | str. 60 Pozostałe występki przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji drogowej | str. 61 5.1.. Uwagi wprowadzające | str. 61 5.2.. Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego (art. 178a § 1 k.k.) | str. 62 5.3.. Ucieczka przed policyjnym pościgiem (art. 178b k.k.) | str. 66 5.4.. Dopuszczenie do ruchu niebezpiecznego pojazdu (art. 179 k.k.) | str. 70 5.5.. Zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu pojazdów (art. 180 k.k.) | str. 72 5.6.. Prowadzenie pojazdu mechanicznego bez uprawnień (art. 180a k.k.) | str. 74 Zbieg przepisów o czynach przeciwko bezpieczeństwu drogowemu i innych | str. 75 6.1.. Uwagi wprowadzające | str. 75 6.2.. Zbieg przepisów o nieumyślnym spowodowaniu katastrofy i umyślnym sprowadzeniu jej niebezpieczeństwa | str. 76 6.3.. Zbieg przestępstwa wypadku drogowego z innymi występkami | str. 77 6.4.. Występek z 178a § 1 k.k. w zbiegu z innymi występkami | str. 80 6.5.. Zbieg pozostałych przestępstw z rozdziału XXI Kodeksu karnego z innymi | str. 82 6.6.. Zbieg art. 177 § 1 k.k. z art. 86 § 1 k.w. | str. 83 6.7.. Wnioski końcowe | str. 86 Rozdział III Wykroczenia drogowe. Zagadnienia podstawowe | str. 87 Uwagi wprowadzające | str. 87 Spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu (art. 86 k.w.) | str. 89 Wywołanie niebezpieczeństwa dla innej osoby (art. 98 k.w.) | str. 95 Pozostałe wykroczenia z rozdziału XI Kodeksu wykroczeń | str. 98 Rozdział IV Podstawowe zasady bezpieczeństwa – zasady sprawności psychomotorycznej | str. 100 Uwagi wstępne | str. 100 Stan nietrzeźwości | str. 103 Stan po użyciu środka odurzającego | str. 104 Inne niedyspozycje psychofizyczne | str. 106 Zasada sprawności technicznej | str. 115 Nakaz pozostania na miejscu wypadku | str. 120 Rozdział V Zasady bezpieczeństwa. Bezwzględne nakazy | str. 126 Wprowadzenie | str. 126 Zasada ruchu prawostronnego | str. 126 Zasada pierwszeństwa | str. 127 Zasada pierwszeństwa na skrzyżowaniu | str. 128 Zasada pierwszeństwa przy jeździe na wprost | str. 131 Zasada pierwszeństwa między kierującymi a pieszymi | str. 133 Umożliwienie przejazdu pojazdowi uprzywilejowanemu | str. 134 System znaków | str. 136 Rozdział VI Zasady bezpieczeństwa. Reguły interpretacyjne | str. 138 Uwagi wprowadzające | str. 138 Zasada szczególnej ostrożności i dostosowania zaufania | str. 138 Zasada prędkości dostosowanej, tzw. bezpiecznej | str. 143 Zachowanie wobec pieszych na przejściu | str. 155 Zatrzymanie i postój | str. 160 Wymijanie, omijanie i wyprzedzanie | str. 161 Hamowanie i bezpieczny odstęp | str. 164 Używanie świateł | str. 166 Przejeżdżanie przez przejazd kolejowy | str. 167 Reguły taktyczne | str. 169 Zwyczaj – reguła nieskodyfikowana | str. 170 Rozdział VII Oszustwa i wyłudzenia odszkodowań jako prawnokarna kwalifikacja zdarzeń drogowych | str. 174 Uwagi wprowadzające | str. 174 Oszustwo jako kwalifikacja karna pozorowanych zdarzeń drogowych. Oszustwa ubezpieczeniowe | str. 176 2.1.. Uwagi wprowadzające | str. 176 2.2.. Przestępcze wyłudzenie korzyści majątkowej za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy (art. 286 § 2 k.k.) | str. 184 2.3.. Wypadek mniejszej wagi (art. 286 § 3 k.k.) | str. 186 2.4.. Wyłudzenie odszkodowania jako potencjalna kwalifikacja karna pozorowanych zdarzeń drogowych (art. 298 § 1 k.k.) | str. 187 2.5.. Zbieg przepisów | str. 194 2.6.. Kwalifikacja karna pozorowanych zdarzeń drogowych | str. 196 Oszustwo licznikowe – zagadnienia podstawowe w procesie rozpoznania znamion przestępstwa | str. 198 3.1.. Uwagi wprowadzające | str. 198 3.2.. Założenia noweli marcowej | str. 199 3.3.. Treść noweli marcowej w zakresie prawnokarnym | str. 200 3.4.. Wybrane zagadnienia procesowe | str. 202 3.5.. Analiza materialnoprawna przestępstw typizowanych w treści art. 306a k.k. | str. 203 3.5.1 Przedmiot ochrony | str. 203 3.5.2 Penalizowane stany faktyczne | str. 205 3.5.3 Zagrożenie ustawowe karą i środkami karnymi | str. 210 3.5.4 Okoliczności mające wpływ na sądowy wymiar kary | str. 212 3.5.5 Środki probacyjne | str. 213 3.5.6 Przedawnienie i zatarcie skazania | str. 215 3.5.7 Zbieg przepisów | str. 216 3.6.. Uwagi końcowe | str. 216 Rozdział VIII Rekonstrukcja zdarzenia drogowego przez biegłego | str. 222 Zagadnienia ogólne | str. 222 Dopuszczenie dowodu | str. 225 Przedmiot opinii | str. 229 Zasada bezstronności i obiektywizmu | str. 232 Przesłuchanie biegłego | str. 237 Opinia pozaprocesowa i jej ocena | str. 239 Tajemnica biegłego, specjalisty i tłumacza | str. 242 Ocena opinii | str. 246 Rozdział IX Opinia biegłego do spraw ruchu drogowego i techniki samochodowej | str. 256 Uwagi wprowadzające | str. 256 Ogólne założenia opinii | str. 258 Ocena materiału badawczego | str. 261 Zakres opinii | str. 270 Założenia przyjęte do opiniowania | str. 271 Rozdział X Rodzaje opinii | str. 277 Ocena stanu technicznego pojazdu, jego zespołów lub części | str. 277 Rekonstrukcja wypadków z udziałem pieszych | str. 281 Rekonstrukcja zderzeń pojazdów | str. 300 Ustalenie osoby kierującej pojazdem | str. 308 Wypadki drogowe z udziałem jednośladów | str. 315 Ocena rodzaju i stopnia uszkodzeń pojazdów | str. 320 Nowoczesne techniki w opiniowaniu – komputerowe wspomaganie rekonstrukcji zdarzeń drogowych | str. 326 Rozdział XI Zagadnienia wybrane w procesie opiniowania | str. 328 Zasady planowania eksperymentu i aktualne podejście do opiniowania zdarzeń zaistniałych w okresie ograniczonej widoczności | str. 328 Ślady cyfrowe w rekonstrukcji zdarzeń drogowych – odbiorniki GPS, kamery samochodowe, monitoring (fotogrametria 3D), tachografy, „czarne skrzynki” i sterowniki pojazdów | str. 362 2.1.. Uwagi wprowadzające | str. 362 2.2.. Nawigacje satelitarne i systemy APRS | str. 363 2.3.. Kamery samochodowe | str. 368 2.4.. Monitoring (fotogrametria 3D) | str. 378 2.5.. Tachografy | str. 392 2.6.. Rejestratory danych i systemy elektroniczne pojazdów | str. 399 Nietypowość rekonstrukcji zdarzeń z udziałem pojazdów szynowych | str. 405 Zdarzenia pozorowane, wyłudzenia odszkodowań i cofanie drogomierzy | str. 424 Rozdział XII Inne rodzaje opinii. Zagadnienia wybrane – opinie wybitnie interdyscyplinarne | str. 454 Uwagi wprowadzające | str. 454 Interpretacja śladu DNA – interdyscyplinarne ustalenie osoby kierującej z zastosowaniem modelu wielobryłowego | str. 456 2.1.. Słowniczek podstawowych pojęć związanych z genetyką ogólną i genetyką sądową | str. 456 2.2.. Ślady biologiczne i materiał porównawczy | str. 460 2.3.. Ślady biologiczne w kontekście wypadków drogowych | str. 462 2.4.. Właściwe postępowanie podczas oględzin oraz czynniki wpływające na wynik badań genetycznych | str. 464 2.5.. Metody poszukiwania i identyfikacji śladów biologicznych | str. 467 2.6.. Struktura materiału genetycznego | str. 468 2.7.. Metody stosowane w analizie genetycznej do celów sądowych | str. 469 2.8.. Nowe metody analityczne w genetyce sądowej | str. 476 2.9.. Zapewnienie jakości badań genetycznych | str. 479 2.10 Ustalenie osoby kierowcy – zagadnienia teoretyczne i praktyczne | str. 480 2.11 Dynamika ruchu ciała człowieka wewnątrz pojazdu | str. 497 2.12 Przykład interdyscyplinarnego ustalenia osoby kierowcy | str. 499 2.13 Podsumowanie | str. 503 2.14 Przyszłość | str. 504 Wybrane kwestie kryminalistyczne (badanie opon, żarówek) | str. 505 3.1.. Powypadkowe badania opon | str. 505 3.2.. Kryminalistyczne badanie żarówek samochodowych | str. 512 3.2.1 Żarówki tradycyjne – włóknowe | str. 512 3.2.2 Żarówki wyładowcze – bezwłóknowe | str. 521 Psychologiczne aspekty wypadków i innych zdarzeń drogowych. Kwestie wybrane (ruchy oka, uwaga wzrokowa i dystrakcja) | str. 526 Rola biegłego psychologa transportu w opiniowaniu sądowym | str. 536 5.1.. Psycholog transportu jako biegły sądowy | str. 536 5.2.. Ocena czasu reakcji kierującego jako kompetencja biegłego psychologa transportu | str. 538 5.3.. Wymagania stawiane biegłym psychologom transportu | str. 551 Meandry ekspertyzy toksykologicznej | str. 553 Z problematyki medycznej opiniowania wypadków oraz innych zdarzeń drogowych | str. 566 7.1.. Rola medyka sądowego w ustaleniu przebiegu wypadku drogowego  | str. 569 7.2.. Urządzenia transportu osobistego (UTO), hulajnogi elektryczne, urządzenia wspomagające ruch | str. 571 7.3.. Nowoczesne narzędzia w rękach medyków sądowych  | str. 571 7.4.. Kompetencje biegłego  | str. 573 7.5.. Oczekiwania biegłych opiniujących w toczących się postępowaniach | str. 573 7.6.. Opiniowanie następstw obrażeń ciała  | str. 574 7.7.. Ustalanie uszczerbku na zdrowiu w postępowaniu karnym  | str. 574 7.8.. Przesłanki ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, o jakim mowa w treści art. 156 k.k. | str. 575 7.9.. Przesłanki średniego i lekkiego uszczerbku na zdrowiu, o jakim mowa w treści art. 157 § 1 i 2 k.k. | str. 577 7.10. Opiniowanie medyczno-sądowe na potrzeby postępowania cywilnego | str. 577 7.11. Opiniowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych  | str. 579 7.12. Związki przyczynowe w opiniowaniu sądowo-lekarskim | str. 580 Rozdział XIII Dogmatyczna ocena materiału dowodowego | str. 583 Uwagi wprowadzające | str. 583 Obiektywne przypisanie skutku | str. 589 Koncepcja rozszerzonej odpowiedzialności | str. 595 Konstrukcja obojętności woli | str. 599 Nieprzewidywalność zachowań i ich ocena | str. 603 Kontrowersje wokół przyczynienia się do wypadku pokrzywdzonego. Próba oceny | str. 608 Wypadek podczas rajdu. Z problematyki odpowiedzialności karnej | str. 611 Odpowiedzialność kierujących pojazdami autonomicznymi. Krótko o czwartej rewolucji naukowo-technicznej | str. 615 8.1.. Uwagi wprowadzające | str. 615 8.2.. Odpowiedzialność za błędy samochodu robota | str. 616 8.3.. Wnioski końcowe | str. 617 Rozdział XIV Błędy organów procesowych oraz biegłych i ich ocena | str. 619 Uwagi wprowadzające | str. 619 Błędy organów procesowych | str. 620 Błędy w opiniowaniu i ich przyczyny | str. 622 Procesowa ocena błędów organów państwa i opinii biegłych | str. 626 Ocena braków dowodowych | str. 628 Problematyka interpretacyjna w opinii biegłego i eksperta | str. 630 6.1.. Biegły i ekspert a kwestie prawne | str. 631 6.2.. Mnogie stany zagrożenia | str. 636 6.3.. Kontrowersje wokół pierwszeństwa pieszych na przejściach dla pieszych – nowela czerwcowa | str. 642 6.4.. Fakultatywny obowiązek zmniejszenia prędkości przed przejściem dla pieszych – nowela czerwcowa | str. 660 6.5.. Osoba niepełnosprawna na drodze | str. 666 6.6.. Wyprzedzanie bezpośrednio przed przejściem dla pieszych i omijanie pojazdu, który zatrzymał się w celu ustąpienia pierwszeństwa pieszemu | str. 667 6.7.. „Lawirowanie” jednośladów, a zwłaszcza motocyklistów, między pojazdami | str. 671 6.8.. Prędkość a hamowanie awaryjne jednośladami | str. 674 6.9.. Minimalny odstęp na drogach ekspresowych i autostradach | str. 677 Problematyka opiniowania zdarzeń z udziałem pojazdów elektrycznych | str. 680 7.1.. Informacje ogólne | str. 680 7.2.. Przykład sporu sądowego | str. 684 7.3.. Logistyka energetyczna | str. 685 7.4.. Pożary i inne zdarzenia drogowe | str. 685 7.5.. Dynamika ruchu samochodów elektrycznych | str. 686 7.6.. Pojazd „widmo” | str. 689 Załączniki  | str. 691 Załącznik 1  | str. 693 Załącznik 2  | str. 712 Bibliografia | str. 739 O autorach | str. 759