Historia doktryn politycznych i prawnych do schyłku XX wieku

Autor prezentuje rozwój myśli politycznej i prawnej od czasów antycznych do schyłku XX wieku. Książka koncentruje się szczególnie na doktrynach, które według tradycji europejskiej miały i nadal mają znaczący wpływ na rozwój nie tylko poszczególnych ideologii, lecz także współczesnych instytucji politycznych i prawnych. Liczne odwołania do źródeł i bogaty wybór literatury umożliwiają studentom samodzielne zagłębienie się w temat. Autor wiele uwagi poświęcił również rozwojowi polskiej myśli politycznej i prawnej. Opracowanie przeznaczone jest przede wszystkim dla studentów studiów prawniczych i administracyjnych. Mogą po nie sięgać również studiujący na innych kierunkach kształcenia akademickiego: politologii, dziennikarstwie, historii, socjologii.

Wstęp 13 Rozdział I O pojęciu doktryn politycznych i prawnych 19 1. Przedmiot 19 2. Historia doktryn politycznych i prawnych a inne nauki prawne 25 3. Nazwa dyscypliny 29 4. Metody badawcze 30 Wybrana literatura 32 HOMO HARMONICUS CZĘŚĆ PIERWSZA Starożytność Rozdział II Główne doktryny polityczno-prawne starożytnych Chin 35 1. Lao-cy 36 2. Konfucjusz 38 3. Mo-tsy 41 4. Jang Czu 43 5. Szkoła prawników 44 6. Sun Tzu – mistrz sztuki wojennej 47 Wybrana literatura 48 Rozdział III Poglądy polityczno-prawne Wschodu 50 1. Prawa Hammurabiego 50 2. Poglądy na władzę i prawo w myśli judaistycznej 51 3. Buddyzm o władzy 53 Wybrana literatura 54 Rozdział IV Myśl polityczno-prawna starożytnej Grecji 55 1. Sofiści starsi 57 A. Protagoras z Abdery 59 B. Gorgiasz 60 C. Prodikos 62 2. Sofiści młodsi 63 A. Hippiasz z Elidy 63 B. Kallikles 64 C. Trazymach 65 3. Sokrates 66 4. Platon (Arystokles) 70 5. Arystoteles 77 Wybrana literatura 86 Rozdział V Główne idee polityczno-prawne okresu hellenistycznego i starożytnego Rzymu 87 1. Cynicy – Antystenes, Diogenes, Krates 87 2. Cyrenaicy – Arystyp z Cyreny 89 3. Epikur i epikurejczycy 90 4. Stoicy starsi 92 5. Stoicy okresu średniego 95 A. Polibiusz 96 B. Marek Tulliusz Cyceron 97 Wybrana literatura 103 Rozdział VI Problematyka państwa i prawa u początków chrześcijaństwa 104 1. U źródeł 104 A. Jezus z Nazaretu (Chrystus) 104 B. Święty Paweł z Tarsu 105 2. Poglądy polityczno-prawne wczesnego chrześcijaństwa 106 A. Święty Augustyn 107 3. Sekty chrześcijańskie 110 Wybrana literatura 111 HOMO HIERARCHICUS CZĘŚĆ DRUGA Myśl polityczno-prawna średniowiecza Rozdział VII U źródeł chrześcijańskiej teorii władzy 115 1. Jan z Salisbury 115 2. Święty Tomasz z Akwinu 120 3. Dante Alighieri 130 4. Marsyliusz z Padwy 131 5. Islam – nowy monoteizm 138 Wybrana literatura 141 HOMO NATURALIS CZĘŚĆ TRZECIA Renesans Rozdział VIII Doktryny polityczne i prawne renesansu 145 1. Wprowadzenie 145 2. Doktryny realizmu politycznego we Włoszech 146 A. Niccolò Machiavelli 146 B. Francesco Guicciardini i Giovanni Botero 156 Wybrana literatura 160 Rozdział IX Doktryny reformacji w Niemczech i we Francji 161 1. Ulrich von Hutten 161 2. Martin Luter 164 3. Thomas Münzer 168 4. Ulrich Zwingli 170 5. Jan Kalwin 173 Wybrana literatura 174 Rozdział X Doktryna monarchii absolutnej – Jean Bodin 176 Wybrana literatura 184 Rozdział XI Utopie epoki renesansu 185 1. Erazm z Rotterdamu 185 2. Utopie renesansowe 188 A. Thomas More (Morus) 189 B. Tommaso Campanella 193 C. Francis Bacon 195 Wybrana literatura 197 Rozdział XII Myśl polityczna i prawna polskiego renesansu 198 1. Stanisław ze Skarbimierza 198 2. Paweł Włodkowic 199 3. Jan Ostroróg 200 4. Filip Buonaccorsi (Kallimach) 204 5. Sebastian Petrycy z Pilzna 209 6. Andrzej Frycz Modrzewski 211 7. Jakub Przyłuski 218 8. Stanisław Orzechowski 222 9. Krzysztof Warszewicki 224 10. Piotr Skarga 226 11. Jan Zamoyski 229 12. Bracia Polscy 231 Wybrana literatura 234 HOMO LIBER CZĘŚĆ CZWARTA Myśl polityczna i prawna wieku XVII i oświecenia Rozdział XIII Nowożytna szkoła prawa natury 239 1. Huig de Groot (Grocjusz) 239 2. Baruch Spinoza 243 3. Francisco Suárez, Samuel Pufendorf, Christian Thomasius, Christian Wolff 248 Wybrana literatura 251 Rozdział XIV Ideologie rewolucji angielskiej i polski republikanizm XVII wieku 252 1. Rewolucja angielska i jej ideologie 252 A. James Harrington 253 B. Robert Filmer 255 C. Nurt radykalny – Gerrard Winstanley 256 D. Thomas Hobbes 259 E. John Locke 267 2. Polski republikanizm XVII wieku 272 A. Aron Aleksander Olizarowski 273 B. Andrzej Maksymilian Fredro 274 C. Kasper Siemek 279 Wybrana literatura 281 Rozdział XV Liberalizm arystokratyczny, ludowy radykalizm, konserwatyzm 283 1. Monteskiusz 283 2. Jean-Jacques Rousseau 292 3. Konserwatyzm – Edmund Burke 300 4. Myśl polityczno-prawna u początków Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej 303 5. Ideologia konserwatywna na ziemiach polskich XIX wieku 308 5.1. Konserwatyści galicyjscy do 1918 roku 310 5.2. Konserwatyści polscy w zaborach rosyjskim i pruskim do 1918 roku 312 A. Aleksander Wielopolski 313 B. Andrzej Zamoyski 315 C. Włodzimierz Spasowicz 315 Wybrana literatura 317 Rozdział XVI Utopijne koncepcje oświecenia 319 1. Jean Meslier 319 2. Morelly 323 3. Gabriel Bonnot de Mably 325 Wybrana literatura 328 Rozdział XVII Doktryny polityczno-prawne polskiego oświecenia 329 1. Stanisław Dunin-Karwicki 329 2. Stanisław Leszczyński 330 3. Stanisław Konarski 334 4. Hugo Kołłątaj 335 5. Franciszek Salezy Jezierski 340 6. Stanisław Staszic 343 7. Wojciech Gutkowski 352 Wybrana literatura 355 HOMO LIBER VERSUS HOMO SOCIALIS CZĘŚĆ PIĄTA Doktryny polityczno-prawne XIX wieku Rozdział XVIII Idealizm niemiecki 359 1. Immanuel Kant 359 2. Georg Wilhelm Friedrich Hegel 364 3. Johann Gottlieb Fichte 376 Wybrana literatura 380 Rozdział XIX Romantyzm polityczny i szkoła historycznoprawna w Niemczech 382 1. Gustav von Hugo 382 2. Friedrich Carl von Savigny 383 3. Georg Friedrich Puchta 388 Wybrana literatura 389 Rozdział XX Liberalizm XIX wieku 390 1. Alexis de Tocqueville 390 2. Herbert Spencer 397 3. Beniamin Constant 401 4. Jeremy Bentham 405 5. John Stuart Mill 410 6. Frédéric Bastiat 419 7. Kształtowanie się niemieckiej idei państwa prawa i Robert von Mohl 422 Wybrana literatura 427 Rozdział XXI Pozytywizm 429 1. John Austin 430 2. Rodolf Ihering 432 3. Georg Jellinek 434 Wybrana literatura 444 Rozdział XXII Myśl lewicowa XIX wieku 446 1. Anarchizm 446 A. Pierre-Joseph Proudhon 447 B. Michaił Aleksandrowicz Bakunin 449 C. Piotr Aleksiejewicz Kropotkin 453 2. Socjalizm utopijny 458 A. Claude Henri de Saint-Simon 458 B. Charles Fourier 462 3. Socjalizm naukowy – Karol Marks i Fryderyk Engels 466 4. Reformizm – Eduard Bernstein 470 5. Rewizjonizm – Karl Kautsky 472 Wybrana literatura 481 Rozdział XXIII Początki myśli społecznej Kościoła w XIX wieku – Leon XIII 483 Wybrana literatura 492 Rozdział XXIV Solidaryzm – Leon Duguit 493 Wybrana literatura 495 HOMO ABERRANS ET VIAE NESCIUS CZĘŚĆ SZÓSTA Dylematy wieku XX Rozdział XXV Strategie reformistyczne 499 1. Idea i praktyka państwa dobrobytu 499 2. Teoria konwergencji 501 3. Trzecia droga. Między socjalizmem a kapitalizmem 505 4. Myśl społeczna Kościoła rzymskokatolickiego 509 5. Jan Paweł II 513 Wybrana literatura 515 Rozdział XXVI Strategie rewolucyjne 516 1. Włodzimierz Iljicz Lenin 516 2. Józef Stalin 522 3. Lew Dawidowicz Trocki 526 4. Jan Wacław Machajski 535 5. Józef Zieliński i Augustyn Wróblewski 538 6. Edward Abramowski 539 Wybrana literatura 543 Rozdział XXVII Strategie autorytarne 544 1. Faszyzm – Benito Mussolini 544 2. Nazizm – Adolf Hitler 547 Wybrana literatura 553 Rozdział XXVIII Liberalizm XX wieku 555 1. Friedrich August von Hayek 556 2. John Rawls 559 3. Robert Nozick 563 Wybrana literatura 566 Rozdział XXIX Polskie dyskusje ustrojowe dwudziestolecia międzywojennego. Między indywidualizmem a uniwersalizmem 567 Wybrana literatura 580 Rozdział XXX Elementy teorii i filozofii prawa XX wieku 582 1. Leon Petrażycki 582 2. Hans Kelsen 593 3. Jurysprudencja analityczna Herberta Lionela Adolphusa Harta 601 4. Funkcjonalizm amerykański 606 A. Oliver Wendell Holmes 607 B. Podstawowe nurty funkcjonalizmu: kierunek idealizmu prawniczego, teoria interesu społecznego 610 5. Realizm prawniczy 612 6. Zarys współczesnej filozofii prawa w Stanach Zjednoczonych 615 7. Elementy koncepcji prawa natury 620 A. Lon Luvois Fuller 620 B. Współczesna analityczna jurysprudencja 622 C. Elementy teorii prawa Ronalda Dworkina 624 D. Kierunki neomarksistowskie 628 Wybrana literatura 628 Indeks nazwisk i osób 631