W części drugiej Biografii Dąmbskiej opisujemy jej ucieczkę wraz z siostrą Aleksandrą z okupowanego przez władze sowieckie Lwowa, pobyt po wojnie w Rzeszowie i Krakowie oraz późniejszą ucieczkę do Gdańska. Piszemy o trudnych czasach stalinizmu, a zwłaszcza o staraniach Dąmbskiej, mających za zadanie obronę filozofii polskiej przed ideologizacją. Podkreślić należy, że Dąmbska nie poddała się stalinowskim represjom. Był to okres walki o zachowanie pamięci po filozofii zostawionej we Lwowie. Dąmbska stała na straży dobrego imienia Twardowskiego i założonej przez niego Szkoły. Nie pozwoliła Adamowi Schaffowi i jego adiutantom na wykluczenie uczniów Twardowskiego z życia akademickiego. Nigdy nie wykładała na żadnej z polskich uczelni marksizmu. Przez lata wiodła bój z władzami o zachowanie niezależnego charakteru filozofii. Stała na straży zasad wyniesionych ze Lwowa. Nie lubiła myśleć o tym, co będzie. Przychylała się raczej do tego, co jest hic et nunc. Jej wiara była poszukiwaniem prawdy. Wspierała się na nadziei oraz miłości. Należała do „miłujących prawdę”. Okazała się „chwalebnie uzdolnioną” – jak zapisano na jej świadectwach szkolnych. Dąmbska ukształtowała się w Szkole lwowskiej Twardowskiego. Gdy po II wojnie światowej Kazimierz Ajdukiewicz upomniał się o deklarację przynależności do jego szkoły, z niezwykłym oddaniem dla Mistrza odpowiedziała: Po prawdzie właściwym moim Nauczycielem filozofii był ten, „z którego pełności wszyscyśmy wzięli” i Pan, i Witwicki, i Kotarbiński, i tylu, tylu innych: Kazimierz Twardowski! To przywiązanie do Twardowskiego i Szkoły lwowskiej było szczególnie ważne w jej życiu. Zaważyły na nim lata formacji filozoficznej, a także bycie ostatnią asystentką Profesora. Zawsze oddana i szczera w rozmowach, dała się poznać z dobrej strony. I choć karierę mogła zaledwie zacząć doktoratem, to była „Najlepszą z dobrych” – jak nazwał ją Władysław Tatarkiewicz.

Wprowadzenie 5 I. Po wojnie w nowej Polsce. Ze Lwowa do Gdańska 8 II. Nowe życie w polskim Gdańsku 13 III. Habilitacja w Warszawie 35 IV. Warszawa lub Poznań. Ostatecznie jednak Gdańsk 51 V. Filozofia polska u progu przemian. Kontynuacja filozofii lwowskiej 74 VI. Pamięć o Mistrzu filozofii Kazimierzu Twardowskim ze Lwowa 90 VII. Ciężkie czasy zniewolenia filozofii polskiej 101 VIII. Filozofia lwowska pod ostrzałem filozofii stalinowskiej 111 IX. „Myśl Filozoficzna” gniazdem ataku stalinowców na Kazimierza Twardowskiego i jego uczniów 123 X. W „Bibliotece Klasyków Filozofii”. Pierwsza połowa lat pięćdziesiątych 147 XI. „Leibnizjana” 153 XII. „Cartesiana” 175 XIII. Jeszcze jeden projekt z logiki 192 XIV. Odwilż stalinowska. Profesura nadzwyczajna 202 XV. Będę nareszcie pracować na Uniwersytecie! 215 a) Propozycja poznańska 217 b) Propozycja wrocławska 227 c) Propozycje krakowskie 230 XVI. Będę pracować na Uniwersytecie Jagiellońskim! Zmiany w nauczaniu filozofii 247 XVII. Praca, praca i jeszcze raz praca! 256 XVIII. Prace w Komitecie Wydawniczym Dzieł Kazimierza Twardowskiego 265 XIX. Schyłek wolnej filozofii w Krakowie 281 XX. Doktorat honoris causa dla Władysława Tatarkiewicza. Na Uniwersytecie Jagiellońskim 286 XXI. Przenoszą mnie do Polskiej Akademii Nauk w Warszawie 293 XXII. Praca w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie 310 XXIII. Złego dobre początki 314 XXIV. Uzwyczajnienie profesury 320 XXV. Jubileusz Tadeusza Kotarbińskiego i Władysława Tatarkiewicza 327 XXVI. Marzec 1968 roku 332 XXVII. Lata do emerytury 338 XXVIII. Emerytura. Jubileusz 346 XXIX. Co ja teraz ze sobą zrobię? 355 XXX. Atak Sandauera 361 XXXI. W Bernie 372 XXXII. Jeszcze jedna polemika z Adamem Schaffem 376 XXXIII. Kolejne prace 379 XXXIV. Słoneczne Saloniki 383 XXXV. W krainie reglamentowanej żywności 386 XXXVI. Na drodze do przemian 392 XXXVII. Czasy Dantejskie 396 XXXVIII. Opozycja 400 XXXIX. Wiara i filozofia 405 Zakończenie. Multaque pars mei vitabit Libitinam 413 Summary 415 Bibliografia 416 Indeks nazwisk 481

Koszyk

Izydora Dąmbska (1904-1983)