Status prawny i społeczny pracownika socjalnego

W książce zaprezentowano status prawny, społeczny i zawodowy pracownika socjalnego w Polsce. Treść publikacji została podzielona na trzy główne obszary. Po pierwsze, autor zamieścił genezę tworzenia się kadry pracowników socjalnych na przestrzeni kilkudziesięciu ostatnich lat, z nakreśleniem sytuacji społeczno-politycznej towarzyszącej rozwojowi zawodów opiekuńczych w Polsce. Po drugie, scharakteryzował uwarunkowania prawno-instytucjonalne, określające aktualny status pracownika socjalnego w naszym kraju. Po trzecie, omówił specyfikę i znaczenie pracy socjalnej w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych, przywiązując dużą wagę do trudności oraz dylematów etycznych towarzyszących działalności zawodowych „pomagaczy” (helping professions). Publikacja jest skierowana za równo do przedstawicieli środowiska akademickiego zajmujących się wspomnianą problematyką, jak i do praktyków zaangażowanych w udzielanie pomocy i wsparcia w zakresie szeroko rozumianej pracy socjalnej. Ponadto może zainteresować osoby zatrudnione w jednostkach samorządowych oraz organizacjach pozarządowych, których podstawowym obszarem działania jest praca socjalna.

Wstęp 7 Rozdział 1. Praca socjalna w kontekście zagadnień definicyjnych 9 1.1. Pojęcie pracy socjalnej – podstawowe informacje 9 1.2. Praca socjalna jako pojęcie o znaczeniu ponadnarodowym 10 1.3. Praca socjalna w polskim systemie prawno-instytucjonalnym 12 1.4. Praca socjalna jako działalność profesjonalna 13 Rozdział 2. Kształtowanie się zawodowych służb społecznych w Polsce 15 2.1. Geneza kwestii społecznych na ziemiach polskich przed I wojną światową 16 2.2. Opieka społeczna w latach 1918–1939 18 2.3. Polityka społeczna w programach politycznych i społecznych lat okupacji 23 2.4. Miejsce pracownika służb społecznych w PRL 25 2.5. Kształtowanie się statusu pracownika socjalnego w okresie transformacji ustrojowej 33 2.6. Ocena uregulowań prawnych dotyczących rozwoju i znaczenia roli zawodowych służb społecznych w Polsce 36 Rozdział 3. Status pracownika socjalnego w aktualnym systemie prawnym 39 3.1. Wymagania kwalifikacyjne stawiane pracownikom socjalnym 39 3.1.1. Idea profesjonalizacji zawodu pracownika socjalnego 39 3.1.2. Specjalizacja w zawodzie pracownika socjalnego 41 3.1.3. Superwizja w pracy socjalnej 42 3.1.4. Wymagania kwalifikacyjne osób zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych w pomocy społecznej 45 3.2. Kompetencje, prawa i obowiązki pracownika socjalnego 46 3.2.1. Podstawowe metody działania pracownika socjalnego 47 3.2.2. Zadania pracownika socjalnego w świetle ustawy o pomocy społecznej 48 3.3. Uprawnienia pracownika socjalnego wynikające z ustawy o pomocy społecznej 49 3.3.1. Prawo pierwszeństwa w urzędach i instytucjach 50 3.3.2. Ochrona prawna 51 3.3.3. Dodatkowy urlop wypoczynkowy 51 3.3.4. Święto zawodowe i nagrody specjalne 52 3.4. Pozycja prawna pracownika socjalnego według kryterium miejsca zatrudnienia 53 3.4.1. Sytuacja prawna pracownika socjalnego zatrudnionego w samorządowych jednostkach organizacyjnych 53 3.4.2. Pracownicy socjalni zatrudnieni w jednostkach rządowych administracji wojewódzkiej 55 3.4.3. Pracownicy socjalni zatrudnieni w innych instytucjach i organizacjach 57 3.5. Techniki pracy socjalnej w świetle ustawy o pomocy społecznej 58 3.5.1. Kontrakt socjalny 58 3.5.2. Indywidualny program wychodzenia z bezdomności 61 3.5.3. Rodzinny wywiad środowiskowy 62 3.5.4. Indywidualny program usamodzielniania 64 3.5.5. Ocena skuteczności technik pracy socjalnej 65 3.6. Podsumowanie 66 Rozdział 4. Rola i status społeczny pracownika socjalnego 67 4.1. Ogólne uwagi o sytuacji społeczno-zawodowej pracownika socjalnego 67 4.2. Charakterystyka społeczno-demograficzna pracowników socjalnych w Polsce 70 4.3. Pozycja zawodowa pracownika socjalnego 73 4.3.2. Założenia etyczno-aksjologiczne pracy socjalnej 81 4.3.3. Kształcenie i rozwój zawodowy pracowników socjalnych 87 4.4. Pozycja społeczna pracownika socjalnego 90 4.4.1. Rola społeczno-zawodowa pracownika socjalnego 91 4.4.2. Status pracowników socjalnych w polskim społeczeństwie 94 Zakończenie 99 Bibliografia 103 Legal and social status of a social worker (summary) 109 Spis tabel 113 Nota o Autorze 112