Komu pomagamy? Młodzieżowe ośrodki socjoterapii na mapie wsparcia rodziny w kryzysie wychowawczym

„Monografia wnosi istotny wkład do dyskusji nad rolą młodzieżowych ośrodków socjoterapii w systemie wsparcia rodziny, ukazując je nie tylko jako placówki interwencyjne, lecz także jako ogniwa szerszej sieci oddziaływań profilaktycznych i wychowawczych. Szczególnie cenne są rozważania dotyczące wyzwań związanych z procesami deinstytucjonalizacji, które zostały przedstawione w sposób wyważony, krytyczny i wolny od uproszczeń normatywnych”. „Na szczególne podkreślenie zasługuje pogłębiona charakterystyka wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii oraz ich rodzin, ukazana w kontekście złożonych uwarunkowań społecznych, ekonomicznych i emocjonalnych. Autorki unikają uproszczonych interpretacji, akcentując heterogeniczność doświadczeń wychowanków oraz zróżnicowanie strategii rodzicielskich wobec instytucjonalnych form wsparcia. Istotnym atutem publikacji jest również analiza realiów pracy kadry pedagogicznej i terapeutycznej, która odsłania napięcia pomiędzy formalnymi wymogami systemu a codzienną praktyką wychowawczo-terapeutyczną”. Z recenzji dr hab. Agnieszki Lewickiej-Zelent, prof. UMCS

Wprowadzenie 5 1. Płynność i stabilność instytucjonalnych form wychowania i resocjalizacji młodzieży w Polsce 10 1.1. Rozwój instytucjonalnego systemu opieki i wychowania młodzieży zagrożonej niedostosowaniem społecznym 10 1.2. Instytucjonalny system profilaktyki i resocjalizacji młodzieży po 2022 roku 14 2. Działalność ośrodków socjoterapeutycznych i placówek wychowawczo-esocjalizacyjnych w świetle dotychczasowych badań 21 2.1. Cechy wspólne i różnice instytucji profilaktycznych i wychowawczo-resocjalizacyjnych dla młodzieży 21 2.2. Placówki profilaktyczne, wychowawcze i resocjalizacyjne w projektach naukowych 26 2.3. Instytucjonalny system zapobiegania niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży – perspektywa raportów agend rządowych 45 3. Młodzieżowe ośrodki socjoterapii w środowisku lokalnym 48 3.1. Profilaktyka niedostosowania społecznego dzieci i młodzieży w perspektywie deinstytucjonalizacji 48 3.2. Struktura organizacyjna młodzieżowych ośrodków socjoterapii 57 3.3. Młodzieżowe ośrodki socjoterapii na mapie województwa łódzkiego 60 4. Portret wychowanka młodzieżowego ośrodka socjoterapii 63 4.1. Klucz do zrozumienia, kim są dzieci umieszczane w młodzieżowych ośrodkach socjoterapii 63 4.2. W obliczu kryzysu – powody umieszczenia dziecka w młodzieżowym ośrodku socjoterapii 66 4.3. Profil społeczno-demograficzny wychowanków 67 4.4. Wsparcie rodziny przed umieszczeniem dziecka w młodzieżowym ośrodku socjoterapii 71 4.5. Cechy i właściwości wychowanków odnotowane w dokumentacji 73 5. Zastępując rodziców – realia pracy kadr młodzieżowych ośrodków socjoterapii 83 5.1. Waga dokumentacji 83 5.2. Niedopasowanie miejsca 89 5.3. Zaplecze terapeutyczne 95 5.4. Wyzwania edukacyjne 100 5.5. Niedopasowanie wieku 103 5.6. Urlopowanie wychowanków 106 5.7. Wyzwania emocjonalne 110 6. Rodzina jako użytkownik instytucjonalnego systemu profilaktyki niedostosowania społecznego dzieci 114 6.1. Rodzina wychowanków młodzieżowych ośrodków socjoterapii w danych statystycznych 114 6.2. Zróżnicowanie środowisk opiekuńczych 117 6.3. W potrzasku praw rodzicielskich 123 6.4. Blisko – daleko od domu 124 6.5. Opieka medyczna 127 6.6. W relacji z rodziną patchworkową 130 7. Rodzicielskie strategie zaangażowania 133 7.1. Perspektywa wyboru ośrodka dla dziecka 134 7.2. Rodzice angażujący się 138 7.3. Rodzice angażowani 156 8. Młodzieżowe ośrodki socjoterapii w systemie wsparcia rodziny w kryzysie wychowawczym – wyzwania deinstytucjonalizacji 184 Podsumowanie 192 Nota metodologiczna 201 Bibliografia 205 Spis tabel 216 Spis rysunków 217