Edytorstwo. Jak wydawać współczesne teksty literackie

Wprowadzenie 11 Rozdział I. Edytorstwo a redagowanie tekstów. Kim jest edytor? 15 Rozróżnienia wstępne 15 Rola edytora 20 O wadze sztuki edytorskiej na przykładzie Potęgi smaku Zbigniewa Herberta 22 Rozdział II. Porządek pracy wydawniczej: od ustalenia podstawy wydania do druku 27 Ważniejsze aspekty prawa autorskiego obowiązującego w Polsce 27 Ślady dzieł – ustalanie podstawy wydania 29 Opracowanie tekstu 31 Redakcja, adiustacja, korekta 36 Redaktor w roli edytora 38 Rozdział III. Typy wydań i narzędzia pracy: przypisy, indeksy, bibliografie, normy wydawnicze 40 Typy wydań 40 Przypisy, bibliografie, cytowanie i ekscerpowanie 45 Symbole edytorskie 49 Jak piszemy? Od hieroglifów do emotikonów 51 Po czym piszemy? 52 Krótka historia edytorstwa do XIX w. 53 Historia współczesnego edytorstwa w Polsce 56 Komputer jako narzędzie pracy edytora 64 Kserokopie, skany, fotografie cyfrowe 65 Przypadek Henryka Batuty, czyli wiarygodność internetu jako źródła informacji 66 Wiarygodność internetu: podsumowanie 69 Przyszłość edytorstwa 70 Rozdział IV. Nowele i opowiadania 73 Na wsi wesele Marii Dąbrowskiej: szeroko dyskutowany tekst zmieniany w kolejnych wydaniach 73 Na wsi wesele: podsumowanie 76 Opowiadania Zygmunta Haupta: przywracanie czytelnikom mało znanych tekstów 77 Problem nazwy niewydanego zbioru opowiadań 79 Jak wydawać niewydane zbiory opowiadań przygotowane (lub nie) przez autora? 80 Opowiadania Zygmunta Haupta: podsumowanie 84 Opowieści o pilocie Pirxie i Dzienniki gwiazdowe Stanisława Lema: rozszerzanie zbioru oraz usuwanie niektórych utworów 85 Science fiction, czyli tu może się zdarzyć merytoryczna pomyłka autorska 85 Opowiadania usuwane z kanonu przez autora 86 Bakakaj Witolda Gombrowicza – drugie autorskie wydanie zbioru nowel ze zmienioną zawartością i tytułem 87 Bakakaj Witolda Gombrowicza: podsumowanie 89 Inne zagadnienia edytorskie związane z tomem Bakakaj 90 Jedna z podstaw tekstu Bankietu Witolda Gombrowicza: maszynopis autorski czy redakcyjny? Analiza porównawcza 90 Porównanie maszynopisu z jednym z kolejnych wydań 92 Wnioski 96 Wydania zbioru prozy: podsumowanie 98 Rozdział V. Współpraca z autorem – „wola autora” i „wola dzieła”. Wpływ cenzury. Błędy edytora 103 Naukowa edycja pisarza żyjącego, czyli „wola autorska” a „wola dzieła” 103 Różewicz – autor o świadomości edytora 104 Anatol Stern: czy zmiany wprowadzane przez autora zawsze obowiązują edytora? 105 Czy jeśli autor się zgadza, to znaczy, że się zgadza? Czy jeśli mówi, że się nie zgadza, to może jednak się zgadza? Granice woli autorskiej 107 Wola autorska – brzmienie językowe 109 Wola autorska – układ tekstu: podsumowanie 110 Wola autorska – kompozycja zbioru. Filibert dzieckiem podszyty Witolda Gombrowicza – nowela funkcjonująca niezależnie, włączona jednak także do powieści 110 Wola autorska – umieszczanie wcześniejszych utworów w nowych zbiorach 112 Tropienie woli autorskiej za pomocą odwołania się do autoryzowanych tłumaczeń tekstu w języku, którym autor dobrze się posługiwał 113 Jak wydawać teksty autora publikującego na ogół w innym języku? 114 Wola autora w rozwijaniu motywów w kolejnych utworach, czyli jak Filibert dzieckiem podszyty Przeciw poetom wystąpił 114 Wola autorska – typografia 116 Wola autora – aktualizacja tekstu 116 Wola autorska a cenzura – różnice w modelach cenzury na przykładzie Władysława Broniewskiego i Zbigniewa Herberta 117 Komentarz edytora wyjaśniający kontekst powstawania utworu 125 Komentarz edytorski a niebezpieczeństwo interpretacji 127 Komentarz edytorski – przyznanie się do niewiedzy, aby nie sugerować czytelnikowi, że wiedzieć powinien 128 Czy autor ma rację? Fakty podawane przez autora a komentarz edytora na przykładzie Gombrowicza 128 Błędy w tekście wprowadzone przez edytora 131 A. Błędy spowodowane złym odczytaniem tekstu 131 B. Błędy wynikające z rozwiązań typograficznych 134 C. Błędne koniektury 135 D. Błędy spowodowane pracą na tekście nieoryginalnym 136 E. „Poprawianie” autora przez edytora 137 F. Błędy spowodowane pośpiechem 138 Ustalanie autorstwa: „bankowe” teksty Gombrowicza, nieleśmianowski Leśmian i anonimowy Broniewski 138 Rozdział VI. Tekst poetycki oraz autorskie zbiory wierszy 140 Bolesław Leśmian – czyli „w malinowym chruśniaku” interpunkcji 140 Maria Pawlikowska-Jasnorzewska – czyli autorka poprawiająca 148 Władysław Broniewski – czyli lepiej nie publikować, niż cenzurować 153 Gałczyński – czyli wpływ cenzora na poetę 155 Gałczyński – jak komentować satyrę? 160 Sztuczne oddychanie i inne wiersze Stanisława Barańczaka 161 Poeta dążący do wielowariantowości czy do tekstu ostatecznego? 163 Rozdział VII. Wybór wierszy oraz wiersze zebrane 166 Dzieła zebrane Czesława Miłosza. Jak zmieniło się Campo di Fiori 168 Wnioski z analizy porównawczej różnych wersji fragmentów Campo di Fiori 179 Problem deklarowanej woli autorskiej w powrocie do wersji wcześniejszej, niepotwierdzony w późniejszym wydaniu 181 Podsumowanie analizy fragmentów Campo di Fiori 184 Czy Pan Cogito „mówił po niemiecku”? 185 Rozdział VIII. Powieści 191 Pornografia Witolda Gombrowicza: problemy edycji powieści 191 Historia tekstu 192 Sposób pracy autora 192 Źródła tekstu 192 Historia wydania, czyli w poszukiwaniu zaginionego maszynopisu 193 Wydanie obcojęzyczne powstałe pod kontrolą autora jako źródło do poprawek błędów w wydaniu polskim 195 Różnice między maszynopisem a pierwodrukiem 198 Problem autorskiej interpunkcji 200 Pornografia: podsumowanie – interpunkcja i składnia podkreślająca rytm jako wyraz woli autorskiej 203 Problem ustalenia tekstu autorskiego – wybór podstawy tekstu 205 Pozostałe wątpliwości 206 Dodatkowe uzasadnienie przyjętych założeń edytorskich: jeden dzień z życia Witolda Gombrowicza 207 Na marginesie: poprawki autorskie zwiększające realizm powieści 209 Ferdydurke: dzieło w toku – korekta jako podstawa wydania? 210 Wnioski z analizy korekty autorskiej do drugiego wydania Ferdydurke 213 „Wstawka” w korekcie autorskiej i konieczność jej porównania z wydaniem 214 Wnioski z analizy „wstawki” do korekty autorskiej drugiego wydania Ferdydurke w języku polskim 215 Gombrowicz: polemiki w powieści (Ferdydurke). Powieść odnosząca się do krytyki, z zamaskowanymi cytatami 216 Kontekst powstania utworu – komentarz interpretacyjny na przykładzie Ferdydurke Witolda Gombrowicza 218 Bal u Senatora Jana Lechonia: rękopis bez skreśleń 221 Miazga Jerzego Andrzejewskiego – czyli cenzura wpływająca na powieść z kluczem 222 Miazga: podsumowanie 228 Wertepy Leopolda Buczkowskiego 229 Cenzura w PRL – przypomnienie 229 Konwickiego gry z cenzurą 231 Jak cenzura zmieniła Kalendarz i klepsydrę Tadeusza Konwickiego 234 Kalendarz i klepsydra Tadeusza Konwickiego: podsumowanie 237 Rozdział IX. Publicystyka 239 Krytyka literacka – Jan Józef Lipski: jak wydawać rozproszone teksty krytycznoliterackie autora represjonowanego z przyczyn politycznych? 239 Zrekonstruowanie układu autorskiego 241 Czy warto rekonstruować układ autorski? 243 Felietony Stefana Kisielewskiego 244 Podsumowanie sposobu wydawania felietonów powstających w PRL 246 Felietony Antoniego Słonimskiego 246 „Opera” Janusza Szpotańskiego, czyli satyra polityczna 247 Podsumowanie: jak wydawać twórczość zakorzenioną we współczesności – felietony, satyrę? 251 Rozdział X. Teksty naukowe (humanistyka a przyrodoznawstwo) 252 Specyfika tekstu naukowego – poprawianie błędów rzeczowych bezpośrednio w tekście 252 Pisma wybrane Władysława Bartoszewskiego 254 Wykłady Richarda P. Feynmana 256 Podsumowanie: jak wydawać dzieła naukowe? 257 Rozdział XI. Jak wydawać rozmowy, wywiady, wspomnienia, dzienniki 261 Autentyczność dziennika 262 Reportaże, eseje, wywiady – Rozmowy z katem Kazimierza Moczarskiego 263 Oni Teresy Torańskiej 265 Dzienniki Marii Dąbrowskiej – prowadzone z myślą o przyszłej publikacji 266 Wydanie dziennika w postaci autentycznej bez komentarzy: porównanie 268 Dzienniki Marii Dąbrowskiej: podsumowanie 271 Dziennik Anny Kowalskiej – dziennik-źródło jako opozycja do „dziennika pisarza” 271 Dziennik Anny Kowalskiej: podsumowanie 273 Dziennik 1954 Leopolda Tyrmanda, czyli pytanie o autentyczność 273 Dziennik 1954 Tyrmanda: podsumowanie 280 Dzienniki Stefana Kisielewskiego – czy wszystko powinniśmy publikować? 281 Dziennik Witolda Gombrowicza – czy powieść o charakterze dziennika? 283 Dziennik Jarosława Iwaszkiewicza – mimo wszystko na uboczu polityki; problemy kompozycji językowej i datowania. Wybór podstawy wydania 285 Dziennik Jana Józefa Lipskiego, czyli źródłowość zapisków prowadzonych bez myśli o ich publikacji 289 Dziennik bez samogłosek Aleksandra Wata: odszyfrowywanie 291 Inne dzienniki wydane w ostatnich latach, które warto poznać 292 Archiwalia – między dziennikiem osobowym a zapisem zbiorowości 293 Wydania dzienników: podsumowanie 294 Rozdział XII. Edycje korespondencji 295 Prawo autorskie przy wydaniach korespondencji 295 Sposoby wydawania korespondencji 296 Rola przypisów w korespondencji 297 Ujednolicanie dat 299 Jeden głos: listy Hertza do Miłosza, listy do Grydzewskiego 300 Dwugłos redaktor–poeta: Jerzy Giedroyc–Czesław Miłosz w Archiwum „Kultury”, czyli jak szybko publikować listy? 304 Na marginesie edycji korespondencji: poprawki edytora 306 Dwugłos pisarz–redaktor: Lechoń–Grydzewski, czyli w poszukiwaniu zaginionych manuskryptów 308 Dwugłos małżeński: Maria i Marian Dąbrowscy 310 List jako materiał literacki 312 Podsumowanie: jak wydawać korespondencję? 312 Rozdział XIII. Typografia w wydaniach literatury pięknej i naukowej 314 Zasady ogólne 314 Pastorałki i wiersze formistyczne Tytusa Czyżewskiego 316 Anatol Stern: znacząca typografia 316 Termity Themersonów i koniki Mrożka 317 Autorskie rozwiązania graficzne 318 Format 319 Żywa pagina 320 Duża czcionka, mała czcionka i Franz Kafka 320 Na marginesie: skojarzenie utworu z ilustracjami nieakceptowanymi przez autora 321 Typografia w edytorstwie: podsumowanie 322 Rozdział XIV. Czy poprawiać ortografię i interpunkcję? Dwa wypadki: autor stosujący się do reguł – i reguł nieuznający 323 Historia reform pisowni w Polsce 325 Poezje zebrane Brunona Jasieńskiego 327 Jasieński: podawanie wersji mającej ułatwić lekturę 328 Jasieński: ten sam utwór funkcjonujący w różnych miejscach 329 Jasieński: posągi rzygały czy żygały? 330 Jasieński: podsumowanie 332 Tadeusz Peiper: zachowana interpunkcja autorska 333 Przecinki Czechowicza: znaki interpunkcyjne jako interpretacja 333 Waga rytmu w prozie na przykładzie Gombrowicza 336 Interpunkcja jako przejaw ekspresji twórczej w korespondencji Iwaszkiewicza z Lisowskim 336 Autor, który miał problemy z ortografią 337 Podsumowanie: literatura XX w. dla edytora 338 Aneks. Wydania wykorzystane w książce 343 Wykaz literatury – bibliografia edytorska w układzie chronologicznym 347 Indeks terminów użytych w książce 348 Indeks nazwisk 350