Reforma szkolnictwa wyższego w Polsce w debacie publicznej

Książka dotyczy procesu reformowania szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 1990-2015 w kontekście toczonej na ten temat debaty publicznej. Scalenie socjologicznej analizy debaty publicznej inspirowanej analizami dyskursu publicznego oraz polityki publicznej (i procesami deliberacji) pozwala na wskazanie najważniejszych uwarunkowań reformy szkolnictwa: ideologicznych, instytucjonalnych oraz bezpośrednio związanych z prowadzeniem polityki publicznej. W wymiarze empirycznym autorka omawia trzy wymiary debaty poświęconej reformowaniu uniwersytetów: naukowy/akademicki (oparty na analizie treści tekstów naukowych), rządowy strategiczno-ustawodawczy (oparty na analizie treści dokumentów strategicznych i aktów prawnych), publicystyczny (oparty na analizie treści artykułów pochodzących z dzienników i tygodników). Takie kompleksowe podejście pozwala na wskazanie odmiennych funkcji każdego z wymiarów debaty publicznej. Wszystkie te analizy wieńczy ukazanie reformy szkolnictwa wyższego w dwóch kontekstach: merytorycznym (treść reformy) i formalnym (sztuka reformowania). Autorka stara się w ten sposób podkreślić, iż dla sukcesu reformy szkolnictwa wyższego konieczne jest sprzęgnięcie przedmiotowej koncepcji reform ze zdolnością decydentów do ich przygotowania (i ostatecznie implementowania).

Wprowadzenie 7 Rozdział 1. Szkolnictwo wyższe jako przedmiot badań i rozważań naukowych 13 1.1. O interdyscyplinarnych i socjologicznych badaniach szkolnictwa wyższego 15 1.2. Tradycja myślenia o rozwoju i reformowaniu szkolnictwa wyższego w Polsce 21 1.3. Transformacje szkolnictwa wyższego w perspektywie teoretyczno-metodologicznej 30 1.4. Reforma szkolnictwa wyższego w Polsce w zwierciadle debaty publicznej 35 1.4.1. Inspiracja socjologiczną i krytyczną analizą dyskursu publicznego 39 1.4.2. Inspiracja naukami o polityce publicznej i procesem deliberacji 45 1.4.3. Główne założenia przyjętej strategii badawczej 51 Rozdział 2. Przemiany szkół wyższych w debacie naukowej 59 2.1. Polaryzacja dyskusji akademickiej o szkolnictwie wyższym i jego instytucjach 61 2.1.1. Koronne racje na gruncie stanowiska idealistyczno-humanistycznego 69 2.1.2. Kluczowa argumentacja na gruncie stanowiska pragmatyczno-rynkowego 74 2.2. Konsekwencje polaryzacji debaty naukowej dla polityki szkolnictwa wyższego 78 Rozdział 3. Polityka i działania strategiczne wobec szkolnictwa wyższego 85 3.1. Polityka unijna wobec szkolnictwa wyższego jako ponadnarodowy kurs rozwoju 87 3.2. Krajowa polityka wobec szkolnictwa wyższego jako translacja polityki unijnej 95 3.3. Państwo a interesariusze środowiskowi w polityce wobec uniwersytetów 111 3.4. Uwagi o tworzeniu polityki – teoria versus praktyka 137 Rozdział 4. Legislacyjny wymiar polityki i reformy systemu – obraz in statu nascendi 145 4.1. Ramy prawne dla systemu szkolnictwa wyższego w Polsce w latach 1990–2005 148 4.2. Historia nowelizowania Prawa o szkolnictwie wyższym w latach 2005–2011 153 4.3. Dopełnianie czy naprawianie Prawa o szkolnictwie wyższym w latach 2011–2015? 163 4.4. Uwagi o tworzeniu prawa – teoria versus praktyka 176 Rozdział 5. Oblicze reformy szkolnictwa wyższego w debacie publicystycznej 189 5.1. Komentarz do działań reformatorskich rządu w latach 1990–2005 193 5.2. Relacjonowanie procesu nowelizowania ustawy w latach 2005–2011 206 5.3. Odwołania do dalszych nowelizacji prawa w latach 2011–2015 219 5.4. Uwagi o roli publicystyki i specyfice debaty medialnej 225 Rozdział 6. Recenzja reformy szkolnictwa wyższego – próba analizy in statu praesenti 229 6.1. Konceptualizacja jakości reformy – dylematy metodologiczne 230 6.2. Dwukierunkowa propozycja oceny jakości reformy 232 6.2.1. Analiza merytoryczna reformy w kontekście domen neoliberalnej logiki 233 6.2.2. Analiza formalna reformy w kontekście neoliberalnych kanonów reformowania 237 Postscriptum. Wkład i niedostatki debaty o reformowaniu 253 Bibliografia 255 Spis tabel i ramek 289 O autorce 291