Metody porównywania populacji w badaniach ekonomicznych

Celem niniejszej monografii jest wskazanie metod porównywania populacji w zastosowaniu dla danych ekonomiczno-społecznych. W książce Czytelnik znajdzie propozycje różnorodnych testów permutacyjnych. Zaprezentowano możliwości zastosowania tych testów do weryfikacji hipotez na podstawie danych mierzonych na skalach mocnych i słabych. Przedstawiono również wykorzystanie testów permutacyjnych do analizy populacji, w których obiekty badań są określane przez zmienne wielowymiarowe. Dokonana została ocena własności proponowanych testów permutacyjnych na tle parametrycznych oraz nieparametrycznych metod porównywania populacji. Dodatkowo zastosowano proponowane testy porównywania zbiorowości dla rzeczywistych danych pochodzących z procesu produkcyjnego oraz wybranych danych ogólnie dostępnych w bazach danych statystycznych zamieszczonych w Internecie. Monografia powstała na podstawie pracy doktorskiej dr Dominiki Polko-Zając, nagrodzonej w międzynarodowym konkursie na najlepszą rozprawę doktorską obronioną w 2020 roku w ramach uczelni tworzących konsorcjum PROGRES3 w kategorii Ekonomia, finanse i zarządzanie.

Wstęp 9 Rozdział 1. Parametryczne metody porównywania populacji 15 1.1. Weryfikacja hipotez statystycznych 15 1.2. Porównywanie dwóch lub kilku populacji jednowymiarowych na podstawie prób niezależnych 17 1.2.1. Weryfikacja hipotezy o równości wartości oczekiwanych 17 1.2.2. Weryfikacja hipotezy o równości wariancji 23 1.2.3. Weryfikacja hipotezy o równości wskaźników struktury 28 1.2.4. Weryfikacja hipotezy o równości współczynników zmienności 30 1.3. Porównywanie dwóch lub kilku populacji jednowymiarowych na podstawie prób zależnych 34 1.3.1. Weryfikacja hipotezy o równości wartości oczekiwanych 34 1.3.2. Weryfikacja hipotezy o równości wariancji 37 1.4. Porównywanie dwóch lub kilku populacji wielowymiarowych 39 1.4.1. Weryfikacja hipotezy o równości dwóch wektorów wartości oczekiwanych 39 1.4.2. Weryfikacja hipotezy o równości wielu wektorów wartości oczekiwanych 44 1.4.3. Weryfikacja hipotezy o równości dwóch lub wielu macierzy kowariancji 47 1.5. Porównania w analizie zależności 52 1.5.1. Weryfikacja hipotezy o równości współczynników korelacji 52 1.5.2. Testowanie równoległości prostych regresji 54 1.5.3. Testowanie odległości pionowej prostych regresji 57 1.5.4. Porównywanie wartości teoretycznych na dwóch liniach regresji 59 1.5.5. Porównywanie funkcji regresji 60 Rozdział 2. Nieparametryczne metody porównywania populacji 62 2.1. Porównywanie dwóch lub kilku populacji na podstawie prób niezależnych 62 2.1.1. Testy oparte na statystykach Kołmogorowa-Smirnowa 63 2.1.2. Testy oparte na liczbie serii 65 2.1.3. Testy oparte na sumie rang 66 2.1.4. Testy mediany 70 2.2. Porównywanie dwóch lub kilku populacji na podstawie prób zależnych 72 2.2.1. Testy oparte na znakach 72 2.2.2. Test oparty na sumie rang 73 2.2.3. Testy dla zmiennych o rozkładach dwupunktowych 74 2.3. Testy jednorodności (zgodności) dla tablic wielodzielczych 76 2.4. Nieparametryczna metoda porównania populacji w analizie zależności 83 Rozdział 3. Charakterystyka wybranych testów permutacyjnych pozwalających na porównywanie populacji 85 3.1. Metody repróbkowania i symulacji komputerowej 85 3.1.1. Testy bootstrapowe 86 3.1.2. Testy permutacyjne 87 3.2. Testy permutacyjne dla danych mierzonych na skalach przedziałowej i ilorazowej 91 3.2.1. Test permutacyjny łącznego porównywania poziomu przeciętnego i zróżnicowania 92 3.2.2. Test permutacyjny równości wektorów wartości oczekiwanych 103 3.2.3. Test permutacyjny identyczności rozkładów populacji wielowymiarowych oparty na funkcji odległości 112 3.2.4. Wielowymiarowy test permutacyjny łącznego porównywania poziomu przeciętnego i zróżnicowania 122 3.3. Testy permutacyjne dla danych mierzonych na skalach nominalnej i porządkowej 134 3.3.1. Testy permutacyjne jednorodności struktur dla danych nominalnych w tablicach wielodzielczych 134 3.3.2. Test permutacyjny zgodności struktur oparty na statystyce chi-kwadrat 145 3.3.3. Test permutacyjny jednorodności struktur z kierunkowymi hipotezami alternatywnymi 152 3.3.4. Test permutacyjny jednorodności struktur dla danych porządkowych w tablicach wielodzielczych 158 3.4. Testy permutacyjne w analizie zależności 164 3.4.1. Test permutacyjny równości współczynników korelacji 164 3.4.2. Test permutacyjny identyczności dwóch funkcji regresji 173 3.4.3. Test permutacyjny porównywania dwóch zbiorów zmiennych 180 Rozdział 4. Zastosowanie testów permutacyjnych do porównywania populacji w badaniach ekonomicznych 188 4.1. Zastosowanie testów permutacyjnych dla danych mierzonych na skalach przedziałowej i ilorazowej 188 4.1.1. Analiza stabilności procesu produkcyjnego 189 4.1.2. Porównanie sytuacji osób bezrobotnych na rynku pracy w Polsce 202 4.1.3. Porównanie społecznych efektów zmian gospodarczych w województwach Polski 209 4.2. Zastosowanie testów permutacyjnych dla danych mierzonych na skalach nominalnej i porządkowej 213 4.2.1. Porównanie aktywności ekonomicznej ludności w poszczególnych grupach wiekowych w wybranych województwach 213 4.2.2. Porównanie satysfakcji z wykonywanej pracy w wybranych województwach 220 4.2.3. Porównanie sytuacji finansowej gospodarstw domowych w Polsce w różnych latach 223 Zakończenie 227 Bibliografia 231 Spis rysunków 245 Spis tabel 249