Celem niniejszej pracy jest próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego kapitał okazuje się niezbędną kategorią analityczną, bez której nie da się uchwycić ani opisać struktury, funkcji i logiki współczesnej gospodarki w procesie jej stawania się. Niniejsza wieloautorska monografia naukowa Dyskusje o kapitale wczoraj i dziś składa się z trzech części. Część pierwsza (rozdziały I-VII) dotyczy kategorii kapitału w teoriach ekonomicznych, część druga (rozdziały VIII-XII) – kategorii kapitału w teoriach społecznych, a cześć trzecia (rozdziały XIII-XV) – kategorii kapitału w naukach stosowanych. Układ wewnętrzny pracy, pod względem merytorycznym taki sam w ramach trzech części, wydawał się przy opracowaniu tematu najbardziej celowy. Praca ma charakter syntetyczny, co zadecydowało o doborze literatury. Niniejsze studium zawiera także Zakończenie, bibliografię, spisy rysunków i tabel, a także streszczenia w języku angielskim oraz indeks nazwisk.

WSTĘP – Grażyna Musiał 17 CZĘŚĆ PIERWSZA: KATEGORIA KAPITAŁU W TEORIACH EKONOMICZNYCH I. KAPITAŁ JAKO KATEGORIA EKONOMICZNA. KONTROWERSJE CAMBRIDGE KONTRA CAMBRIDGE (Grażyna Musiał) 29 1. Sformułowanie problemu 29 2. Metafizyka kapitału 30 3. Przyczyny kontrowersji między brytyjskim i amerykańskim Cambridge 33 3.1. Poglądy Joan Violet Robinson 34 4. Przebieg dyskusji Cambridge kontra Cambridge 37 5. Podsumowanie 42 Aneks 1: Joan Violet Robinson, Dzieła zebrane [Collected Works], tomy 1-5 43 Aneks 2: Friedrich August von Hayek na temat Johna Maynarda Keynesa 44 II. PROCESY GLOBALIZACJI A PROBLEM WSPÓŁCZESNEJ AKUMULACJI KAPITAŁU (Eugeniusz Kośmicki) 45 1. Wprowadzenie 45 2. Historyczne aspekty procesów globalizacji 46 3. Ogólna charakterystyka współczesnego etapu rozwoju kapitalizmu 50 4. Problem akumulacji kapitału w warunkach globalizacji 53 5. Próba ogólnej oceny współczesnych struktur i warunków globalnej regulacji 62 6. Podsumowanie 67 III. SKUTKI KAPITAŁOWE STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU (Ignacy Henryk Chrzanowski) 69 1. Wprowadzenie 69 2. Czym jest w istocie rozwój zrównoważony? 70 3. Cele zrównoważonego rozwoju (SDGs) 72 4. Finansowanie celów rozwoju zrównoważonego 75 4.1. “The Guardian” o finansowaniu dodatkowej infrastruktury 76 5. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne jako jedna z dróg do osiągnięcia SDGs 78 6. Najwięksi odbiorcy bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI) w latach 2016/2017 80 7. Podsumowanie 82 IV. THOMAS PIKETTY O PROBLEMIE KAPITAŁU W XXI WIEKU (Grażyna Musiał, Mirosław Lubszczyk) 83 1. Wprowadzenie 83 2. Metodologiczny kontekst powstania dzieła Thomasa Piketty’ego o kapitale, nierównościach i innych kategoriach ekonomicznych 83 3. Stosunek dochodu do kapitału w długiej perspektywie w ujęciu Thomasa Piketty’ego 85 4. Podsumowanie 96 Aneks 97 V. O AKTUALNOŚCI TEORII EKONOMICZNEJ MARKSA (Włodzimierz Luty) 99 1. O Marksie: „pamięć polska” versus „pamięć świata” 99 2. Intelektualna porażka ekonomii głównego nurtu 101 3. What would Marx think? 107 4. Dorobek Marksa nie wystarczy 113 5. A jednak warto czytać 116 VI. KONTROWERSJE WOKÓŁ KAPITAŁU I SPOSOBU JEGO POMIARU (Maria Smejda) 118 1. Wprowadzenie 118 2. Kategoria kapitału – skapitalizowanie pracy ludzkiej 119 3. Przebudowa systemu pomiarowego – czy dozwolona? 124 4. Konsekwencje nowego podejścia do pomiaru kapitału – czy oczekiwane? 129 5. Podsumowanie: ontologiczny błąd ekonomii 133 VII. WPŁYW BEZPOŚREDNICH INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH NA PKB REGIONALNYCH WSPÓLNOT GOSPODARCZYCH W AFRYCE (Krystyna Mitręga-Niestrój, Blandyna Puszer, Łukasz Szewczyk) 135 1. Wprowadzenie 135 2. Skutki napływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych do państw goszczących 136 3. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne a produkt krajowy brutto (PKB) 140 4. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w regionalnych wspólnotach gospodarczych w Afryce – zarys problemu 143 5. Ocena zależności między bezpośrednimi inwestycjami zagranicznymi a poziomem PKB na przykładzie regionalnych wspólnot gospodarczych w Afryce 145 6. Podsumowanie 148 CZĘŚĆ DRUGA: KATEGORIA KAPITAŁU W TEORIACH SPOŁECZNYCH VIII. KAPITAŁ SPOŁECZNY W OBRĘBIE KATEGORII POLSKICH MENEDŻERÓW (Sławomir Banaszak) 153 1. Wprowadzenie 153 2. Pojęcie menedżera 154 3. Menedżerowie jako klasa społeczna 158 4. Klasy menedżerskie w perspektywie ekonomiczno-socjologicznej teorii własności 159 4.1. Własność środków produkcji 160 4.2. Własność ergodynamis 161 5. Menedżerskie makro- i mikroklasy 162 6. Makroklasa menedżerów a klasy i stany kierownicze 163 6.1. Kapitał społeczny jako koncept i jako praktyczny regulator życia społecznego 163 6.2. Kapitał społeczny jako zasób osób trzecich 165 6.3. Kapitał społeczny a społeczna wymiana 167 7. Kapitał społeczny w dyskursie publicznym i w sferze rodzinnej własności 168 8. Podsumowanie 170 IX. RELACJE KONTRAKTOWE JAKO KAPITAŁ PRZEDSIĘBIORSTWA W PERSPEKTYWIE TEORII SYSTEMU SPOŁECZNEGO TALCOTTA PARSONSA (Przemysław Wechta) 173 1. Wprowadzenie 173 2. Turbokapitalizm a teorie kapitałów 175 3. Relacje kontraktowe w przedsiębiorstwie w ujęciu Talcotta Parsonsa 178 4. Środki wymiany w relacjach kontraktowych w ujęciu Talcotta Parsonsa a typy kapitałów 180 5. Rodzaje funkcji systemu społecznego według Talcotta Parsonsa a możliwości generowania różnych typów kapitałów w przedsiębiorstwie 182 6. Podsumowanie 190 X. THE ROLE OF SHARE CAPITAL IN A CONTEMPORARY COMPANY (Aleksander Jerzy Witosz) 192 1. Introduction 192 2. The essence and functions of share capital 192 3. The guarantee function of share capital 194 4. Discussion about share capital and its value 195 5. Shares of a Simple Joint-Stock Company 198 6. Solvency test 200 7. Conclusions 202 XI. KAPITAŁ W UBEZPIECZENIACH SPOŁECZNYCH (Radosław Pacud) 203 1. Wprowadzenie 203 2. Znaczenie kapitału w obszarze ubezpieczeń społecznych 204 3. Rezerwy pieniężne w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych 208 4. Kapitały gospodarcze płatników składek na ubezpieczenia społeczne 210 5. Fundusze kapitałowe w systemie polskich ubezpieczeń społecznych 215 6. Podsumowanie 218 XII. PERSPEKTYWA FINANSOWANIA UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH Z KAPITAŁÓW GOSPODARKI CYFROWEJ (Radosław Pacud) 221 1. Wprowadzenie 221 2. O podnoszeniu składek na ubezpieczenia społeczne w warunkach rozwoju gospodarki cyfrowej 222 3. Zmiany technologiczne i gospodarcze w XXI wieku. Zagrożenia czy szanse dla ubezpieczeń społecznych? 225 4. Podatek cyfrowy czy składki emerytalne finansowane przez kapitały gospodarki cyfrowej? 231 5. Koncepcja wykorzystania kapitałów gospodarki cyfrowej na cele ubezpieczeń społecznych 237 6. Podsumowanie 242 CZĘŚĆ TRZECIA: KATEGORIA KAPITAŁU W NAUKACH STOSOWANYCH XIII. FINANSOWA KONCEPCJA KAPITAŁU WŁASNEGO W SYSTEMIE RACHUNKOWOŚCI (Józef Pfaff) 247 1. Wprowadzenie 247 2. Pojęcie kapitału własnego w teorii rachunkowości 248 3. Koncepcje zachowania kapitału 249 4. Kapitał własny w ujęciu prawa bilansowego 254 5. Prezentacja kapitału własnego w sprawozdaniu finansowym 256 6. Podsumowanie 258 XIV. WYKORZYSTANIE CREDIT DEFAULT SWAP W UTRZYMANIU WYMAGANEGO POZIOMU KAPITAŁU REGULACYJNEGO W INSTYTUCJACH BANKOWYCH (Maria Czech) 260 1. Wprowadzenie 260 2. Kapitał regulacyjny w instytucjach bankowych 261 3. Wykorzystanie kontraktów credit default swap jako narzędzi zarządzania poziomem współczynnika adekwatności kapitałowej 266 4. Przesłanki prawne do wykorzystania kontraktów credit default swap jako narzędzi zarządzania poziomem adekwatności 269 5. Zaangażowanie instytucji bankowych na rynku credit default swap 271 6. Podsumowanie 274 XV. KAPITAŁ W TEORII I REGULACJACH RACHUNKOWOŚCI (Lucyna Poniatowska) 276 1. Wprowadzenie 276 2. Definicje kapitału teorii ekonomii 276 3. Istota i rozumienie kapitału w rachunkowości 279 4. Koncepcje kapitału w teorii rachunkowości 282 5. Sposób ujęcia kapitału w regulacjach prawnych rachunkowości 285 6. Podsumowanie 287 ZAKOŃCZENIE – Grażyna Musiał 289 BIBLIOGRAFIA 295 STRESZCZENIA W JĘZYKU ANGIELSKIM (SUMMARIES) 321 SPIS RYSUNKÓW 329 SPIS TABEL 331 INDEKS NAZWISK 333 INFORMACJA O AUTORACH 341