Poziom życia ludności w Polsce – determinanty i zróżnicowania

W rozdziale I określono pojęcie poziomu życia, jak też kategorii pokrewnych. Scharakteryzowano główne podmioty poziomu życia, czyli gospodarstwo domowe oraz ludność ogółem. Omówiono także uwarunkowania i czynniki działające w skali makro- i mikroekonomicznej. Rozdział II wypełnia prezentacja aspektów metodycznych. Przedmiotem rozważań w rozdziale III są ekonomiczno-demograficzne determinanty poziomu życia w Polsce w latach 1989-2010. Treść rozdziału IV wypełnia opis naukowy zmian w poziomie życia ludności ogółem i gospodarstw domowych w Polsce, jakie dokonały się w ciągu analizowanego okresu. W rozdziale V zaprezentowano subiektywne opinie gospodarstw domowych na temat stopnia zaspokojenia potrzeb ich podmiotów. Zakończenie pracy prezentuje najważniejsze wnioski wynikające z badań.

WSTĘP 9 ROZDZIAŁ I. POZIOM ŻYCIA LUDNOŚCI – POJĘCIE, PODMIOTY, DETERMINANTY 15 1. Pojęcie poziomu życia i kategorii pokrewnych 15 2. Podmioty poziomu życia i ich charakterystyka 25 3. Uwarunkowania poziomu życia ludności 35 4. Determinanty stopnia zaspokojenia potrzeb gospodarstw domowych 45 ROZDZIAŁ II. METODYKA POMIARU POZIOMU ŻYCIA LUDNOŚCI 61 1. Stan wiedzy oraz tendencje w badaniach poziomu życia ludności na świecie 61 2. Ewolucja badań nad poziomem życia ludności w Polsce 66 3. Badania budżetów gospodarstw domowych jako źródło informacji o poziomie życia 71 4. Metody pomiaru poziomu życia ludności 76 4.1. Wykorzystanie wskaźników społecznych w badaniach poziomu życia ludności 78 4.2. Mierniki poziomu życia ludności 80 4.2.1. Cząstkowe mierniki poziomu życia ludności 81 4.2.2. Kompozytowe mierniki poziomu życia ludności 83 5. Obiektywne wskaźniki syntetyczne w badaniach poziomu życia ludności 87 5.1. Wskaźniki oparte na kategoriach wartościowych 87 5.1.1. Podstawowe wskaźniki systemu rachunków narodowych 88 5.1.2. Zmodyfikowane mierniki systemu rachunków narodowych 91 5.2. Wskaźniki syntetyczne uwzględniające mierniki ilościowe 94 6. Wskaźniki subiektywne w badaniach poziomu życia ludności 102 ROZDZIAŁ III. EKONOMICZNO-DEMOGRAFICZNE DETERMINANTY POZIOMU ŻYCIA W POLSCE W LATACH 1989-2010 107 1. Makrouwarunkowania poziomu życia ludności w Polsce 107 1.1. Transformacja gospodarcza a poziom życia ludności 108 1.2. Wpływ procesów globalizacyjnych i integracyjnych na poziom życia ludności 113 1.3. Znaczenie kryzysu dla stopnia zaspokojenia potrzeb 116 2. Czynniki ekonomiczne określające poziom życia gospodarstw domowych 119 2.1. Sytuacja panująca na rynku pracy w Polsce 119 2.2. Wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych oraz ich wpływ na koszty utrzymania gospodarstw domowych 125 2.3. Dochód jako główna determinanta poziomu życia w okresie transformacji 130 2.4. Oszczędności polskich gospodarstw domowych 139 2.5. Zadłużenie gospodarstw domowych z tytułu zaciąganych kredytów 144 2.6. Podaż jako czynnik poziomu życia 148 3. Procesy demograficzne a poziom życia ludności – ogólne zależności. Charakterystyka demograficzno-społeczna ludności i gospodarstw domowych w Polsce 150 ROZDZIAŁ IV. ZMIANY W POZIOMIE ŻYCIA LUDNOŚCI W OKRESIE PRZEMIAN SPOŁECZNO-GOSPODARCZYCH W KRAJU 159 1. Poziom życia ludności w Polsce na podstawie wskaźników makroekonomicznych 159 1.1. PKB jako miara kondycji gospodarki i ogólny wskaźnik poziomu życia ludności kraju 159 1.2. Poziom życia w świetle wydatków i spożycia ludności 163 2. Stopień zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych gospodarstw domowych na podstawie wyników badań budżetów gospodarstw domowych 168 3. Poziom życia ludności w świetle mierników cząstkowych 179 3.1. Wyżywienie 179 3.2. Mieszkanie 182 3.3. Zdrowie 185 3.4. Edukacja 188 3.5. Kultura i rekreacja 192 3.6. Zagospodarowanie materialne 195 3.7. Bezpieczeństwo i zabezpieczenie społeczne 199 4. Poziom życia ludności Polski w świetle mierników syntetycznych 203 4.1. Wyznaczenie syntetycznego wskaźnika poziomu życia ludności na podstawie metod taksonomicznych 203 4.2. Poziom życia ludności na podstawie wskaźnika rozwoju społecznego HDI 214 4.3. Przeciętne dalsze trwanie życia ludzkiego w Polsce 216 5. Ocena przemian w poziomie życia Polaków na podstawie wtórnych źródeł informacji 218 ROZDZIAŁ V. STOPIEŃ ZASPOKOJENIA POTRZEB KONSUMPCYJNYCH GOSPODARSTW DOMOWYCH W ŚWIETLE BADAŃ BEZPOŚREDNICH 220 1. Opis metody badawczej i organizacji badań. Charakterystyka badanej populacji 220 2. Ogólna ocena poziomu życia gospodarstw domowych i ludności Polski 224 3. Stopień zaspokojenia poszczególnych grup potrzeb badanych gospodarstw domowych 231 3.1. Poziom zaspokojenia potrzeb żywieniowych 236 3.2. Poziom zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych 238 3.3. Poziom zaspokojenia potrzeb zdrowotnych 242 3.4. Poziom zaspokojenia potrzeb edukacyjnych 247 3.5. Poziom zaspokojenia potrzeb kulturalnych i rekreacyjnych 251 3.6. Poziom zaspokojenia potrzeb z zakresu zagospodarowania materialnego 254 3.7. Poziom zaspokojenia potrzeb z zakresu bezpieczeństwa 257 4. Przewidywania dotyczące poziomu życia badanych gospodarstw domowych 262 5. Ocena poziomu zaspokojenia potrzeb gospodarstw domowych na podstawie badań ankietowych 265 ZAKOŃCZENIE 269 BIBLIOGRAFIA 279 SPIS RYSUNKÓW 303 SPIS TABEL 303 SPIS WYKRESÓW 306 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW 307 ZAŁĄCZNIKI 309