Zrównoważony rozwój

W podręczniku podjęto dwa kluczowe tematy, stanowiące najbardziej aktualne filary zrównoważonego rozwoju. W części pierwszej przedstawiono koncepcję polityki klimatyczno-energetycznej Unii Europejskiej oraz wybranych organizacji międzynarodowych (Światowej Organizacji Handlu - World Trade Organization, WTO, oraz ONZ) w kontekście Strategii Zrównoważonego Rozwoju i dążenia do budowy gospodarki „cyrkularnej”. Szczególny nacisk położono na działania Unii Europejskiej ukierunkowane na ochronę środowiska naturalnego, na zapobieganie oraz niwelowanie skutków niekorzystnych zmian klimatycznych, głównie w odniesieniu do zwiększenia efektywności energetycznej, rozwoju technologii niskoemisyjnych oraz lepszego wykorzystania odnawialnych źródeł energii. W części drugiej zaprezentowano koncepcję społecznej odpowiedzialności biznesu (corporate social responsiblity - CSR) i główne problemy związane z jej wdrażaniem do praktyki życia gospodarczego. Szczególną uwagę zwrócono na dobrowolne uwzględnianie przez przedsiębiorstwa problematyki społecznej i ekologicznej w swojej działalności i stosunkach z zainteresowanymi stronami oraz przeznaczanie przez przedsiębiorstwa zysków na rzecz społecznego interesu. Podręcznik jest adresowany do pracowników naukowych oraz studentów kierunków ekonomicznych i społecznych uczelni wyższych oraz do kadry menedżerskiej i pracowników przedsiębiorstw. Z wiedzy w nim zawartej skorzystać mogą również interesariusze firm współpracujących z przedsiębiorstwami wdrażającymi koncepcję CSR do praktyki gospodarczej.

Wstęp 9 Część I. POLITYKA KLIMATYCZNO-ENERGETYCZNA UNII EUROPEJSKIEJ W KONTEKŚCIE STRATEGII ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU I DĄŻENIA DO BUDOWY GOSPODARKI „CYRKULARNEJ” (Zofia Wysokińska) 11 Wstęp 11 Rozdział 1. Globalne partnerstwo na rzecz zrównoważonego rozwoju 15 Rozdział 2. Polityka przeciwdziałania niekorzystnym zmianom klimatycznym na poziomie globalnym (WTO i ONZ) 17 2.1. Główne instrumenty na rzecz zrównoważonego rozwoju w ramach WTO 17 2.2. Energia i jej związek z handlem i zarządzaniem handlem (trade governance) 18 Rozdział 3. Negocjacje w sprawie liberalizacji handlu dobrami i usługami środowiskowymi w ramach WTO oraz przy wsparciu organizacji międzynarodowych takich jak UNEP i UNCTAD 21 3.1. Negocjacje rolnicze 22 3.2. Walka z ubóstwem i promowanie rozwoju społecznego 23 Rozdział. 4. Inne tematy podejmowane przez instytucje międzynarodowe w celu ochrony środowiska naturalnego i przeciwdziałania negatywnym skutkom zmian klimatycznych 25 4.1. Zrównoważone zarządzanie surowcami naturalnymi 25 Rozdział 5. Finansowanie zrównoważonego rozwoju zgodnie z Milenijnymi Celami Rozwoju przyjętymi przez ONZ 28 5.1. Polska a Milenijne Cele Rozwoju 30 Rozdział 6. Potrzeba rozwoju programów mających na celu przeciwdziałanie niekorzystnym zmianom klimatycznym związanym z rosnącą emisją gazów cieplarnianych do atmosfery 32 Rozdział. 7. Polityka energetyczna Unii Europejskiej 34 7.1. Handel uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych 38 7.2. Od Protokołu z Kioto do Konferencji w Kopenhadze 39 7.3. Dotychczasowe efekty redukcji emisji gazów cieplarnianych 40 7.5. Główne wyzwania globalne i europejskie 40 7.6. Nowy system handlu uprawnieniami do emisji (Emmission Trade System – ETS) 41 7.7. Postanowienia pakietu transportowego 42 7.8. Transport drogowy 43 7.9. Transport kolejowy 44 7.10. Transport lotniczy 45 7.11. Wspieranie innowacyjnych technologii niskoemisyjnych 45 7.12. Lasy (zalesianie) i rolnictwo 47 7.13. Emisje nieobjęte systemem ETS 47 7.14. Detoksykacja Finansów i Dekarbonizacja Gospodarki: Szanse dla czystego i zrównoważonego rozwoju w krajach rozwijających się i przechodzących transformację gospodarczą 48 Rozdział 8. Cele i wyzwania dla Państw Członkowskich UE – wynikające z dokumentów strategicznych Unii Europejskiej promujących przeciwdziałanie negatywnym zmianom klimatycznym w ramach strategii zrównoważonego rozwoju 50 8.1. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Unii Europejskiej 50 8.2. Zrównoważona Europa dla lepszego Świata: Europejska Strategia Zrównoważonego Rozwoju 50 8.3. Cele Odnowionej Strategii Lizbońskiej – głównego dokumentu strategicznego Unii Europejskiej w zakresie zrównoważonego rozwoju 55 8.4. Odnowiona Strategia Zrównoważonego Rozwoju – główne wyzwania 56 8.5. Promowanie Zrównoważonej i Przyjaznej dla Środowiska Konsumpcji i Produkcji – Plan Działania dla Przemysłu i jego instrumenty 57 Rozdział 9. Szczegółowy przegląd kierunków „nowej” polityki środowiskowej 59 9.1. Wspieranie innowacji ekologicznych 61 9.2. Finansowanie ochrony środowiska 62 Rozdział 10. Aktualne działania Unii Europejskiej na rzecz ochrony środowiska 66 10.1. Ekologiczny wzrost gospodarczy 66 10.2. Ochrona przyrody 66 10.3. Ochrona zdrowia i dobrobytu mieszkańców UE 67 10.4. Globalne wyzwania 67 Rozdział 11. Strategiczny Program Rozwoju Unii Europejskiej do roku 2020 – Strategia Europa 2020 68 11.1. Udział Europy w globalnych emisjach gazów cieplarnianych 71 11.2. Zrównoważony transport 72 11.3. Pakiet w sprawie transportu ekologicznego 72 11.4. Strategia zrównoważonego korzystania z surowców naturalnych 73 11.5. Zrównoważona i konkurencyjna turystyka 74 Rozdział 12. Rynek towarów i usług środowiskowych na świecie, w UE i w Polsce 75 12.1. Światowy rynek towarów i usług środowiskowych – główne definicje i regulacje 75 12.2. Rynek towarów i usług środowiskowych w Unii Europejskiej 79 12.3. Rynek towarów i usług środowiskowych w Polsce 82 Rozdział 13. Współczesny model stałego wzrostu gospodarczego w Europie a gospodarka cyrkularna 86 Bibliografia 90 Część II. SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU (Janina Witkowska) 95 Wstęp 95 Rozdział 1. Społeczna odpowiedzialność biznesu – koncepcja, ewolucja, modele 97 1.1. Koncepcja społecznej odpowiedzialności biznesu i jej ewolucja 97 1.2. Społeczna odpowiedzialność biznesu w świetle dyskusji zwolenników i przeciwników CSR 100 1.3. Modele społecznej odpowiedzialności biznesu 102 1.4. Związek między społeczną odpowiedzialnością a społecznie odpowiedzialnymi inwestycjami 106 Rozdział 2. Podejście organizacji międzynarodowych do koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu 107 2.1. Koncepcja społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw i jej interpretacja w świetle dokumentów organizacji międzynarodowych 107 2.2. Wybrane aspekty społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw w świetle dokumentów organizacji międzynarodowych 115 2.2.1. Dobrowolne zobowiązania w zakresie godnej pracy 117 2.2.2. Dobrowolne zobowiązania w zakresie ochrony konsumenta 117 2.2.3. Dobrowolne zobowiązania w zakresie ochrony środowiska 120 2.3. Dobrowolne zobowiązania w zakresie rozwoju (Global Compact) 120 Rozdział 3. Zakres i formy społecznej odpowiedzialności biznesu. Zarządzanie relacjami społecznymi przedsiębiorstwa 125 3.1. Formy społecznej odpowiedzialność biznesu 125 3.2. Formalna i nieformalna działalność w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu 126 3.3. Sponsoring jako forma działań społecznych przedsiębiorstw 128 3.4. Zarządzanie relacjami społecznymi przedsiębiorstwa 131 Rozdział 4. Systemy normalizacji i oceny społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw 134 4.1. Standardy etycznego i społecznego działania firm – AA1000 i SA8000 135 4.2. Norma ISO 26000:2010 Wytyczne dotyczące społecznej odpowiedzialności 138 4.3. Standardy zarządzania środowiskowego 138 4.4. Standardy informowania o społecznej odpowiedzialności 141 4.5. Kodeksy etyczne firm oraz indeksy giełdowe społecznej odpowiedzialności 144 4.6. Paradoks standardów społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw 145 Rozdział 5. Społeczna odpowiedzialność korporacji transnarodowych w zakresie ochrony środowiska 148 5.1. Oddziaływanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych korporacji transnarodowych na stan środowiska w kraju przyjmującym 148 5.2. Podstawowe strategie korporacji transnarodowych w odniesieniu do ochrony środowiska 150 5.3. Korzyści dla korporacji transnarodowych z tytułu zaangażowania w ochronę środowiska 153 Rozdział 6. Koszty i korzyści społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw 155 Wnioski 161 Bibliografia 163 Spis tabel i ramek 167