Wołga i jej znaczenie dla rozwoju gospodarczego i społecznego Rosji

Wołga jest najdłuższą europejską rzeką płynącą przez terytorium Rosji – od Wyżyny Wałdajskiej poprzez Wyżynę Nadwołżańską i Wysokie Zawołże aż do Morza Kaspijskiego, największego reliktowego jeziora na świecie. Nad jej brzegami powstało wiele miast, których historia ściśle wiąże się z dziejami państwa staroruskiego. Od najdawniejszych czasów rzeka ta, w starożytności zwana Itilem, odgrywała ogromną rolę w życiu licznych ludów osiedlających się w jej sąsiedztwie. Monografia adresowana jest do osób zainteresowanych tematyką rozwoju społecznego i gospodarczego Rosji, a szczególnie terytoriów położonych nad Wołgą i jej dopływami. Autorka przedstawia w szerokim kontekście najważniejsze procesy społeczne, gospodarcze i etniczne na obszarach zlokalizowanych nad Wołgą i jej dopływami, między innymi nad Kamą oraz Wiatką.

Wstęp 7 Rozdział 1 Wołga i jej miejsce na Nizinie Wschodnioeuropejskiej 11 1. Rzeki przepływające przez terytorium europejskiej części Rosji 11 2. Ogólna charakterystyka Niziny Wschodnioeuropejskiej 14 3. Nizina Wschodnioeuropejska a regionalizacja fizyczno-geograficzna 18 4. Charakterystyka poszczególnych obszarów nadwołżańskich 21 5. Sztuczne zbiorniki wodne na Wołdze i Kamie 27 6. Negatywny wpływ przeobrażeń przyrody w dorzeczu Wołgi, Kamy i Donu na środowisko naturalne 32 Rozdział 2 Początki zasiedlenia obszarów nad Wołgą 37 1. Najstarsze ślady człowieka nad Wołgą 37 2. Etapy rozwoju plemion nadwołżańskich 42 3. Dawna ludność Zawołża 49 Rozdział 3 Kultura zrębowa i ananijska a koczownicy nad Wołgą 55 1. Kultura zrębowa na obszarach położonych nad Wołgą 55 2. Plemiona sauro-sarmackie – wcześni koczownicy na terenie Powołża i ich następcy 58 3. Kultura ananijska na obszarach położonych nad Kamą i Wołgą 64 Rozdział 4 Państwo Bułgarów nadwołżańskich 75 1. Bułgarzy nad Środkową Wołgą 75 2. Rzemieślnicy z Bułgaru Wielkiego 83 3. Konstrukcje obronne i domostwa 85 4. Łaźnia publiczna i wodociągi 87 5. Najazd mongolski i zniszczenie Wielkiego Bułgaru 90 Rozdział 5 Ziemie nad Wołgą pod rządami państwa ruskiego 93 1. Wędrówka plemion słowiańskich 93 2. Powstanie państwa staroruskiego z ośrodkiem w Kijowie i jego rozwój 95 3. Walka polityczna w państwie ruskim na początku XI w. 100 4. Księstwo rostowsko-suzdalskie 102 5. Andrzej Bogolubski i rozkwit Włodzimierza nad Klaźmą 104 6. Wzmocnienie się księstwa włodzimiersko-suzdalskiego i wzrost roli Moskwy 108 7. Walka książąt ruskich o przyłączenie do Rusi Bułgarii nadwołżańskiej 112 Zakończenie 115 Bibliografia 119 Spis tabel 137 Spis ilustracji 139