Walka o integralność terytorialną Rusi i Rosji

Zasadniczym celem monografii jest przedstawienie procesów integracji obszarowej, gospodarczej i społecznej państwa rosyjskiego. W książce zaprezentowano problematykę kształtowania się integralności terytorialnej Rusi i Rosji na tle zmian ustrojowych i politycznych. Publikacja zawiera opis wpływu separatyzmów dzielnicowych, stanowiących podstawową przeszkodę w procesie zjednoczenia ziem ruskich, oraz ingerencji ościennych ośrodków władzy w procesy polityczne państwa moskiewskiego. Jest adresowana do szerokiego grona Czytelników zainteresowanych rozwojem terytorialnym, społecznym i gospodarczym zarówno państwa staroruskiego, jak i państwa moskiewskiego. Może być też pomocna dla osób, które chciałyby podjąć własne badania nad kształtowaniem się suwerenności i integralności terytorialnej Rosji oraz idei przyświecających władcom Rusi i państwa rosyjskiego.

Wprowadzenie 7 Rozdział 1. Początki kształtowania się państwowości staroruskiej 15 1. Warunki naturalne obszarów zamieszkanych przez przodków Słowian wschodnich 15 2. Ludy zamieszkujące Europę Wschodnią w okresie przed naszą erą 19 3. Kultura trypolska i pierwsi rolnicy 22 4. Słowianie wschodni i obszary ich zamieszkania 28 Rozdział 2. Ruś Kijowska, jej społeczeństwo, kultura i gospodarka 35 1. Kijów – „macierz grodów ruskich” 35 2. Ruś Kijowska i wielki książę ruski Oleg 40 3. Igor Rurykowicz i traktat Rusi z Grekami z 944 r. 43 4. Ukształtowanie się potęgi państwa kijowskiego za panowania Światosława 46 5. Włodzimierz Światosławowicz, chrzest Rusi i pierwsze monastery 48 6. Jarosław Mądry i pierwsze próby napisania historii Rusi 52 7. Początek rozdrobnienia feudalnego 54 Rozdział 3. Rozpad Rusi Kijowskiej i wzrost roli Moskwy 57 1. Rozpad Rusi Kijowskiej 57 2. Rola Kijowa w umacnianiu religii prawosławnej jako czynnika integrującego ziemie ruskie 63 3. Wzrost znaczenia Moskwy 68 4. Napaść zastępów Batu-chana na Ruś 71 Rozdział 4. Ruś pod jarzmem mongolskim 79 1. Suwerenność Rusi a jej relacje ze Złotą Ordą 79 2. Iwan Kalita 83 3. Dymitr Doński i bitwa na Kulikowym Polu 85 4. Upamiętnienie wydarzeń historycznych jako wyraz potrzeb ideowych nowego państwa 89 5. Zrzucenie jarzma mongolskiego 92 6. Chanaty tatarskie powstałe w wyniku podziału Złotej Ordy 94 Rozdział 5. Kształtowanie i umacnianie suwerenności państwa moskiewskiego 101 1. Kształtowanie suwerenności wewnętrznej państwa moskiewskiego 101 2. Wzrost znaczenia Moskwy jako centrum państwa ruskiego 105 3. Moskwa i Twer na początku XIV w. 107 4. Prace archeologiczne nad poznaniem dziejów stolicy Rosji 110 5. Wojna o wybrzeże bałtyckie 114 6. Rosyjskie odkrycia geograficzne w XVI i XVII w. i ich wpływ na rozwój państwa 116 Zakończenie 125 Bibliografia 129 Spis ilustracji 149 Aneks 151