Wiedzochłonne usługi biznesowe w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej

Celem publikacji jest ustalenie tendencji w zakresie kształtowania się struktur zatrudnienia w poszczególnych sektorach gospodarki w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej, ze szczególnym uwzględnieniem wiedzochłonnych usług biznesowych (Knowledge Intensive Business Services), ich produktywności oraz kierunków i dynamiki zachodzących zmian. Realizacja tak sformułowanego celu wymaga: - wyjaśnienia przyczyn rozwoju sektora usług i jego rosnącego znaczenia we współczesnych gospodarkach, ze szczególnym uwzględnieniem determinant rozwoju KIBS, - analizy wieloczynnikowej wskaźników strukturalnych w obszarze wiedzochłonnych usług biznesowych w Polsce, - odniesienia poziomu rozwoju sektora usług, a szczególnie KIBS w Polsce do innych krajów Unii Europejskiej, - opracowania scenariuszy rozwoju KIBS w Polsce. Wyjaśnienie przyczyn rozwoju sektora usług oraz przechodzenia do gospodarki wiedzy stanowi wprowadzenie do analizy wiedzochłonnych usług biznesowych. Rezultatem diagnozy jest zbiór problemów, odzwierciedlający stan i perspektywy rozwoju KIBS w Polsce.

WSTĘP 9 Rozdział I. PRZEMIANY SEKTORA USŁUG WE WSPÓŁCZESNYCH GOSPODARKACH 15 1.1. Serwicyzacja gospodarki – praca w gospodarce industrialnej i postindustrialnej 15 1.2. Usługi w gospodarce wiedzy – próba zdefiniowania i systematyzacji podstawowych pojęć 19 1.2.1. Pojęcie i koncepcja usług 21 1.2.2. Cechy usług – stare i nowe paradygmaty 26 1.2.3. Klasyfikacje usług według wybranych kryteriów 30 1.2.4. Klasyfikacje systemowe 38 1.3. Sektor usług jako obszar badań w ekonomii 43 1.3.1. Trójsektorowa struktura gospodarki według Clarka-Fishera 48 1.3.2. Produktywność usług w teorii Baumola 52 1.3.3. Współczesne wyjaśnienia przyczyn rozwoju sektora usługowego 55 1.3.4. Sposoby pomiaru oraz kryteria oceny wielkości, struktury i zmian zachodzących w sektorze usług 59 1.3.5. Struktura gospodarki oraz rozwój sektora usług w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej 60 1.4. Koncepcja nauki o usługach – podejście interdyscyplinarne 70 Rozdział II. WIEDZOCHŁONNE USŁUGI BIZNESOWE – KONCEPCJA I CHARAKTERYSTYKA KIBS 76 2.1. Usługi biznesowe jako podstawa wyodrębnienia KIBS 76 2.1.1. Usługi biznesowe w enumeratywnych klasyfikacjach międzynarodowych oraz ujęciu PKD 80 2.1.2. Teoretyczne i empiryczne wyjaśnienie przyczyn rozwoju usług biznesowych 84 2.2. Wiedzochłonne usługi biznesowe (KIBS) w gospodarce usługowej 93 2.2.1. Wiedza i jej wkład w procesy usługowe jako kryterium definiowania KIBS 97 2.2.2. Wiedzochłonność – sposoby pomiaru wiedzy 100 2.2.3. Pracownicy wiedzy i ich rola w sektorze KIBS 106 2.2.4. Klienci jako koproducenci KIBS 111 2.2.5. Przestrzenne zróżnicowanie KIBS 115 2.2.6. KIBS w ujęciu klasyfikacji ISIC i PKD 2007 117 2.2.7. Typologie KIBS 121 Rozdział III. DETERMINANTY ROZWOJU SEKTORA KIBS I JEGO INNOWACYJNOŚĆ 126 3.1. Uwarunkowania rozwoju KIBS 126 3.1.1. Rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych 128 3.1.2. Internalizacja i globalizacja usług KIBS 130 3.1.2.1. Outsourcing usług 136 3.1.2.2. Offshoring usług 141 3.1.3. Deregulacja i prywatyzacja 147 3.1.4. Elastyczność organizacji a rozwój KIBS 148 3.2. Innowacyjność KIBS – ujęcie koncepcyjne 150 3.2.1. Innowacje w usługach – sposoby definiowania 154 3.2.2. Podstawowe podejścia badania innowacji w usługach 157 3.2.3. Modele innowacji usług 160 3.2.4. Rodzaje innowacji w KIBS i ich klasyfikacje 162 3.2.5. Egzo- i endogeniczne źródła rozwoju innowacji w KIBS 164 3.2.6. Funkcje KIBS w systemach innowacji 167 3.2.7. Metodologiczne problemy pomiaru innowacyjności KIBS 171 3.2.8. Bariery rozwoju innowacyjności KIBS 175 3.2.9. Instrumenty wspierania KIBS w ramach proinnowacyjnej polityki w sektorze usług 176 Rozdział IV. ROZWÓJ KIBS W POLSCE I INNYCH KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ 180 4.1. Badania KIBS – problemy metodologiczne 180 4.2. Zatrudnienie i wartość dodana jako podstawowe wskaźniki zmian wewnątrzsektorowych 182 4.3. Struktura i przeobrażenia KIBS w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej 186 4.3.1. Usługi komputerowe 192 4.3.2. Działalność badawczo-rozwojowa 195 4.3.3. Działalność prawnicza, rachunkowo-księgowa, badanie rynku i opinii publicznej, doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania 199 4.3.4. Działalność w zakresie architektury i inżynierii oraz badania i analizy techniczne 202 4.3.5. Reklama 204 4.3.6. Rekrutacja i udostępnianie pracowników 207 4.4. Koncepcja i problemy pomiaru produktywności usług 210 4.4.1. Źródła wzrostu produktywności w sektorze usług 217 4.4.2. Kapitał ludzki w sektorze KIBS w Polsce 225 4.4.3. Produktywność a zatrudnienie 228 4.4.4. Produktywność pracy w KIBS w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej 232 4.5. Scenariusze rozwoju KIBS w Polsce 237 PODSUMOWANIE 247 LITERATURA 255 SPIS RYSUNKÓW 281 SPIS TABEL 283