ebook Choroby autoimmunizacyjne w praktyce ambulatoryjnej. Tom 3

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2026

3-tomowe dzieło „Choroby autoimmunizacyjne w praktyce ambulatoryjnej” pod redakcją naukową dr hab. n. med. Agaty Sebastian i prof. dr hab. n. med. Piotra Wilanda to kompendium wiedzy o chorobach autoimmunizacyjnych i zapalnych układu ruchu, stworzone przez czołowych polskich ekspertów. Trzeci tom publikacji poświęcony jest wybranym zagadnieniom klinicznym, z którymi lekarz reumatolog spotyka się w codziennej praktyce ambulatoryjnej, a które często wymagają ścisłej współpracy z przedstawicielami innych specjalności. Jego celem jest pokazanie szerokiego, interdyscyplinarnego spojrzenia na pacjenta z chorobą autoimmunizacyjną oraz wskazanie, czego specjaliści różnych dziedzin mogą oczekiwać od siebie nawzajem w procesie diagnostyki i leczenia. W tomie tym omówiono m.in. zagadnienia związane z prowadzeniem ciąży u pacjentek z chorobami autoimmunizacyjnymi, monitorowaniem bezpieczeństwa stosowanych terapii oraz doborem leków w tym szczególnym okresie. Przedstawiono także najczęstsze zmiany skórne towarzyszące chorobom autoimmunizacyjnym oraz problemy hepatologiczne, w tym uszkodzenia polekowe. Ważną część stanowi omówienie chorób współistniejących i powikłań narządowych – pulmonologicznych, neurologicznych, otolaryngologicznych i kardiologicznych – które mogą znacząco wpływać na przebieg choroby podstawowej oraz decyzje terapeutyczne. Autorzy poruszają również zagadnienia z pogranicza innych dziedzin medycyny, takie jak nieswoiste zapalenia jelit czy celiakia, a także kwestie profilaktyki zakażeń, szczepień oraz postępowania u pacjentów z chorobami autoimmunizacyjnymi pozostających pod opieką specjalisty chorób zakaźnych. W tomie znalazły się ponadto praktyczne rozdziały dotyczące wskazań do rehabilitacji i fizjoterapii, roli diety w chorobach autoimmunizacyjnych oraz organizacji opieki nad pacjentem przechodzącym z reumatologii pediatrycznej do poradni dla dorosłych. Zebrane w tej części opracowania podkreślają znaczenie współpracy interdyscyplinarnej w opiece nad chorym oraz pokazują, jak istotne jest uwzględnienie różnych aspektów zdrowia pacjenta w procesie leczenia chorób autoimmunizacyjnych. Dzięki doświadczeniu autorów reprezentujących liczne specjalności medyczne tom trzeci stanowi praktyczne uzupełnienie wiedzy reumatologicznej i pomoc w codziennej pracy w poradni specjalistycznej.

Spis treści ebooka Choroby autoimmunizacyjne w praktyce ambulatoryjnej. Tom 3

Wykaz wybranych skrótów XVII

Wprowadzenie XXV

19. Ciąża w chorobach autoimmunizacyjnych Lidia Ostanek, Marek Brzosko 1
19.1. Ogólne zasady opieki nad kobietą z chorobą autoimmunizacyjną (ChAI) planującą ciążę 1
19.2. Planowanie ciąży i zasady opieki nad ciężarną pacjentką z TRU 9
19.3. Ciąża u kobiet w z RZS 13
19.4. Ciąża u kobiet z zespołem antyfosfolipidowym 18
19.5. Ciąża u pacjentek z zapaleniem mięśni i twardziną 22
19.6. Ciąża u pacjentek z twardziną układową 23
19.7. Planowanie rodziny u pacjentek z układowym zapaleniem naczyń 24

20. Zmiany skórne w chorobach autoimmunologicznych Iwona Chlebicka, Arkadiusz Chlebicki 33
20.1. Wstęp 33
20.2. Choroby pęcherzowe 48
20.3. Łuszczyca 52

21. Choroby autoimmunizacyjne – uszkodzenie polekowe w ujęciu hepatologicznym Magdalena Włoch-Targońska, Marek Waluga 63
21.1. Wstęp 63
21.2. Toczeń rumieniowaty układowy (TRU) 65
21.3. Zespół antyfosfolipidowy (APS) 67
21.4. Choroba Sjögrena (ChSJ) 68
21.5. Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) 69
21.6. Twardzina układowa (TU) 70
21.7. Idiopatyczne miopatie zapalne (IMZ) 70
21.8. Układowe zapalenia naczyń 71
21.9. Inne układowe choroby tkanki łącznej 71
21.10. DILI 71
21.11. Choroby wątroby w chorobach reumatycznych 77

22. Nieswoiste zapalenia jelit Iga Gromny, Anna Zubkiewicz-Zarębska, Katarzyna Neubauer 95
22.1. Wstęp 95
22.2. Epidemiologia 96
22.3. Patogeneza 96
22.4. Objawy kliniczne 97
22.5. Diagnostyka 99
22.6. Leczenie 101
22.7. Objawy pozajelitowe nieswoistych zapaleń jelit 104
22.8. Nieswoiste choroby zapalne jelit a ryzyko nowotworów 106

23. Śródmiąższowa choroba płuc Wojciech Piotrowski, Joanna Makowska, Anna Lewandowska-Polak 111
23.1. Wstęp 111
23.2. Epidemiologia i przebieg śródmiąższowej choroby płuc w poszczególnych postaciach AZChR 112
23.3. Diagnostyka śródmiąższowej choroby płuc 114
23.4. Monitorowanie śródmiąższowej choroby płuc 119
23.5. Leczenie farmakologiczne śródmiąższowej choroby płuc w przebiegu autoimmunologicznych zapalnych chorób reumatycznych 121
23.6. Podsumowanie wytycznych dotyczących leczenia pacjentów z autoimmunologicznymi zapalnymi chorobami reumatycznymi i śródmiąższową chorobą płuc 125
23.7. Postępowanie niefarmakologiczne 127

24. Choroby autoimmunizacyjne – w ujęciu neurologicznym Anna Pokryszko-Dragan, Magdalena Koszewicz 135
24.1. Wstęp 135
24.2. Centralny układ nerwowy (CUN) 136
24.3. Uszkodzenie obwodowego układu nerwowego (PNS) w chorobach reumatologicznych 150
24.4. Zaburzenia transmisji nerwowomięśniowej – miastenia i zespół miasteniczny Lamberta-Eatona w chorobach reumatologicznych 161
24.5. Stwardnienie zanikowe boczne w schorzeniach reumatologicznych 165

25. Choroby autoimmunizacyjne – manifestacje otolaryngologiczne Krzysztof Zub, Tomasz Zatoński 177
25.1. Wstęp 177
25.2. Ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń (GPA) 178
25.3. Podsumowanie 182
25.4. Choroba Sjögrena 183
25.5. Autoimmunologiczne choroby ucha wewnętrznego 187
25.6. Podsumowanie 188

26. Kardiologiczne manifestacje chorób reumatologicznych Ewa Mroczek 193
26.1. Wstęp 193
26.2. Mechanizmy i patogeneza uszkodzenia serca w chorobach reumatologicznych 193
26.3. Zapalenie osierdzia 194
26.4. Zapalenie mięśnia sercowego 196
26.5. Zapalenie wsierdzia i zastawek serca 202
26.6. Zaburzenia przewodzenia i arytmie 203
26.7. Miażdżyca i choroba wieńcowa 204
26.8. Nadciśnienie płucne 204

27. Szczepienia w reumatologii i profilaktyka wirusowego zapalenia wątroby typu B Marta Rorat, Agnieszka Matkowska-Kocjan 211
27.1. Wstęp 211
27.2. Podział i rodzaje dostępnych szczepionek 212
27.3. Podstawowe regulacje prawne 213
27.4. Aktualne zalecenia 214
27.5. Profilaktyka zakażenia HBV 220

28. Choroby autoimmunizacyjne – specjalista chorób zakaźnych Marta Rorat 225
28.1. Wstęp 225
28.2. Wirus zapalenia wątroby typu B (hepatitis B virus, HBV) 226
28.3. Wirus zapalenia wątroby typu C (hepatitis C virus, HCV) 230
28.4. Ludzki wirus niedoboru odporności (human immunodeficiency virus, HIV) 234
28.5. Choroby tropikalne 237
28.6. COVID-19 239

29. Celiakia Beata Maciążek-Chyra, Dorota Waśko-Czopnik 245
29.1. Wstęp 245
29.2. Celiakia – choroba autoimmunologiczna o podłożu genetycznym 246

30. Wskazania do rehabilitacji i fizjoterapii w chorobach układowych Mateusz Kowal 267
30.1. Wstęp 267
30.2. Fizjoterapia osób z chorobami zapalnymi układu mięśniowo-szkieletowego 272
30.3. Skierowanie na fizjoterapię w przypadku RMD 273
30.4. Podsumowanie 275

31. Dieta w chorobach autoimmunizacyjnych Agnieszka Salomon, Łukasz Salomon 279
31.1. Wstęp 279
31.2. Dieta jako czynnik ryzyka w patogenezie chorób autoimmunizacyjnych 280
31.3. Mikrobiota 281
31.4. Dieta śródziemnomorska 282
31.5. Probiotyki, prebiotyki i postbiotyki 286
31.6. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) oraz jednonienasycone kwasy tłuszczowe (JNKT) 286
31.7. Witamina D 287
31.8. Post przerywany 289
31.9. Pozostałe surowce roślinne o potencjalnie korzystnych właściwościach 290
31.10. Schemat postępowania dietetycznego w chorobach autoimmunologicznych 292
31.11. Podsumowanie 294

32. Okulistyczne aspekty chorób reumatologicznych Roksana Silicki, Maria Pomorska 297
32.1. Wstęp 297
32.2. Badanie okulistyczne 297
32.3. Charakterystyka objawów okulistycznych w chorobach reumatologicznych 298
32.4. Okulistyczny obraz kliniczny poszczególnych schorzeń reumatologicznych 300
32.5. Okulistyczne skutki uboczne terapii stosowanych w reumatologii 306

33. Przejście pacjenta z reumatologii pediatrycznej do ambulatorium dla dorosłych Robert Śmigiel, Zbigniew Żuber, Aleksandra Sobuń 311
33.1. Wstęp 311
33.2. Zasady opieki nad pacjentem w okresie przejściowym 313
33.3. Ocena gotowości pacjenta 316
33.4. Opieka przejściowa w chorobach reumatycznych 316

Skorowidz 323