ebook Instytucje prawa rolnego Elżbieta Kremer, Paweł Księżak, Paweł Wojciechowski, Aneta Suchoń, Elżbieta Klat-Górska, Małgorzata Korzycka

Spis treści ebooka Instytucje prawa rolnego

Spis treści „Instytucje Prawa Rolnego”


Zawartość
Nr strony


&nbsp,
&nbsp,


Wykaz skrótów
15


Przedmowa
23


Rozdział I. Ustrój rolny państwa polskiego
25


&nbsp,
&nbsp,


Rozdział II. Prawo własności rolniczej
51


1. Wyodrębnienie własności rolniczej jako kategorii prawnej w koncepcjach Andrzeja Stelmachowskiego i Waleriana Pańki. Wybrane problemy dyskusji w doktrynie prawa rolnego
51


2. Cechy szczególne ochrony własności rolniczej
62


3. Zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego
67


3.1. Gospodarstwo rolne jako przedmiot zniesienia współwłasności w częściach ułamkowych
69


3.2. Tryby i sposoby (formy) zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego
73


3.3. Tryb umowny zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego
75


3.4. Sądowy tryb zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego
77


3.4.1. Ogólna charakterystyka postępowania przed sądem
77


3.4.2. Wzajemne rozliczenia między współwłaścicielami gospodarstwa rolnego
83


3.4.3. Podział gospodarstwa rolnego w naturze
85


3.4.4. Przyznanie gospodarstwa rolnego współwłaścicielowi
92


3.4.5. Orzeczenie o obowiązku wydania gospodarstwa rolnego
94


3.4.6. Dopłaty oraz spłaty
94


3.4.7. Sprzedaż gospodarstwa rolnego stosownie do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (tzw. podział cywilny)
99


3.4.8. Uprawnienie współwłaściciela do dalszego mieszkania
100


4. Nabycie prawa własności przez użytkownika wieczystego nieruchomości rolnej
101


4.1. Ogólna charakterystyka prawa użytkowania wieczystego
101


4.2. Pierwszeństwo w nabyciu przysługujące użytkownikowi wieczystemu
104


4.2.1. Nabycie nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
106


4.2.2. Rozłożenie ceny na raty w umowie sprzedaży
107


4.2.3. Tryb oraz przesłanki odroczenia, rozłożenia na raty lub umorzenia należności z tytułu ceny określonej w umowie
108


4.2.4. Podstawowe konsekwencje realizacji pierwszeństwa w drodze umowy
110


4.2.5. Nabycie prawa własności nieruchomości rolnej od Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego (na podstawie art. 32 u.g.n.)
110


4.3. Nabycie ex lege prawa własności nieruchomości rolnej przez użytkownika wieczystego
112


4.4. Nabycie przez użytkownika wieczystego prawa własności w drodze decyzji administracyjnej
113


4.4.1. Podstawy prawne oraz rodzaje przesłanek przekształcenia
113


4.4.2. Administracyjny tryb załatwiania sprawy przekształcenia
117


4.4.3. Zamknięty katalog organów administracji publicznej uprawnionych do wydawania decyzji o przekształceniu
118


4.4.4. Chwila nabycia prawa własności oraz podstawa obciążenia tego prawa (w szczególności hipoteką)
118


4.4.5. Opłata z tytułu przekształcenia oraz przesłanki udzielenia bonifikat
119


4.4.6. Obowiązek zwrotu bonifikaty udzielonej w związku z przekształceniem
122


5. Wykonywanie własności w ramach wspólnoty gruntowej
124


5.1. Podstawy prawne statusu wspólnot gruntowych oraz celowość regulacji ustawowej
125


5.2. Wspólnota gruntowa jako rodzaj wspólności majątkowej
128


5.3. Określenie gruntów należących do wspólnoty gruntowej
132


5.4. Podział wspólnoty gruntowej – wyjątek od zasady jej niepodzielności
133


5.5. Uchylenie regulacji zakazującej prowadzenia ksiąg wieczystych dla gruntów wspólnoty gruntowej
134


5.6. Tryb ustalania nieruchomości stanowiących wspólnotę gruntową
135


5.7. Ujawnienie zmiany w obszarze wspólnoty gruntowej i w wykazie osób uprawnionych we wspólnocie gruntowej
138


5.8. Ograniczenie w czasie dopuszczalności wzruszenia decyzji administracyjnych
139


5.9. Nieodpłatne nabycie prawa własności nieruchomości przez gminę albo przez Skarb Państwa
140


5.10. Zasiedzenie nieruchomości wchodzącej w skład wspólnoty gruntowej
142


5.11. Zasady zagospodarowania wspólnot gruntowych
143


5.12. Spółka do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania jej gruntów
143


5.13. Tryb przymusowego ściągnięcia nieuiszczonych w terminie opłat
148


5.14. Nadzór nad działalnością spółki
149


5.15. Powództwo o uchylenie uchwały spółki
150


5.16. Przekształcanie wspólnot gruntowych we współwłasność w częściach ułamkowych
151


5.17. Zasady określania udziałów uprawnionych we wspólnocie gruntowej
152


5.18. Postaci realizacji uprawnienia do udziału we wspólnocie gruntowej
153


5.19. Nabycie części nieruchomości stanowiącej składnik wspólnoty gruntowej w sytuacjach szczególnych
156


5.20. Oświadczenie o zrzeczeniu się na rzecz Skarbu Państwa uprawnień do udziału we wspólnocie w zakresie obejmującym lasy, grunty leśne i nieużytki
157


Rozdział III. Pojęcie nieruchomości rolnej
159


1. Pojęcie nieruchomości w systemie prawa polskiego
161


2. Geneza pojęcia nieruchomości rolnej w prawie polskim
165


3. Legalna definicja nieruchomości rolnej
170


3.1. Definicja nieruchomości rolnej w Kodeksie cywilnym
170


3.2. Definicja w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego
178


4. Nieruchomość a działka
185


5. Nieruchomość rolna a użytek rolny
185


6. Nieruchomość rolna a grunt rolny
187


Rozdział IV. Pojęcie gospodarstwa rolnego i gospodarstwa rodzinnego
191


1. Gospodarstwo rolne w prawie okresu międzywojennego
191


2. Gospodarstwo rolne w prawie polskim w okresie po II wojnie światowej, rozwój prawa i kontekst naukowo-polityczny
199


3. Okres transformacji ustrojowej i wprowadzenie terminu „gospodarstwo rodzinne” do Konstytucji RP
210


4. Współczesne definicje gospodarstwa rolnego w prawie polskim i prawie Unii Europejskiej
214


4.1. Definicja gospodarstwa rolnego w Kodeksie cywilnym
214


4.1.1. Prawna struktura gospodarstwa rolnego
216


4.1.2. Prawna kwalifikacja i funkcje składników w ramach zorganizowanej całości
217


4.1.3. Podstawy jedności składników zorganizowanych w gospodarstwo rolne
221


4.1.4. Charakter prawny gospodarstwa rolnego jako przedmiotu obrotu
222


4.2. Definicja gospodarstwa rolnego w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego
224


4.3. Definicja gospodarstwa rolnego w uregulowaniach dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego
225


4.4. Gospodarstwo rolne w przepisach o ubezpieczeniach społecznych
230


4.5. Gospodarstwo rolne w przepisach podatkowych
232


4.6. Relacja definicji gospodarstwa rolnego do koncepcji przedsiębiorstwa rolnego
236


5. Gospodarstwo rodzinne w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego
239


Rozdział V. Odpowiedzialność za zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego
245


1. Odpowiedzialność za zobowiązania o charakterze cywilnoprawnym
245


1.1. Zasada ustawowego przystąpienia do długu przez nabywcę gospodarstwa rolnego
246


1.2. Pojęcie gospodarstwa rolnego
247


1.3. Pojęcie nabycia gospodarstwa rolnego
247


1.4. Zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego
249


1.4.1. Zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego powstałe z tytułu czynów niedozwolonych
250


1.4.2. Zobowiązania związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego powstałe z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia
252


1.5. Przykładowe wyłączenia zasady ustawowego przystąpienia do długu
253


1.5.1. Zobowiązania wynikające z umowy kontraktacji
253


1.5.2. Zobowiązania z tytułu umowy o pracę
256


1.5.3. Zobowiązania wynikające z umowy dożywocia
259


1.6. Zakres odpowiedzialności nabywcy gospodarstwa rolnego za zobowiązania zbywcy związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego
260


2. Odpowiedzialność za zobowiązania publicznoprawne
263


2.1. Odpowiedzialność członka rodziny podatnika
263


2.2. Odpowiedzialność nabywcy mienia
264


2.3. Odpowiedzialność dzierżawcy, użytkownika
266


Rozdział VI. Pojęcie rolnika
271


1. Geneza pojęcia rolnika i rolnika indywidualnego w prawie polskim
273


2. Podstawa konstytucyjna dla użycia pojęcia rolnika
280


3. Legalne definicje pojęcia rolnika i rolnika indywidualnego
283


3.1. Znaczenie definicji legalnej
283


3.2. Definicje legalne pojęcia rolnika
284


3.2.1. Definicja rolnika w regulacji z zakresu ubezpieczenia społecznego rolników
284


3.2.2. Legalna definicja rolnika w prawie unijnym
293


3.3. Definicja legalna pojęcia rolnika indywidualnego
300


3.3.1. Kryterium rodzaju podmiotu prawa
302


3.3.2. Kryterium obszarowe
303


3.3.3. Kryterium kwalifikacji rolniczych
305


3.3.4. Kryterium zamieszkania
307


3.3.5. Kryterium osobistego prowadzenia gospodarstwa rolnego
310


4. Kryteria wyodrębnienia pojęcia rolnika i rolnika indywidualnego – uwagi podsumowujące
312


4.1. Kryterium rodzaju osoby
315


4.2. Kryterium działalności rolniczej
316


4.3. Kryterium posiadania zasobów, na których działalność rolnicza może być prowadzona
322


5. Status prawny rolnika indywidualnego
324


5.1. Rolnik w obrocie nieruchomościami
324


5.2. Rolnik w obrocie produktami rolnymi
325


5.3. Rolnik a podatki i ubezpieczenia społeczne
329


5.4. Rolnik jako beneficjent środków z funduszy unijnych
331


5.5. Rolnik a prawa własności intelektualnej
331


5.6. Rolnik jako przedsiębiorca
332


Rozdział VII. Zasób własności rolnej skarbu państwa
335


1. Pojęcie i znaczenie Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa
335


2. Zasady gospodarowania Zasobem
336


3. Sprzedaż nieruchomości wchodzących w skład Zasobu
340


4. Dzierżawa nieruchomości wchodzących w skład Zasobu
346


5. Pozostałe formy zagospodarowania nieruchomości wchodzących w skład Zasobu
351


Rozdział VIII. Umowy służące wymianie pokoleń w rolnictwie
357


1. Ogólna charakterystyka prawnych form zmian pokoleniowych w rolnictwie
357


2. Darowizna
359


3. Dożywocie
364


4. Umowa z następcą
367


Rozdział IX. Dziedziczenie gospodarstw rolnych
373


1. Zakres stosowania przepisów szczególnych dotyczących dziedziczenia gospodarstw rolnych
375


2. Dziedziczenie ustawowe
376


3. Dziedziczenie testamentowe
380


4. Zapis i zapis windykacyjny
380


5. Dział spadku
381


6. Odpowiedzialność spadkobiercy za długi związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego
383


7. Wpływ ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego na dziedziczenie gospodarstwa rolnego i nieruchomości rolnej
385


Rozdział X. Dzierżawa nieruchomości rolnych
395


1. Ewolucja i kształtowanie się przepisów dotyczących dzierżawy
395


2. Obecne znaczenie i regulacje prawne dotyczące dzierżawy gruntów rolnych
400


2.1. Przedmiot dzierżawy
402


2.2. Strony umowy dzierżawy
402


2.3. Podstawowe prawa i obowiązki stron umowy dzierżawy
403


2.4. Tryb i forma zawarcia umowy dzierżawy gruntów rolnych
405


3. Czas trwania i przedłużenie czasu trwania dzierżawy gruntów rolnych
407


4. Określenie, obniżenie i podwyższenie czynszu dzierżawnego
409


5. Ochrona posiadania dzierżawionych gruntów rolnych
412


6. Dzierżawa gruntów rolnych a ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego
414


7. Prawo pierwokupu i pierwszeństwa nabycia dzierżawionych nieruchomości rolnych
415


8. Wypowiedzenie umowy dzierżawy
416


9. Zakończenie umowy dzierżawy
417


10. Płatności unijne a dzierżawa
418


11. Bezczynszowe użytkowanie
419


12. Przyszłość dzierżawy nieruchomości rolnych i wnioski de lege ferenda
419


Rozdział XI. Umowa kontraktacji i umowy pokrewne
423


1. Geneza
424


2. Regulacje prawne
425


3. Cechy umowy kontraktacji
427


4. Strony umowy kontraktacji
427


4.1. Producent rolny
427


4.2. Kontraktujący
428


5. Przedmiot umowy kontraktacji
429


6. Zapłata za produkty rolne
430


7. Czas trwania, forma oraz treść umowy kontraktacji
430


8. Elementy umowy kontraktacji
432


9. Świadczenia dodatkowe – przykłady
435


10. Nadzór i kontrola
437


11. Miejsce dostarczenia produktów rolnych
438


12. Wpływ warunków atmosferycznych na przedmiot kontraktacji
438


13. Przedawnienie roszczeń
442


14. Rękojmia za wady fizyczne i prawne przedmiotu kontraktacji
442


15. Umowa kontraktacji i umowy pokrewne a ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej
444


Rozdział XII. Zrzeszanie się producentów rolnych
449


1. Grupy producentów rolnych
451


2. Organizacje producentów rolnych
461


2.1. Finansowanie unijne dla grup i organizacji producentów rolnych
464


2.2. Zasady konkurencji a organizacje producentów rolnych
467


2.3. Projekt zmiany rozporządzeń unijnych
468


3. Spółdzielczość rolnicza
471


4. Spółdzielnie rolników
477


Rozdział XIII. Regulacje prawne obszaru wiejskiego
483


1. Zasadnicze rodzaje definicji obszaru wiejskiego
483


2. Podstawowe funkcje obszarów wiejskich
485


3. Ustrojowo-administracyjny podział terytorialny kraju jako wyznacznik obszaru wiejskiego
486


4. Obszar wiejski jako typ obszaru funkcjonalnego
489


5. Źródła norm prawnych
491


6. Normatywne ujęcie zabudowy zagrodowej
493


7. Grunty objęte zabudową zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej według ewidencji gruntów i budynków
496


8. Ochrona gruntów rolnych w obszarach wiejskich
498


9. Planowanie miejscowe jako instytucja kształtowania zagospodarowania przestrzennego obszarów wiejskich
502


10. Prognoza oddziaływania na środowisko
505


11. Określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy obszaru wiejskiego w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
506


12. Zapewnienie ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich w wypadku ustalania warunków inwestowania
513


13. Scalenie gruntów rolnych jako instytucja kształtowania struktury obszarów wiejskich
514


13.1. Cel scalenia gruntów
514


13.2. Zasada równej wartości szacunkowej
516


13.3. Znaczenie decyzji scaleniowej
517


Rozdział XIV. Podatki w rolnictwie
521


1. Podatek rolny
524


1.1. Przedmiot opodatkowania
524


1.2. Pojęcie gospodarstwa rolnego dla potrzeb podatku rolnego
527


1.3. Podatnicy podatku rolnego
528


1.4. Zasady ustalania podatku rolnego
529


2. Podatek leśny
531


3. Podatek od nieruchomości
532


4. Podatek dochodowy
533


5. Podatek od towarów i usług (VAT)
535


6. Podatek od czynności cywilnoprawnych
539


7. Podatek od spadków i darowizn
541


Rozdział XV. Ubezpieczenia społeczne rolników
545


1. Organizacja ubezpieczenia społecznego rolników
546


1.1. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
546


1.2. Rada Ubezpieczenia Społecznego Rolników
547


1.3. Fundusze
547


1.3.1. Fundusz Składkowy Ubezpieczenia Społecznego Rolników
547


1.3.2. Inne fundusze
548


2. Rodzaje ubezpieczeń
549


3. Ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie
551


3.1. Zakres podmiotowy ubezpieczenia
551


3.2. Zakres ochrony ubezpieczeniowej
552


3.3. Świadczenia ubezpieczeniowe
553


4. Ubezpieczenie emerytalno-rentowe
555


4.1. Zakres podmiotowy
555


4.2. Świadczenia z ubezpieczenia emerytalno-rentowego
556


4.3. Zasady ustalania wysokości świadczenia emerytalnego lub renty rolniczej
560


5. Zasady ustalania składek z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników
564


Rozdział XVI. Ubezpieczenia majątkowe w rolnictwie
569


1. Ubezpieczenia majątkowe w rolnictwie
571


1.1. Uwagi ogólne
571


1.2. Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego
572


1.3. Ubezpieczenie budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego od ognia i innych zdarzeń losowych
577


2. Ubezpieczenie produkcji rolnej
578


2.1. Uwagi ogólne
578


2.2. Obowiązkowe ubezpieczenie upraw
583


2.3. Dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia
586


3. Inne instrumenty prawne zarządzania ryzykiem produkcyjnym
587


Rozdział XVII. Własność intelektualna w obszarze rolnictwa i żywności
593


1. Ochrona prawna odmian roślin
595


1.1. Model sui generis w konwencji UPOV
598


1.2. Przesłanki przyznania wyłącznego prawa hodowcy
599


1.3. Regulacja ochrony prawnej odmian roślin w Unii Europejskiej
602


2. Wynalazek biotechnologiczny w obszarze rolnictwa i żywności
603


3. Ochrona regionalnych produktów rolnych i środków spożywczych
609


3.1. Uwagi wstępne
609


3.2. Cele regulacji
611


3.3. Nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficzne wina i produktów rolnych oraz oznaczenia geograficzne napojów spirytusowych
613


3.4. Ochrona oznaczeń geograficznych
615


3.5. Terminy rodzajowe
616


3.6. Inne wykluczenia możliwości zarejestrowania oznaczenia geograficznego
616


3.7. Unijne symbole, oznaczenia i skróty
617


4. Określenia jakościowe stosowane fakultatywnie
618


5. Rejestracja oznaczeń geograficznych
619


Bibliografia
623


Skorowidz
649


O autorach
659

Szczegóły ebooka Instytucje prawa rolnego

ISBN:

9788383908809

Wydawca:

Wolters Kluwer

Rok wydania:

2025

Typ publikacji:

Ebook

Język:

polski

Format:

pdf

Liczba stron:

660

ISBN dla wersji papierowej:

9788383908793

Recenzje ebooka Instytucje prawa rolnego