Rynki pracy w okresie globalnego kryzysu w krajach Europy Środkowo-Wschodniej

Przedmiotem monografii są zmiany podstawowych wielkości makroekonomicznych na rynkach pracy w okresie globalnego kryzysu w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Na podstawie danych bazy statystycznej Eurostatu analizowane są takie wielkości makroekonomiczne, jak: liczba bezrobotnych i stopa bezrobocia, liczba aktywnych zawodowo oraz współczynnik aktywności zawodowej, liczba pracujących, stopa zatrudnienia i struktury zatrudnienia. Zakres czasowy analizy jest w istocie nieco dłuższy od okresu kryzysu globalnego - obejmuje lata 2004-2014. Przy dłuższym okresie analizy łatwiej można bowiem dostrzec wpływ globalnego kryzysu na przebieg badanych zmiennych. W toku analiz zidentyfikowano kraje Europy Środkowo­Wschodniej, gdzie wpływ kryzysu globalnego na przebieg podstawowych zmiennych rynku pracy był najsilniejszy i najsłabszy. Wskazano również grupy siły roboczej, które najbardziej ucierpiały w tym czasie oraz określono, w jakim stopniu zmiany stóp bezrobocia w badanych krajach były wynikiem zmian leżących po stronie podażowej rynku pracy, a w jakim - po stronie popytowej. Mamy nadzieję, że publikacja zainteresuje szerokie kręgi odbiorców, zwłaszcza zajmujących się problemami rynku pracy. Ciekawe informacje powinni w niej znaleźć nie tylko studenci zaznajomieni z problematyką ekonomiczną, lecz także pracownicy naukowi i praktycy.

Wstęp (Eugeniusz Kwiatkowski) 7 Rozdział 1 (Piotr Gabrielczak, Eugeniusz Kwiatkowski) Kryzys gospodarczy a rynek pracy – ujęcie teoretyczne 11 1.1. Wprowadzenie 11 1.2. Podstawowe pojęcia opisujące stan gospodarki światowej 11 1.3. Mechanizmy międzynarodowego rozprzestrzeniania się kryzysów 15 1.3.1. Handlowe mechanizmy transmisji szoków 16 1.3.2. Finansowe mechanizmy transmisji szoków 19 1.3.3. Rola zachowań inwestorów w transmisji szoków 22 1.4. Procesy dostosowawcze na rynku pracy w okresie kryzysu 24 1.4.1. Negatywny szok aktywności gospodarczej a zatrudnienie 24 1.4.2. Formy procesów dostosowawczych na rynku pracy 28 1.5. Determinanty zmian zatrudnienia i bezrobocia w okresie kryzysu 31 1.5.1. Fundamentalne determinanty zatrudnienia i bezrobocia 31 1.5.2. Oddziaływanie instytucji rynku pracy 35 Rozdział 2 (Eugeniusz Kwiatkowski) Bezrobocie w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 41 2.1. Wprowadzenie 41 2.2. Bezrobocie jako podstawowa zmienna rynku pracy 42 2.3. Tendencje zmian liczby bezrobotnych 47 2.4. Tendencje zmian stóp bezrobocia 50 2.5. Kryzys globalny a bezrobocie 56 2.6. Podsumowanie 60 Rozdział 3 (Leszek Kucharski) Aktywność zawodowa w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w latach 2004–2014 61 3.1. Wprowadzenie 61 3.2. Tendencje zmian liczby aktywnych zawodowo 62 3.3. Tendencje zmian współczynników aktywności zawodowej 65 3.4. Wpływ globalnego kryzysu na poziom aktywności zawodowej w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 73 3.5. Zmiany struktury aktywnych zawodowo w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 76 3.6. Podsumowanie 80 Rozdział 4 (Piotr Gabrielczak) Zatrudnienie w krajach Europy Środkowo-Wschodniej w latach 2004–2014 81 4.1. Wprowadzenie 81 4.2. Tendencje zmian zatrudnienia w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 82 4.2.1. Wielkość zatrudnienia w Europie Środkowo-Wschodniej 82 4.2.2. Wskaźniki zatrudnienia w Europie Środkowo-Wschodniej 88 4.2.3. Zmiany zatrudnienia w Europie Środkowo-Wschodniej według podstawowych kategorii demograficznych 91 4.2.4. Zmiany zatrudnienia w Europie Środkowo-Wschodniej według sektora gospodarczego i typu zatrudnienia 103 4.3. Podstawowe determinanty zatrudnienia w Europie Środkowo-Wschodniej 112 4.4. Podsumowanie 117 Rozdział 5 (Leszek Kucharski) Grupy problemowe na rynku pracy w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 121 5.1. Wprowadzenie 121 5.2. Zróżnicowanie sytuacji na rynku pracy ze względu na płeć 122 5.3. Sytuacja na rynku pracy w grupach wiekowych 128 5.4. Wykształcenie a sytuacja na rynku pracy 136 5.5. Podsumowanie 142 Rozdział 6 (Eugeniusz Kwiatkowski, Leszek Kucharski) Dekompozycja zmian stóp bezrobocia w krajach Europy Środkowo-Wschodniej 143 6.1. Wprowadzenie 143 6.2. Zmiany stóp bezrobocia i ich bezpośrednich determinant 144 6.3. Szacunki wpływu aktywności zawodowej i stóp zatrudnienia na zmiany stóp bezrobocia 148 6.3.1. Dekompozycje zmian stóp bezrobocia 148 6.3.2. Rola współczynników aktywności zawodowej i stóp zatrudnienia w kształtowaniu się stóp bezrobocia 154 6.4. Podsumowanie 160 Zakończenie (Piotr Gabrielczak, Leszek Kucharski, Eugeniusz Kwiatkowski) 163 Bibliografia 167