ebook Zakażenia układu moczowego u dzieci

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2026

Zakażenia układu moczowego (ZUM) należą do najczęstszych infekcji bakteryjnych u dzieci i stanowią codzienne wyzwanie diagnostyczno-terapeutyczne w praktyce pediatrycznej. Publikacja „Zakażenia układu moczowego u dzieci. Dla pediatrów i lekarzy rodzinnych” pod redakcją naukową prof. dr hab. n. med. Danuty Zwolińskiej odpowiada na realne potrzeby klinicystów, porządkując aktualną wiedzę i przedstawiając jasne, praktyczne schematy postępowania.

Książka obejmuje m.in. epidemiologię, czynniki ryzyka, postaci kliniczne i powikłania ZUM, zasady diagnostyki (w tym obrazowej i urodynamicznej), leczenie oraz profilaktykę nawrotów. Szczególną wartością publikacji jest przystępna forma, liczne zestawienia i ryciny oraz ukierunkowanie na zastosowanie wiedzy w codziennej pracy lekarza.

To pozycja przeznaczona dla pediatrów, lekarzy rodzinnych i nefrologów dziecięcych, a także dla lekarzy w trakcie specjalizacji i studentów medycyny, którzy chcą pracować zgodnie z aktualnymi standardami i podejmować trafne decyzje kliniczne w leczeniu dzieci z ZUM.

Spis treści ebooka Zakażenia układu moczowego u dzieci

Przedmowa VII

Wykaz wybranych skrótów XV

1. Podstawowa terminologia – Danuta Zwolińska 1

2. Budowa i czynność układu moczowego w zależności od wieku – Kinga Musiał 5
Budowa makroskopowa układu moczowego 5
Okres prenatalny 7
Okres postnatalny 9
Piśmiennictwo 13

3. Epidemiologia zakażeń układu moczowego – Anna Kawalec 15
Informacje ogólne 15
Zapadalność na poszczególne postaci kliniczne zakażeń układu moczowego 17
Epidemiologia nawracających zakażeń układu moczowego 18
Piśmiennictwo 18

4. Etiopatogeneza zakażeń układu moczowego – Anna Kawalec 21
Etiologia 21
Patogeneza zakażeń układu moczowego 23
Rola mikrobioty układu moczowego 23
Mechanizmy chroniące drogi moczowe przed zakażeniem 24
Interakcja między gospodarzem a drobnoustrojami 25
Piśmiennictwo 28

5. Czynniki ryzyka wystąpienia zakażeń układu moczowego – Anna Kawalec 31
Wiek i płeć dziecka 31
Czynniki genetyczne 32
Zaburzenia odpływu moczu 33
Odpływ pęcherzowo-moczowodowy 34
Zaburzenia czynności dolnych dróg moczowych 34
Kamica układu moczowego i hiperkrystaluria 36
Cewnikowanie i instrumentacja dróg moczowych 36
Zmiany składu mikrobioty przewodu pokarmowego i układu moczowego 37
Piśmiennictwo 38

6. Postaci kliniczne zakażeń układu moczowego – Maria Szczepańska 41
Klasyfikacja zakażeń układu moczowego 44
Podział uwzględniający lokalizację zakażeń układu moczowego 44
Podział uwzględniający przebieg zakażeń układu moczowego 47
Podział uwzględniający obecność wad anatomicznych lub zaburzeń 48
Podział zakażeń układu moczowego w zależności od liczby epizodów 52
Piśmiennictwo 53

7. Powikłania zakażeń układu moczowego – Agnieszka Pukajło-Marczyk 55
Powikłania wczesne 55
Urosepsa 55
Ropień nerki 57
Ropień okołonerkowy 59
Roponercze 60
Powikłania późne 61
Przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek 61
Ksantoziarniniakowe (żółtakowe) zapalenie nerek 66
Malakoplakia 70
Piśmiennictwo 73

8. Zasady postępowania diagnostycznego w zakażeniach układu moczowego – Katarzyna Anna Kiliś-Pstrusińska 75
Wywiad lekarski 76
Badanie fizykalne 77
Badania dodatkowe 78
Diagnostyka różnicowa 83
Uwagi 84
Piśmiennictwo 85

9. Wskazania do badań urodynamicznych – Katarzyna Anna Kiliś-Pstrusińska 87
Diagnostyka zaburzeń czynności dolnych dróg moczowych 89
Przepływ cewkowy (uroflowmetria) 91
Cystometria przepływowa 92
Podsumowanie 93
Piśmiennictwo 93

10. Badania obrazowe w zakażeniach układu moczowego u dzieci – Urszula Zaleska-Dorobisz 95
Wstęp 95
Ultrasonografia 96
Wskazania do wykonania USG u dzieci z zakażeniami układu moczowego 96
Przygotowanie dziecka do badania USG układu moczowego 96
Cel badania USG u dzieci z zakażeniami układu moczowego 97
Obraz USG w różnych postaciach zakażeń układu moczowego u dziecka 98
Ograniczenia badania USG u dzieci z zakażeniami układu moczowego 109
Cystoureterografia mikcyjna 110
Przygotowanie i wykonanie cystoureterografii mikcyjnej 111
Badania radioizotopowe 112
Scyntygrafia statyczna 112
Renoscyntygrafia 114
Renografia diuretyczna 116
Przygotowanie do badań radioizotopowych u dzieci 118
Tomografia komputerowa 118
Przygotowanie do badania 120
Urografia w tomografii komputerowej 120
Rezonans magnetyczny 121
Urografia wydalnicza 122
Wskazania do wykonania urografii wydalniczej 122
Przygotowanie do badań radiologicznych 123
Piśmiennictwo 123

11. Leczenie zakażeń układu moczowego u dzieci – Danuta Zwolińska 125
Uwagi ogólne 125
Leczenie zakażeń górnego odcinka dróg moczowych (ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek) 127
Leczenie zakażeń dolnego odcinka układu moczowego (zapalenia pęcherza moczowego) 130
Bezobjawowa bakteriuria 134
Leczenie nawrotowych zakażeń układu moczowego 135
Piśmiennictwo 135

12. Profilaktyka zakażeń układu moczowego u dzieci – Anna Medyńska 137
Zalecenia behawioralne 137
Profilaktyka nieantybiotykowa 138
Surowce roślinne 140
Probiotyki 141
Glikozaminoglikany 142
D-mannoza 143
Profilaktyka antybiotykowa 143
Piśmiennictwo 145

13. Zakażenia układu moczowego w wybranych grupach chorych – Dorota Polak-Jonkisz, Danuta Zwolińska 147
Zakażenia układu moczowego u ciężarnych nastolatek 147
Przyczyny zwiększonego ryzyka rozwoju zakażeń układu moczowego w ciąży 147
Epidemiologia zakażeń układu moczowego u ciężarnych 148
Postaci kliniczne zakażeń układu moczowego u ciężarnych i ich następstwa 148
Diagnostyka 149
Etiologia 149
Leczenie 150
Profilaktyka zakażeń układu moczowego 152
Zakażenia układu moczowego wywołane przez Pseudomonas aeruginosa 152
Czynniki ryzyka zakażeń układu moczowego o etiologii P. aeruginosa 153
Objawy i diagnostyka 153
Leczenie 154
Profilaktyka 154
Zakażenia układu moczowego u dzieci z pęcherzem neurogennym 155
Etiologia 155
Czynniki ryzyka zakażeń układu moczowego 155
Objawy 155
Diagnostyka 156
Leczenie 156
Profilaktyka 156
Atypowe zakażenia układu moczowego (aZUM) 157
Definicja i etiologia 157
Chlamydiowe aZUM 158
Zakażenia układu moczowego o etiologii grzybiczej 159
Piśmiennictwo 165

14. Zakażenia układu moczowego u noworodka – Barbara Królak-Olejnik 167
Epidemiologia zakażeń układu moczowego 167
Czynniki ryzyka rozwoju zakażeń układu moczowego 168
Etiologia 168
Objawy kliniczne 169
Badania diagnostyczne 170
Leczenie 174
Nawracające zakażenia układu moczowego 175
Profilaktyka zakażeń układu moczowego 176
Powikłania zakażeń układu moczowego 176
Piśmiennictwo 177

15. Jak rozmawiać z rodzicami dziecka z zakażeniem układu moczowego – Anna Maria Jakubowska 179
Podejrzenie infekcji dróg moczowych 180
Diagnoza i leczenie 180
Plan dalszej diagnostyki 181
Jakie działania mogą podjąć rodzice? 182
Podsumowanie 186
Piśmiennictwo 186

Skorowidz 189