ebook Żywienie w nefrologii

Wydawca: PZWL

Rok wydania: 2025

Kompleksowy przewodnik po żywieniu w chorobach nerek - od profilaktyki po terapię żywieniową w zaawansowanych stadiach „Żywienie w nefrologii” pod redakcją naukową prof. dr hab. n. med. Sylwii Małgorzewicz to kompleksowe opracowanie poświęcone zasadom postępowania dietetycznego w chorobach nerek – od profilaktyki przewlekłej choroby nerek, przez dietoterapię w jej różnych stadiach, aż po żywienie po przeszczepieniu narządu.

Co znajdziesz w książce?

Autorzy, specjaliści z zakresu nefrologii i dietetyki klinicznej, w rzetelny i jednocześnie przystępny sposób omawiają kluczowe zagadnienia:
• zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze u osób zdrowych i z chorobami nerek,
• profilaktykę chorób nerek,
• zaburzenia odżywiania i ocenę stanu odżywienia u pacjentów z przewleką chorobą nerek,
• postępowanie dietetyczne w chorobach nerek ze współistniejącą otyłością i cukrzycą,
• zasady żywienia w dializoterapii, po transplantacji nerki oraz w ostrym uszkodzeniu nerek,
• żywienie dojelitowe i pozajelitowe pacjentów nefrologicznych.

Dla kogo jest ta publikacja?

Publikacja zawiera przykładowe jadłospisy, praktyczne wskazówki oraz aktualne rekomendacje oparte na dowodach naukowych, co czyni ją nieocenionym źródłem wiedzy zarówno w codziennej praktyce klinicznej dietetyków i nefrologów, jak i w dydaktyce akademickiej.

Spis treści ebooka Żywienie w nefrologii

1. Zapotrzebowanie na energię i składniki odżywcze u zdrowych osób dorosłych Edyta Wernio 1
1.1. Wstęp 2
1.2. Zapotrzebowanie energetyczne 3
1.3. Zapotrzebowanie na białko 5
1.4. Zapotrzebowanie na tłuszcze 6
1.5. Zapotrzebowanie na węglowodany i błonnik pokarmowy 8
1.6. Zapotrzebowanie na witaminy i składniki mineralne 9

2. Profilaktyka przewlekłej choroby nerek Ewa Król, Natalia Szupryczyńska 17
2.1. Czym są profilaktyka i nefroprotekcja? 18
2.2. Profilaktyka 18
2.2.1. Badania profilaktyczne służące wczesnemu wykrywaniu przewlekłej choroby nerek 19
2.2.2. Do kogo powinny być skierowane działania profilaktyczne? 19
2.3. Nefroprotekcja 22
2.3.1. Nefroprotekcja farmakologiczna 22
2.3.2. Nefroprotekcja niefarmakologiczna 24
2.4. Zdrowy styl życia – ogólne wskazówki 24
2.4.1. Dieta 24
2.4.2. Aktywność fizyczna 27
2.4.3. Zaprzestanie palenia tytoniu i stosowania używek 28
2.4.4. Dobrostan psychiczny 29
2.4.5. Odpowiedzialne przyjmowanie leków 29
2.4.6. Inne składowe 29
2.5. Szczegółowa analiza czynników ryzyka przewlekłej choroby nerek i możliwe działania profilaktyczne 30
2.5.1. Nadciśnienie tętnicze i nefropatia nadciśnieniowa 30
2.5.2. Cukrzyca 40
2.5.3. Choroby układu sercowo-naczyniowego i zaburzenia profilu lipidowego 46
2.5.4. Nadwaga i otyłość 53
2.6. Przykładowe jadłospisy 60

3. Przewlekła choroba nerek Ewa Król, Natalia Szupryczyńska, Ilona Kurnatowska 69
3.1. Wstęp 70
3.2. Ocena wskaźnika filtracji kłębuszkowej oraz wskaźniki uszkodzenia nerek 70
3.3. Zaburzenia metaboliczne w przewlekłej chorobie nerek 75
3.4. Badania laboratoryjne najczęściej zlecane w przewlekłej chorobie nerek 78
3.5. Postępowanie lecznicze w przewlekłej chorobie nerek 78
3.6. Zapotrzebowanie na składniki odżywcze 81
3.6.1. Praktyczne wskazówki dotyczące składowych diety 84
3.7. Przykładowe jadłospisy 94

4. Zaburzenia stanu odżywienia w chorobach nerek Sylwia Małgorzewicz 103
4.1. Niedożywienie 104
4.1.1. Sarkopenia 105
4.2. Otyłość 107
4.3. Ocena stanu odżywienia 107
4.4. Badania antropometryczne 111
4.5. Parametry biochemiczne 114
4.6. Ocena diety 115

5. Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej w chorobach nerek Anna Żurawik-Duszka, Katarzyna Krzanowska 117
5.1. Wstęp 118
5.2. Wapń 119
5.3. Fosfor 124
5.4. Przykładowy jadłospis 128

6. Postępowanie w przypadku otyłości u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek Marta Potrykus, Sylwia Czaja-Stolc, Alicja Dębska-Ślizień 151
6.1. Wstęp 152
6.2. Kryteria rozpoznawania otyłości 153
6.3. Częstość i przyczyny występowania otyłości 154
6.4. Otyłość a ryzyko rozwoju i progresji przewlekłej choroby nerek 155
6.5. Profilaktyka otyłości 157
6.6. Leczenie otyłości u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek 158
6.6.1. Leczenie zachowawcze 159
6.6.2. Leczenie farmakologiczne 163
6.6.3. Leczenie chirurgiczne 167
6.7. Podsumowanie 174
6.8. Przykładowy jadłospis 174

7. Zalecenia żywieniowe w grupie pacjentów z cukrzycą i chorobami nerek Karolina Kędzierska-Kapuza 179
7.1. Definicja jednostki chorobowej 180
7.2. Najczęstsze objawy 181
7.3. Epidemiologia 182
7.4. Leczenie 183
7.5. Problemy i ograniczenia związane z metabolizmem i żywieniem, zalecenia żywieniowe i dieta 184
7.5.1. Kwalifikacja do leczenia ketoanalogami u pacjentów z cukrzycową chorobą nerek 186
7.6. Przykładowy jadłospis dla osób z przewlekłą chorobą nerek i cukrzycą Małgorzata Kaczkan 187

8. Zespół nerczycowy Anna Matyjek, Stanisław Niemczyk 195
8.1. Definicja 196
8.2. Patogeneza 196
8.3. Objawy i powikłania 197
8.3.1. Obrzęki nerczycowe 198
8.3.2. Hiperlipidemia i powikłania sercowo-naczyniowe 201
8.3.3. Nadkrzepliwość i powikłania zakrzepowo-zatorowe 202
8.3.4. Zaburzenia odporności i powikłania infekcyjne 203
8.3.5. Zaburzenia hormonalne i metaboliczne 204
8.3.6. Ostre uszkodzenie nerek i przewlekła choroba nerek 205
8.4. Diagnostyka różnicowa 205
8.4.1. Nefropatia błoniasta 206
8.4.2. Nefropatia zmian minimalnych 208
8.4.3. Ogniskowe segmentalne stwardnienie kłębuszków 209
8.4.4. Inne choroby kłębuszków nerkowych 210
8.5. Leczenie 211
8.6. Zalecenia żywieniowe 212
8.7. Przykładowy jadłospis Paulina Borek-Trybała 214

9. Zalecenia żywieniowe w okresie leczenia za pomocą dializy Aleksandra Rymarz 223
9.1. Techniki leczenia za pomocą dializy 224
9.2. Czynniki wpływające na stan odżywienia chorych dializowanych 225
9.3. Epidemiologia zaburzeń odżywienia u chorych leczonych dializami 227
9.4. Zalecenia żywieniowe 227
9.4.1. Spożycie płynów 229
9.4.2. Spożycie białka 229
9.4.3. Zapotrzebowanie kaloryczne 230
9.4.4. Elektrolity 230
9.4.5. Witaminy i mikroelementy 232
9.4.6. Suplementacja żywieniowa 234
9.5. Podsumowanie 235

10. Dieta po transplantacji nerki Beata Januszko-Giergielewicz, Paulina Borek-Trybała 237
10.1. Przeszczepienie nerki – definicje i epidemiologia 238
10.2. Prehabilitacja 240
10.2.1. Ocena stanu odżywienia 240
10.2.2. Zalecenia żywieniowe w prehabilitacji 241
10.2.3. Aktywność fizyczna 243
10.2.4. Aspekty psychologiczne 243
10.2.5. Otyłość u biorców kwalifikowanych do przeszczepienia nerki 244
10.3. Żywienie po przeszczepieniu nerki 245
10.3.1. Cele leczenia żywieniowego w zależności od czasu od zabiegu 246
10.3.2. Zalecenia żywieniowe we wczesnym okresie po przeszczepieniu nerki (0–6 tygodni po KTx) 249
10.3.3. Długoterminowe zalecenia żywieniowe po transplantacji nerki (od 6 tygodni do kilku lat po KTx) 256
10.4. Leki immunosupresyjne a terapia żywieniowa 260
10.4.1. Skutki uboczne leków immunosupresyjnych 260
10.4.2. Interakcje żywieniowe leków immunosupresyjnych 262
10.5. Pogorszenie funkcji przeszczepionej nerki 264
10.5.1. Hiperfosfatemia i hiperkaliemia 265
10.6. Zalecenia dietetyczne u pacjentów po przeszczepieniu nerki ze współchorobowością 266
10.6.1. Otyłość 266
10.6.2. Hiperglikemia i cukrzyca 268
10.6.3. Hiperlipidemia 271
10.6.4. Zaburzenia elektrolitowe 272
10.7. Przykładowe jadłospisy 272

11. Żywienie dojelitowe i pozajelitowe w chorobach nerek Sylwia Małgorzewicz 289
11.1. Wstęp 290
11.2. Interwencje żywieniowe w chorobach nerek 291
11.3. Podsumowanie 295

12. Żywienie w ostrym uszkodzeniu nerek Sylwia Małgorzewicz 297
12.1. Ostre uszkodzenie nerek – definicje i epidemiologia 298
12.2. Zaburzenia metaboliczne 300
12.2.1. Metabolizm węglowodanów 300
12.2.2. Metabolizm białek 301
12.2.3. Metabolizm lipidów 301
12.3. Zapotrzebowanie na składniki odżywcze 302
12.3.1. Energia 302
12.3.2. Białko 302
12.3.3. Elektrolity 303
12.3.4. Witaminy 303
12.3.5. Składniki immunomodulujące 303
12.4. Leczenie żywieniowe 304
12.5. Podsumowanie 305

13. Kamica nerkowa Piotr Jagodziński, Wojciech Wołyniec 307
13.1. Podstawowe informacje 308
13.1.1. Definicja jednostki chorobowej 308
13.1.2. Najczęstsze objawy 308
13.1.3. Epidemiologia 309
13.1.4. Przyczyny kamicy 310
13.1.5. Rodzaje kamicy 312
13.2. Część ogólna – zalecenia niezależne od rodzaju kamicy 314
13.2.1. Wpływ stylu życia 314
13.2.2. Ogólne zalecenia dietetyczne 314
13.2.3. Leczenie kolki nerkowej 321
13.2.4. Metody leczenia zabiegowego kamicy nerkowej 323
13.3. Część szczegółowa 325
13.3.1. Zalecenia w wybranych zaburzeniach 325
13.3.2. Popularne diety i ich wpływ na ryzyko kamicy 335
13.4. Podsumowanie 337

14. Praktyczne zastosowanie zaleceń dietetycznych Małgorzata Kaczkan 357

Skorowidz 379