Dostęp do informacji publicznej. Pytania i odpowiedzi. Wzory pism

Książka stanowi syntetyczne zestawienie najważniejszych zagadnień dotyczących realizacji prawa do informacji publicznej - przedstawionych w formie pytań i odpowiedzi. Czwarte wydanie zostało zaktualizowane o najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych – którego liczba na koniec 2025 r. przekroczyła 25 800, co sprawia, że to właśnie praktyka sądowa w dużej mierze kształtuje realny wymiar realizacji prawa do informacji publicznej w trybie wnioskowym. Autor wyjaśnia, co stanowi informację publiczną, a ponadto omawia: • zakres podmiotowy i przedmiotowy prawa do informacji publicznej, • formy wniosku o udostępnienie informacji publicznej, • sposób i formę udostępnienia informacji publicznej, • tryby udzielenia informacji publicznej, • zasady udzielania odpowiedzi na wniosek, • zagadnienia opłat i kosztów. Koncentruje się na realnych problemach związanych z wykonywaniem prawa do informacji, oferując gotowe odpowiedzi i wzory pism przydatne w codziennej praktyce. Przyjmuje przy tym zdroworozsądkową perspektywę, podkreślając, że prawo do informacji publicznej – choć fundamentalne – nie ma charakteru absolutnego. Publikacja jest przeznaczona dla osób, które są zobowiązane do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej i – w tym zakresie – do udzielania informacji publicznych będących w ich posiadaniu. Będzie przydatna w szczególności pracownikom urzędów administracji publicznej, administracji sądów, administratorom Biuletynu Informacji Publicznej, radcom prawnym, adwokatom oraz sędziom sądów powszechnych i administracyjnych.

Spis treści „Dostęp do informacji publicznej. Pytania i odpowiedzi. Wzory pism ” Zawartość Nr strony Wykaz skrótów 13     Słowo wstępne 17     Rozdział 1. Zakres podmiotowy prawa do informacji publicznej 21 Pytanie 1. Czy dziennikarze posiadają specjalne uprawnienia w zakresie prawa do informacji publicznej? 21 Pytanie 2. Czy podmiot obowiązany może badać uprawnienia do reprezentacji po stronie wnioskodawcy, jeżeli wnioskodawcą jest osoba prawna? 26 Pytanie 3. Czy organy administracji publicznej mogą składać wnioski o udostępnienie informacji publicznej? 31 Pytanie 4. Czy osoba fizyczna może wnioskować w imieniu innej osoby fizycznej? 36 Pytanie 5. Czy fakt, że wnioskodawcą jest dziennikarz, ma wpływ na sposób rozpatrzenia wniosku? 38 Pytanie 6. Czy fakt, że wnioskodawcą jest radny, ma wpływ na sposób rozpatrzenia wniosku? 43 Pytanie 7. Jaka jest relacja między trybem dostępu do informacji publicznej a uprawnieniami kontrolnymi radnego wynikającymi z interpelacji i zapytań? 45 Pytanie 8. Czy fakt, że wnioskodawcą jest związek zawodowy, ma wpływ na sposób rozpatrzenia wniosku? 51 Pytanie 9. Jaka jest relacja między trybem dostępu do informacji publicznej a uprawnieniami informacyjnymi zakładowej organizacji związkowej? 52 Pytanie 10. Czy osoby nieposiadające pełnej zdolności do czynności prawnych, np. małoletnie, mogą samodzielnie realizować prawo do informacji? 55     Rozdział 2. Formy wniosku o udostępnienie informacji publicznej 66 Pytanie 11. Czy istnieje obowiązujący formularz wniosku? 66 Pytanie 12. Jak postąpić w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wskazał żadnej podstawy prawnej swojego wniosku? 74 Pytanie 13. Czy wniosek może zostać wysłany drogą mailową? 78 Pytanie 14. Na jaki adres e-mail można skutecznie złożyć wniosek? 84 Pytanie 15. Czy podmiot obowiązany może wskazać wyłączny adres e-mailowy, na który można składać wnioski drogą elektroniczną? 88 Pytanie 16. Czy wniosek może zostać złożony w języku obcym? 91 Pytanie 17. Czy wniosek może zostać złożony przy użyciu alfabetu Braille’a? 95 Pytanie 18. Czy wniosek może zostać złożony drogą telefoniczną? 97 Pytanie 19. Jak należy postąpić, gdy wnioskodawca składa ustny wniosek w trakcie wizyty w urzędzie? 101 Pytanie 20. Jak należy postąpić, gdy treść wniosku jest niejasna? 106 Pytanie 21. Czy wniosek może zostać złożony za pośrednictwem portali społecznościowych? 111     Rozdział 3. Termin rozpoznania wniosku 115 Pytanie 22. Czy można udostępnić informację w terminie dłuższym niż 14 dni? 115 Pytanie 23. Który dzień jest decydujący dla rozpoczęcia biegu terminu realizacji wniosku? 117 Pytanie 24. W jaki sposób należy liczyć termin na realizację wniosku? 119 Pytanie 25. Jaki dzień jest dniem udzielenia odpowiedzi na wniosek? 122 Pytanie 26. Czy terminy na załatwienie wniosku mają charakter sztywny, czy też do ich obliczania stosujemy art. 35 § 5 k.p.a.? 126 Pytanie 27. Jak należy rozumieć określenia „bez zbędnej zwłoki” (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.) oraz „niezwłocznie” (art. 10 ust. 2 u.d.i.p.)? 130 Pytanie 28. Od jakiego momentu liczymy termin na rozpatrzenie wniosku, który wpłynął za pośrednictwem poczty elektronicznej? 133 Pytanie 29. Od jakiego momentu liczymy termin na rozpatrzenie wniosku, który wpłynął pocztą tradycyjną? 136 Pytanie 30. W jaki sposób dokonujemy przedłużenia terminu na rozpatrzenie wniosku? 138 Pytanie 31. Czy można przedłużyć termin na rozpatrzenie wniosku z uwagi na formę żądanych dokumentów, tj. dokumentów w formie skanu? 141     Rozdział 4. Prowadzenie strony BIP 148 Pytanie 32. Jaką funkcję spełnia strona BIP w procesie udostępniania informacji publicznej na wniosek? 148 Pytanie 33. Jak należy postępować, gdy żądana informacja znajduje się na stronie BIP adresata wniosku? 152 Pytanie 34. Jak postąpić, gdy wnioskowana informacja znajduje się na stronie BIP jednostki podległej? 158 Pytanie 35. Czy można udzielić odpowiedzi na wniosek, zamieszczając odpowiedź na BIP? 162 Pytanie 36. Jaki jest cel publikowania na stronie BIP wniosków i udzielanych odpowiedzi? 165 Pytanie 37. Czy sposób prowadzenia strony BIP podlega kontroli sądów administracyjnych? 168     Rozdział 5. Kardynalne zasady dostępu do informacji publicznej 173 Pytanie 38. Czy adresat wniosku ma obowiązek rozpatrywać wniosek o udostępnienie informacji, którą posiada, ale jej nie wytworzył? 173 Pytanie 39. Czy podmiot nieposiadający wnioskowanej informacji ma obowiązek przekazać wniosek według właściwości? 175 Pytanie 40. Jeżeli podmiot nie posiada żądanej informacji, czy musi wyjaśnić i uwiarygodnić przyczynę nieposiadania? 182 Pytanie 41. Czy ocenie sądu administracyjnego podlega prawdopodobieństwo nieposiadania informacji przez adresata wniosku? 189 Pytanie 42. Kto ma wykazać istnienie obowiązku posiadania wnioskowanych informacji w świetle zasady z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.? 193 Pytanie 43. Jak powinien się zachować adresat wniosku, jeżeli nie posiada żądanych informacji? 196 Pytanie 44. Jeżeli nie posiadamy wnioskowanej informacji, to czy mamy obowiązek powiadomić wnioskodawcę w momencie, gdy już ją posiadamy? 203 Pytanie 45. Jak należy interpretować normę kolizyjną z art. 1 ust. 2 u.d.i.p.? 205 Pytanie 46. Czy uprawnienia informacyjne radnego wykluczają prawo do informacji? 223 Pytanie 47. Czy uprawnienia informacyjne parlamentarzystów wykluczają prawo do informacji? 229 Pytanie 48. Jaka jest wzajemna relacja pomiędzy dostępem do akt postępowania oraz prawem do informacji publicznej? 233 Pytanie 49. Czy podmiot obowiązany może uzależnić wydanie kopii dokumentów od ich poświadczenia za zgodność z oryginałem? 240 Pytanie 50. Na czym polega i kiedy stosujemy anonimizację? 245 Pytanie 51. Czym się różni anonimizacja od odmowy udostępnienia informacji publicznej w drodze decyzji? 259 Pytanie 52. Czy anonimizację można uznać za przetworzenie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.? 270 Pytanie 53. Czy bezpłatność dostępu do informacji oznacza bezkosztowe jej udostępnianie? 278 Pytanie 54. Jak postępować w sytuacji, gdy zaistniała potrzeba obciążenia kosztami przekształcenia informacji? 287 Pytanie 55. Czy podmioty mogą regulować tzw. cenniki kosztów dodatkowych związanych z realizacją wniosków? 292 Pytanie 56. W jakich formach prawnych odpowiadamy na wnioski o udostępnienie informacji publicznej? 295 Pytanie 57. Kiedy mamy do czynienia z niemożnością udostępnienia informacji publicznej? 304 Pytanie 58. Jak odróżnić odmowę udostępnienia informacji w drodze decyzji od poinformowania, że żądanie nie obejmuje informacji publicznej? 314 Pytanie 59. Kto w imieniu podmiotu obowiązanego ma prawo udzielać informacji? 320 Pytanie 60. Czy wnioskodawca może żądać, by odpowiedzi na wniosek udzieliła konkretna osoba w urzędzie? 330 Pytanie 61. Kto ma prawo do wydania decyzji administracyjnej w odpowiedzi na wniosek? 334 Pytanie 62. Czy wnioskodawca może pozostać anonimowy? 338 Pytanie 63. Kiedy wniosek musi spełniać zasadę pisemności oraz wymogi podania? 347 Pytanie 64. Jak postępować, jeżeli wnioskodawca właściwie wezwany nie usunął braków formalnych swojego wniosku? 354 Pytanie 65. Jak postępować, jeżeli z jednego wniosku wynika wiele pytań, na które odpowiadamy w różny sposób? Czy całość wniosku traktować i procedować łącznie, czy każde pytanie potraktować odrębnie? 357 Pytanie 66. Jak postępować, gdy z jednego pisma wynika potrzeba zastosowania kilku różnych trybów, np. ustawy o dostępie do informacji publicznej, ustawy o petycjach, skargi w trybie Kodeksu postępowania administracyjnego, wniosku o ponowne wykorzystywanie informacji sektora publicznego? 360 Pytanie 67. Czy w przypadku wydania decyzji administracyjnej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej stosujemy art. 10 § 1 k.p.a.? 366 Pytanie 68. Czy w razie potrzeby wydania decyzji administracyjnej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej stosujemy art. 28 k.p.a.? 370 Pytanie 69. Czy w razie wydania decyzji administracyjnej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej stosujemy art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.? 373 Pytanie 70. Jak postąpić w sytuacji, gdy wniosek wpłynął pocztą elektroniczną ze zwykłego e-maila, a istnieje potrzeba wydania decyzji odmownej? 374 Pytanie 71. Czym jest forma, a czym sposób udostępnienia informacji publicznej (art. 14 u.d.i.p.)? 379 Pytanie 72. Czym się różni treść i postać informacji publicznej od treści informacji publicznej? 387 Pytanie 73. Czy wnioskodawca może żądać udostępnienia informacji w sposób polegający na wypełnieniu przygotowanego formularza elektronicznego? 391 Pytanie 74. Czy wnioskodawca może fotografować dokumenty w siedzibie urzędu? 397 Pytanie 75. Czy wnioskodawca może skutecznie wnioskować o wysłanie odpowiedzi w kilku równorzędnych formach i na kilka równorzędnych sposobów? 400     Bibliografia 403     Wzory 407 Wzór nr 1. Prośba o uzupełnienie danych wnioskodawcy 408 Wzór nr 2. Prośba o uzupełnienie braków formalnych wniosku 409 Wzór nr 3. Prośba o uzupełnienie braków formalnych wniosku – właściwa reprezentacja osoby prawnej 410 Wzór nr 4. Pełnomocnictwo do złożenia wniosku w imieniu osoby fizycznej 411 Wzór nr 5. Informacja, że wniosek nie dotyczy informacji publicznych 412 Wzór nr 6. Prośba o wyjaśnienie trybu złożenia przesłanego wniosku 413 Wzór nr 7. Notatka służbowa z telefonicznego przyjęcia wniosku 414 Wzór nr 8. Prośba o wyjaśnienie treści wniosku 415 Wzór nr 9. Powiadomienie o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie wniosku 416 Wzór nr 10. Powiadomienie o wysokości opłaty za przekształcenie wniosku 417 Wzór nr 11. Powiadomienie, że wnioskowane informacje zostały już udostępnione wnioskodawcy 418 Wzór nr 12. Powiadomienie, że wnioskowane informacje znajdują się na stronie BIP 419 Wzór nr 13. Powiadomienie o pierwszeństwie w stosowaniu przepisów szczególnych przed przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej 420 Wzór nr 14. Powiadomienie o nieposiadaniu wnioskowanych informacji 421 Wzór nr 15. Powiadomienie, że adresat wniosku nie jest podmiotem obowiązanym do stosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej 422 Wzór nr 16. Wezwanie wnioskodawcy do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, by dokonać przetworzenia informacji 423 Wzór nr 17. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji – prawo do prywatności 425 Wzór nr 18. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji – tajemnica przedsiębiorcy 427 Wzór nr 19. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji – niespełnienie przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. 429