Psycholog w oczach Polaków: między profesjonalizmem a stereotypami

Raport Psycholog w oczach Polaków: między profesjonalizmem a stereotypami to pierwsza tak obszerna prezentacja tego, jak postrzegani są psychologowie i ich praca. Opinie reprezentatywnej grupy Polek i Polaków zebrano za pośrednictwem Ogólnopolskiego Panelu Badawczego Ariadna. Projekt badania opracowano w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Łódzkiego we współpracy z Komitetem Naukowym XXXVII Kongresu Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Zebrane dane ukazują doświadczenia, potrzeby i bariery w zakresie korzystania z pomocy psychologicznej, rozumienie roli zawodowej psychologa i zawodów pokrewnych, postawy wobec nowoczesnych form pomocy psychologicznej oraz funkcję mediów w kształtowaniu publicznego wizerunku psychologa. Wyniki badania umożliwiły porównanie wskazań całej grupy respondentów z opiniami osób, które kiedykolwiek korzystały z pomocy psychologicznej. Obraz zawodu psychologa wyłaniający się z przeprowadzonego badania jest korzystny. Profesjonalne kompetencje i społeczna przydatność psychologów są oceniane wysoko. Uchwalenie w dniu 23 stycznia 2026 roku ustawy o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów to ważny krok na drodze do dalszego porządkowania zasad wykonywania zawodu psychologa, który – jak pokazuje raport – jest postrzegany jako zawód zaufania publicznego. Publikacja współfinansowana ze środków Polskiego Towarzystwa Psychologicznego

Wprowadzenie 9 Metodyka projektu 11 Dlaczego badano, jak Polacy postrzegają psychologów? 11 Cel badań 12 Narzędzie badawcze 13 Charakterystyka próby badawczej 14 Rozdział 1 Społeczny obraz zawodów, w ramach których oferowana jest pomoc – pozycja psychologa na tle innych profesji 15 Wprowadzenie 15 O co zapytano? 16 Co mówią badania? 16 Podsumowanie 21 Rozdział 2 Psycholog w oczach Polek i Polaków: wiedza, mity i nieporozumienia 23 Wprowadzenie 23 O co zapytano? 24 Co mówią badania? 26 Samoocena wiedzy o zawodzie psychologa 26 Spontaniczne skojarzenia z zawodem psychologa 28 Znajomość specjalizacji psychologicznych 30 Potrzeba obecności psychologa w instytucjach społecznych 32 Społeczne oczekiwania wobec regulacji zawodu psychologa a niski poziom rozpoznawalności organizacji branżowych 33 Postrzeganie różnic między psychologiem a psychiatrą oraz psychoterapeutą 36 Podsumowanie 38 Rekomendacje 40 Rozdział 3 Psychoterapeuta w świadomości Polek i Polaków: wymagania, regulacje i ambiwalencje 43 Wprowadzenie 43 O co zapytano? 46 Co mówią badania? 49 Postrzeganie wymogów edukacyjnych dla psychoterapeutów 49 Analiza stosunku Polek i Polaków do regulacji i kwalifikacji zawodu psychoterapeuty 51 Społeczna percepcja psychoterapii jako usługi psychologicznej 54 Znajomość nurtów terapeutycznych 54 Podsumowanie 56 Rozdział 4 Korzystanie z usług psychologów: rozpowszechnienie, czas od ostatniego kontaktu i ocena zadowolenia z uzyskanej pomocy 59 Wprowadzenie 59 O co zapytano? 61 Co mówią badania? 61 Doświadczenie korzystania z pomocy psychologa 61 Czas, jaki upłynął od ostatniego korzystania z pomocy psychologa 64 Zadowolenie respondentów z pomocy uzyskanej podczas ostatniego kontaktu z psychologiem/psycholożką 66 Podsumowanie 69 Rekomendacje 70 Rozdział 5 Kryteria wyboru psychologa oraz praktyki weryfikacji jego kwalifikacji zawodowych 71 Wprowadzenie 71 O co zapytano? 72 Co mówią badania? 73 Podsumowanie 76 Rekomendacje 77 Rozdział 6 Uwarunkowania decyzji o korzystaniu z pomocy psychologa. Sytuacje, w których respondenci deklarują gotowość skorzystania z pomocy psychologa 79 Wprowadzenie 79 O co zapytano? 80 Co mówią badania? 81 Podsumowanie 86 Uwarunkowania decyzji o korzystaniu z pomocy psychologa. Analiza odpowiedzi otwartych dotyczących motywacji i barier 87 O co zapytano? 87 Co mówią badania? 87 Uwarunkowania decyzji o korzystaniu z pomocy psychologa. Analiza odpowiedzi dotyczących stygmatyzacji 95 O co zapytano? 95 Co mówią badania? 96 Podsumowanie 99 Rekomendacje 100 Rozdział 7 Psycholog w świecie cyfrowym – nowa przestrzeń pomocy 101 Wprowadzenie 101 O co zapytano? 102 Co mówią badania? 102 Podsumowanie 107 Rekomendacje 107 Rozdział 8 Czy psycholog może być chatbotem? Nowe technologie i granice zawodu 109 Wprowadzenie: czym są „chatboty terapeutyczne”? 109 O co zapytano? 112 Co mówią badania? 112 Podsumowanie 116 Rekomendacje 117 Rozdział 9 Rola mediów w kształtowaniu publicznego wizerunku psychologa 119 Wprowadzenie: dlaczego warto znać wizerunek psychologa w mediach? 119 O co zapytano? 121 Co mówią badania?. 121 Podsumowanie 127 Rekomendacje 128 Wnioski końcowe 129 Rekomendacje 131 Literatura 135 Załącznik Ankieta 141