Już autorzy średniowiecznych tekstów zapoczątkowali proces, który zwykło się nazywać rewolucją naukową. Czy siedemnastowieczna rewolucja naukowa zaistniałaby bez poprzedzających ją scholastycznych dysput, których niektórzy uczestnicy doszukiwali się w pomysłach średniowiecznych przyrodników antycypacji idei nowożytnych fizyków. Inni natomiast stwierdzali, że nauka siedemnastowieczna w najmniejszym stopniu nie była kontynuacją filozofii przyrody wieków średnich, nawet pomimo tego, iż wiele jej elementów uderzająco przypominało koncepcje uznane przez fizykę nowożytną. Należy tutaj podkreślić, że zwolennicy zarówno jednej, jak i drugiej opcji za kryterium nowoczesności uznawali głównie wykorzystanie matematyki do opisu i rozwiązywania problemów fizycznych. Wysiłki historyków nauki próbujących rozwiązać tę kwestię ujawniły jednakże wiele zaskakujących i ciekawych aspektów średniowiecznej filozofii przyrody. Dzięki ich pracy wypełnionych zostało przynajmniej kilka pustych miejsc w skomplikowanej i wielopoziomowej układance, jaką jest obraz historii ludzkiego geniuszu. Celem niniejszej pracy jest zapełnienie kolejnej luki w tym obrazie.

PRZEDMOWA 7 ROZDZIAŁ I. Struktura wielkości ciągłych w filozofii przyrody Arystotelesa 11 ROZDZIAŁ II. Spór o naturę wielkości ciągłych i nieskończoności na Uniwersytecie Oksfordzkim w początkach czternastego wieku 17 II. 1. Struktura świata według Roberta Grosseteste’a 19 II. 2. Nieskończoność a zagadnienie wieczności wszechświata 25 II. 3. Henryka z Harclay koncepcja nieskończoności i struktury wielkości ciągłych 28 II. 4. Logika przeciw atomizmowi – Wilhelm z Alnwick i Wilhelm Ockham 38 II. 5. Geometria przeciw atomizmowi – Jan Duns Szkot 51 ROZDZIAŁ III. Struktura i natura wielkości ciągłych w kwestii Utrum continuum sit divisibile in infinitum Ryszarda Kilvingtona 59 III. 1. Ryszard Kilvington i jego dzieła – stan badań 60 III. 2. Kwestia Utrum continuum sit divisibile in infinitum na tle pozostałych pism Ryszarda Kilvingtona 63 III. 3. Struktura kwestii 67 III. 4. Wykorzystanie metod matematycznych w odniesieniu do problemu struktury wielkości ciągłych w kwestii Utrum continuum sit divisibile in infinitum 69 III. 4.1. Rachunek proporcji 69 III. 4.2. Punkty jako granice 75 III. 4.3. Wielkości nieskończenie małe – angulus contingentiae 81 III. 4.4. Pojęcie ‘równości’ w geometrii i filozofii przyrody 86 III. 4.5. Wielkości nieskończenie duże – linea girativa 90 III. 4.6. „Totum est sua parte maius” 97 III. 4.7. „Totum est maius quam partes suae” 99 III. 5. Związki matematyki z filozofią przyrody w kwestii Utrum continuum sit divisibile in infinitum 102 III. 5.1. Nieadekwatność praw matematyki wobec scholastycznej filozofii przyrody 104 III. 5.2. Użyteczność matematyki dla filozofii przyrody 106 III. 6. Podsumowanie 111 ROZDZIAŁ IV. Rozwiązania problemu struktury kontinuum wypracowane przez autorów współczesnych Kilvingtonowi 115 IV. 1. Traktat De indivisibilibus Adama Wodehama 115 IV. 2. Tractatus de continuo Tomasza Bradwardine’a 120 IV. 3. Zwolennicy i oponenci koncepcji struktury kontinuum i nieskończoności Ryszarda Kilvingtona 128 IV. 3.1. Krytyka koncepcji nieskończoności Ryszarda Kilvingtona w De causa Dei Tomasza Bradwardine’a 128 IV. 3.2. Spadkobiercy pomysłów Ryszarda Kilvingtona 134 IV. 3.2A. „Geometria nieskończoności” – linea girativa w kwestiach do Sentencji Rogera Rosetha 135 IV. 3.2B. Komentarz do Sentencji Grzegorza z Rimini 139 IV. 3.2C. Tractatus de infinito Jana Burydana 142 Zakończenie 151 Bibliografia 157 Indeks osób 167 Indeks pojęć 169 Summary 173