Rozwój lokalny a polityka mieszkaniowa w gminach wiejskich

Publikacja jest pokłosiem interdyscyplinarnych badań nad identyfikacją lokalnej polityki mieszkaniowej gmin wiejskich i wypełnia lukę w literaturze z zakresu socjologii, ekonomii i geografii społeczno-ekonomicznej. Autorzy posłużyli się metodą case study, opisując sześć podmiejskich gmin wiejskich województwa łódzkiego. Bazując na danych zastanych, przedstawili uwarunkowania i zakres polityki mieszkaniowej, jej znaczenie w dokumentach planistycznych oraz podmioty współrealizujące. Poszukiwali także informacji na temat relacji między poziomem rozwoju gmin a zakresem polityki mieszkaniowej. Analizy dowiodły, że znaczenie polityki mieszkaniowej w planach gmin jest marginalne. Główną przesłanką na rzecz rozwoju mieszkalnictwa na tych terenach jest żywiołowy napływ mieszkańców z sąsiadującego miasta. Gminy prowadzą więc politykę reaktywną, nie planują zaś prospektywnie. Głównymi jej kreatorami są władze lokalne oraz mieszkańcy. Identyfikowany zakres polityki mieszkaniowej odnosił się do wymiaru społecznego oraz rynkowego. Dominowało zainteresowanie sferą rynkową, obserwowany byt regres zakresu społecznego. Gminy, z nielicznymi wyjątkami, nie rozwijały mieszkaniowych zasobów komunalnych pomimo diagnozowania ich braku. Inwestycje w infrastrukturę techniczną i społeczną były postrzegane jako kluczowe dla ich rozwoju. Relacje między poziomem rozwoju a zakresem polityki mieszkaniowej nie były jednoznaczne.

Wprowadzenie 7 Rozdział 1. Planowanie rozwoju w gminie 13 Wstęp 13 1.1. Nadrzędne cele i wartości zarządzania rozwojem gminy 14 1.2. Planowanie jako narzędzie rozwoju gminy 17 1.3. Procedura i znamiona dobrego planowania 21 1.4. Wybrane problemy i ograniczenia 29 Podsumowanie 31 Rozdział 2. Polityka mieszkaniowa – zagadnienia ogólne 33 Wstęp 33 2.1. Mieszkalnictwo a polityka mieszkaniowa 33 2.2. Cele polityki mieszkaniowej 37 2.3. Instrumenty polityki mieszkaniowej 38 2.4. Modele polityki mieszkaniowej 42 Podsumowanie 49 Rozdział 3. Mieszkalnictwo i osadnictwo a rozwój obszarów wiejskich 51 Wstęp 51 3.1. Rozwój obszarów wiejskich w Polsce – ujęcie teoretyczne 52 3.2. Budownictwo i sytuacja mieszkaniowa na obszarach wiejskich w Polsce – ujęcie historyczne (do okresu transformacji ustrojowej) 59 3.3. Budownictwo i sytuacja mieszkaniowa na obszarach wiejskich w Polsce – ujęcie współczesne (po okresie transformacji ustrojowej) 66 Podsumowanie 71 Rozdział 4. Mieszkalnictwo i rozwój obszarów wiejskich w dokumentach planistycznych na poziomie krajowym 73 Wstęp 73 4.1. Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju 74 4.2. Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego do 2030 r. 81 4.3. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030 85 4.4. Narodowy Program Mieszkaniowy 89 Podsumowanie 93 Rozdział 5. Charakterystyka badanych gmin w świetle danych statystycznych – wybrane aspekty 97 Wstęp 97 5.1. Aspekty funkcjonalno-przestrzenne 98 5.2. Charakterystyka społeczno-gospodarcza 102 5.3. Mieszkalnictwo i budownictwo 110 5.4. Kondycja finansowa 125 Podsumowanie 130 Rozdział 6. Kwestia mieszkaniowa w badanych gminach 131 Wstęp 131 6.1. Zgierz 132 6.2. Andrespol 140 6.3. Nowosolna 146 6.4. Pabianice 154 6.5. Ksawerów 160 6.6. Brójce 168 Podsumowanie 175 Rozdział 7. Polityka mieszkaniowa badanych gmin – wnioski końcowe 177 Wstęp 177 7.1. Zróżnicowanie badanych gmin w świetle danych ilościowych 177 7.2. Miejsce mieszkalnictwa/polityki mieszkaniowej w dokumentach planistycznych 181 7.3. Zróżnicowanie zakresu lokalnej polityki mieszkaniowej 184 Zakończenie 191 Bibliografia 193 Załącznik 1. Dokumenty planistyczne badanych gmin 205 Załącznik 2. Wybrane wskaźniki społeczno-gospodarczego rozwoju badanych gmin 207